Zaterdag 25/06/2022

ReportageRusland

Goedkope stroom maakt Irkoetsk de bitcoinhoofdstad van Rusland

Konstantin Lagoetin is een van de bekendste cryptovaluta-ondernemers van Irkoetsk. Beeld Yuri Kozyrev/Noor
Konstantin Lagoetin is een van de bekendste cryptovaluta-ondernemers van Irkoetsk.Beeld Yuri Kozyrev/Noor

Eens aangelegd voor de Siberische goudhandel is Irkoetsk nu in de ban van de bitcoin. Met kastjes uit China zijn inwoners massaal digitale munten aan het delven.

Tom Vennink

De zeventiende-eeuwse oprichters van Irkoetsk hoopten dat de Siberische goudhandel de inwoners van de stad voorgoed zou verrijken. Maar goud is niet waarmee Ilja Kljots zijn zwarte Porsche Cayenne heeft verdiend. De 37-jarige Siberiër kan comfortabel in een Duitse terreinwagen langs de houten huizen van voormalige edelmetaalhandelaren glijden dankzij een nieuwe mutatie van de goudkoorts: bitcoinkoorts.

“Mijn kameraden en ik hebben laatst eens uitgerekend wat het aandeel van Siberië is in de wereldwijde bitcoinmijnbouw”, zegt Kljots. “We kwamen uit op zo’n 7 procent. Geweldig toch!”

Vier eeuwen na de oprichting als knooppunt in de goudhandel is Irkoetsk de hoofdstad van de Russische bitcoinmijnbouw. Met gespecialiseerde computerkastjes uit het nabijgelegen China zijn inwoners massaal digitale munten aan het delven. De kastjes staan ingewikkelde cryptografische puzzels op te lossen op balkons, in datsja’s en in verlaten fabriekspanden uit de Sovjet-Unie. De inzet van die computerkracht levert de eigenaren van de kastjes soms extraatjes op die kunnen oplopen tot volledige salarissen.

Angara-rivier

“Goedkope elektriciteit is ons grote voordeel”, zegt Kljots, een van de grotere delvers van Irkoetsk. Aan de rand van de stad verhuurt hij ruimte in ‘boerderijen’: hallen vol metalen stellages die doen denken aan legbatterijen, maar dan voor computerkastjes. Mensen uit de hele wereld huren er delfruimte om te profiteren van de lage elektriciteitsprijs.

Die lage prijs danken de delvers voor een groot deel aan drie waterkrachtcentrales in de Angara-rivier, de enige uitmonding van het Bajkalmeer, het diepste meer ter wereld dat gevoed wordt door zo’n driehonderd kleinere rivieren. De stroming van de Angara is zo sterk dat de rivier de afgelopen weken niet bevroor, ondanks temperaturen van 30 graden onder nul. Elektriciteit in overvloed dus, zeker nu de lokale aluminiumindustrie gemoderniseerd is en lang niet alle energie van de centrales nodig heeft.

De cryptovaluta-opbrengsten zijn een steeds grotere bron van inkomsten voor de 600.000 inwoners van Irkoetsk. “Een boerderij voorziet wel zeven gezinnen van inkomen”, zegt Kljots. “Er werken ICT’ers, beveiligers, schoonmakers. De pandemie heeft veel bedrijven lamgelegd, maar het delven gaat gewoon door.”

Een groot deel van het delven gebeurt thuis. Gepensioneerden slagen er soms in om hun magere Russische pensioen zo sterk aan te vullen dat ze er niet meer naast hoeven te werken. Een freelancefotograaf vertelt dat hij met opbrengsten uit cryptovaluta de huur betaalt van zijn moderne nieuwbouwflat die over de hele stad uitkijkt.

Rusland is volgens een schatting van Cambridge University de tweede delver ter wereld, net voor de VS, ver achter China. Net als de Chinese regering probeert de Russische regering meer controle te krijgen over de cryptomarkt. De regering heeft een wetsvoorstel ingediend om eigenaren van grote aantallen cryptomunten te verplichten hun cryptobezit op te geven bij de belastingdienst.

Maar houders van cryptomunten lijken zich geen grote zorgen te maken. Het bezit is immers geheim te houden. Bovendien wordt delven niet verboden. De delvers zien een recente import van 20.000 Chinese bitcoincomputers door een bedrijf in Irkoetsk als een teken dat het de overheid niet van plan is om de productie van cryptovaluta in te perken. De mega-import duidt op toestemming van een hoog niveau, aldus zakenkrant Kommersant.

Natuurlijke koeling

Naast goedkope stroom heeft Irkoetsk een ander groot voordeel voor delvers. Dat is te merken op de bovenste verdieping van een oud fabriekspand, boven een suikerspinnenmakerij. Ondanks tal van hardwerkende, flikkerende cryptokastjes in de donkere ruimte is het er ver onder nul.

De gemiddelde temperatuur in Irkoetsk ligt negen maanden per jaar onder het vriespunt, een prima klimaat om de gloeiend hete processors in te koelen. De vrijgekomen warmte komt weer van pas om bijvoorbeeld een garage mee te verwarmen. Een ondernemer is begonnen om hele huizen in Irkoetsk te voorzien van hitte van de delfkastjes.

In een oud fabriekspand draaien de processors op volle toeren om cryptomunten te delven.  Beeld Yuri Kozyrev/Noor
In een oud fabriekspand draaien de processors op volle toeren om cryptomunten te delven.Beeld Yuri Kozyrev/Noor

“De natuur doet de koeling hier”, schreeuwt Konstantin Lagoetin door het lawaai van de ventilatoren in het fabriekspand. Lagoetin, 35 jaar en gehuld in een trui met een bitcoinlogo, is een van de bekendste cryptovaluta-ondernemers van Irkoetsk. Tussen neus en lippen door laat hij vallen dat hij het wachtwoord is vergeten van een van zijn bitcoinportemonnees. Er zitten naar zijn zeggen 330 bitcoins in die hij jaren geleden kocht. Waarde op basis van de huidige koers: 13,6 miljoen euro.

“Stel dat ik me het wachtwoord herinner, dan verandert dat mijn leven niet hoor”, zegt hij. “Ik wissel cryptovaluta toch nauwelijks in voor roebels of dollars. Zulke valuta interesseren mij niet.”

Terwijl de meeste cryptovaluta-eigenaren van Irkoetsk hopen dat de virtuele munten hun rijkdom brengen in roebels, ziet Lagoetin de munten als vervanging van bestaande valuta. Hij doet zo veel mogelijk aankopen met cryptovaluta, ook al zijn die geen wettig betaalmiddel in Rusland. “Ik weet precies waar in de stad mensen cryptovaluta accepteren”, zegt hij. “Dat is de kracht van virtuele munten. De overheid kan ze niet reguleren.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234