Maandag 23/05/2022

Goedkope medicatie voor zeldzame ziektes op komst

Apothekers zullen binnenkort zelf medicatie kunnen maken voor een tiental weesziekten. Dat zijn zeldzame ziekten waarvoor momenteel enkel dure medicijnen op de markt zijn. Die bereidingen zouden tien keer goedkoper kunnen - een besparing voor patiënt én ziekteverzekering. Maar specialisten zien er weinig heil in.

De overeenkomst stond in het meerjarenkader dat minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) en de apothekersbonden Algemene Pharmaceutische Bond (APB) en Ophaco in maart van dit jaar afsloten. Het gaat om een tiental geneesmiddelen die uit eenvoudige, goedkope grondstoffen bestaan, maar in handen van farmabedrijven fikse sommen geld kosten. Nu zullen apothekers zélf bereidingen kunnen aanbieden, zoals poeder in capsules of vloeibare geneesmiddelen, op maat van de patiënt.

Voorlopig ligt er een shortlist op tafel van de grondstoffen die in aanmerking komen. Daarvan is er alvast eentje vergund en goedgekeurd voor terugbetaling door het Riziv: propranolol, een bètablokker die gebruikt wordt in siropen tegen hemangiomen, zogenaamde aardbeivlekken. De kostprijs daarvan bedraagt momenteel zo'n 200 euro. Door apothekers dat goedje zelf te laten maken, zal het slechts om en bij de 20 euro kosten. En ook de last op de ziekteverzekering is tien keer zo laag.

"Daarvoor worden middelen vrijgemaakt binnen het huidige budget voor magistrale bereidingen, die elke apotheker in ons land kan maken", vertelt Lieven Zwaenepoel van APB. Die bereidingen kennen we normaal in de vorm van gelulen of zalfjes. "Omdat de onkosten voor industriële productie voor een kleine afzetmarkt wegvallen, betaal je enkel voor de aankoop van de grondstof en het honorarium van de apotheker. Weesmagistrale bereidingen zijn goedkoper voor de ziekteverzekering en gemakkelijk toegankelijk voor de patiënt. Daarnaast zit de industrie er niet op te wachten omdat de omzet voor hun product te klein is, en zo bieden apothekers toegevoegde waarde op hun terrein."

Spierziekte SMA

Over de kostprijs en terugbetaling van medicijnen voor zeldzame ziekten wordt al lang gebakkeleid, al komt zeker niet elke zeldzame ziekte in aanmerking voor een magistrale bereiding. Zo zit in ons land het dure geneesmiddel Spinraza in de pijplijn, een inspuiting voor de spierziekte SMA, tevens een weesziekte. In ons land zijn een 200-tal SMA-patiënten bekend, in vier verschillende types. Jaarlijks worden er zo'n 10 baby's geboren met SMA type 1, de meest prevalente vorm. "Zij hebben geen hoofdcontrole, en sterven doorgaans voor hun tweede levensjaar", vertelt neuroloog Jan De Bleecker (UZ Gent). Cognitief functioneren patiënten doodnormaal, maar oudere kinderen kunnen dan weer niet stappen, volwassenen belanden in een rolstoel, en hun spieren zijn enorm dun.

"De effecten van Spinraza zijn spectaculair. Sommige kinderen zie je zelfs weer rondrijden op een driewielertje." Het prijskaartje van het medicijn, gemaakt door het biotechnologisch bedrijf Biogen en in juni van dit jaar goedgekeurd voor de Europese markt, is dat ook: voor ons land moet de prijs nog vastgelegd tijdens de besprekingen voor de terugbetaling, maar in het buitenland moet de patiënt voor drie inspuitingen per jaar 240.000 euro ophoesten, het eerste jaar zelfs dubbel zo veel.

Kwaliteitscontrole

Momenteel doen in België een vijftal kinderen mee aan een studie waardoor ze het medicijn gratis krijgen toegediend. Maar zolang de terugbetaling niet geregeld is, moeten verschillende andere patiënten wachten op het verdict. Terwijl die beslissing bij ons medio 2018 volgt, gaan er in Nederland alvast stemmen op om apothekers toe te laten het middeltje zelf te laten bereiden om de prijs te drukken. De apparatuur én de ingrediënten zijn gewoon beschikbaar, zo vertelde de zorgadviseur van minister voor Medische Zorg Bruno Bruins (VVD) in de Nederlandse pers.

"Absoluut onmogelijk", duidt professor in de farmaceutische technologie Guy Van den Mooter (KU Leuven). "Eenvoudige preparaten, zoals poeders en vloeistoffen, zal de apotheker gemakkelijk kunnen maken. Maar steeds vaker bestaan geneesmiddelen uit complexe formuleringen. Zeker als er biotechnologie mee gemoeid is, zie ik de productie ervan niet meteen gebeuren in de apotheek. Daarnaast is ook - met alle respect - de kwaliteitscontrole in een apotheek veel beperkter dan in een bedrijf."

Voor dit medicijn zal ook APB niet in de bres springen, aldus Zwaenepoel. "Dit gaat om dure, innovatieve geneesmiddelen, waarop de fabrikant een patent heeft. Inspuitbare ampules moeten steriel zijn: daar zijn onze apothekers niet allemaal voor uitgerust."

Over de andere grondstoffen op de shortlist voor weesmagistrale bereidingen, en dus ook over welke andere ziekten het gaat, is nog niets bekend. Zij moeten in ieder geval nog vergund en goedgekeurd worden voor terugbetaling door het Riziv. In principe zouden apothekers dan vanaf volgend jaar of het jaar erop zelf aan de slag kunnen met pilletjes voor weesziekten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234