Dinsdag 11/08/2020

Goedkoper medisch materiaal, met dank aan het kiwimodel

Over twee dagen krijgt elk ziekenhuis zijn eigen 'kiwimodel'. Ze zijn verplicht voor geneesmiddelen en medische apparaten een openbare aanbesteding uit te schrijven. De sector rekent voor dat er vijf nieuwe mensen per ziekenhuis nodig zijn voor de extra papierwinkel.

In de Belgische ziekenhuizen start er maandag een kleine revolutie, die haar oorsprong vindt in Nieuw-Zeeland. Elk hospitaal zal zijn eigen kiwimodel moeten invoeren. Van pijnstillers tot heupprotheses en scanners, ziekenhuizen zullen dit alles via openbare aanbestedingen moeten aankopen.

De federale regering besliste op 29 maart dat deze ommezwaai er komt. De ploeg van Di Rupo I deed dit niet op eigen houtje, ze volgt een Europese richtlijn. Die bepaalt dat instellingen die voor meer dan de helft van overheidsmiddelen leven, hun aankopen met openbare aanbestedingen moeten doen. Voorheen moesten openbare ziekenhuizen deze regels vanaf een bepaalde som volgen, privéziekenhuizen ontsnapten al twintig jaar aan deze restricties.

Aankoopcentrales

Vooral voor de private instellingen zal deze wettelijke verplichting enorme aanpassingen vergen. Nu kopen de ziekenhuisapotheken elk afzonderlijk hun geneesmiddelen aan. Vaak werken zij jarenlang met vertrouwde fabrikanten waarmee ze mondelinge afspraken maken en deals sluiten. "Nu zal alles veel formeler moeten verlopen", zegt Peter Degadt van Zorgnet Vlaanderen, de koepel van christelijke zorginstellingen. "We krijgen er nog een bureaucratische regel bij."

Erg verguld is de sector dan ook niet met deze inmenging. "Ziekenhuizen moeten zeer uiteenlopende en zeer complexe medicatie bestellen", legt Degadt uit. "Elk medicament zal nu in een gedetailleerd bestek moeten staan, wat enorm veel extra werk meebrengt."

Per ziekenhuis zouden vijf voltijdse werknemers nodig zijn om al die aanbestedingen te bolwerken. Waarschijnlijk zullen daarom verschillende ziekenhuizen hun krachten bundelen en aankoopcentrales oprichten. "Die kunnen dan het extra papierwerk overnemen van elk ziekenhuis", voorspelt Degadt. "Omdat zij grotere hoeveelheden kunnen aankopen, kan dit ook winst opleveren." In Limburg schrijven ziekenhuizen nu al gezamenlijke offertes uit via Hospilim.

Rompslomp

Dirk Van Duppen, de Belgische vader van het kiwimodel, betreurt dat elk ziekenhuis aanbestedingen kan uitschrijven. "Het is jammer dat dit niet op nationaal vlak gebeurt", zegt de huisarts van Geneeskunde voor het Volk. "Het zou logisch zijn mocht de overheid voor bepaalde producten en geneesmiddelen ineens een openbare aanbesteding op nationale schaal toepassen. Dat verhoogt de onderhandelingskracht en vermindert de administratieve rompslomp."

In Nieuw-Zeeland, het geboorteland van het kiwimodel, beslist de overheid over de aankoop van alle geneesmiddelen, andere landen hebben een kiwimodel in het klein, zoals Noorwegen, Zweden en Denemarken. Daar koopt de regering alle ziekenhuisgeneesmiddelen en -materiaal in bulk aan, niet de geneesmiddelen in de gewone apotheken.

Noch premier Di Rupo, noch vakminister Onkelinx (beiden PS) durft schattingen maken over de besparingen die dit zal opleveren. Van Duppen waagt zich wel aan een voorzichtige raming. Studies van het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) tonen aan dat de prijzen voor medisch materiaal in België 40 tot 60 procent hoger liggen dan in andere Europese landen. "In België kosten implantaten jaarlijks gemiddeld 600 miljoen euro", legt Van Duppen uit. "Als we ervan uitgaan dat deze openbare aanbesteding een prijsvermindering van een derde oplevert, dan kan de overheid hier 200 miljoen euro op besparen."

Ziekenhuizen zijn niet de enige instellingen die hun aankoopbeleid moeten omgooien. Ook scholen, universiteiten en vzw's zoals ziekenfondsen zullen aanbestedingen moeten uitschrijven. Veel instellingen zijn dan ook al maanden bezig om zich hierop voor te bereiden. Degadt: "Dit hing al lang als een zwaard van Damocles boven onze hoofden."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234