Dinsdag 06/12/2022

ReportageBlik op België

Goedaardige reus doet kinderen denken en dromen op de oude mijnsite van Zwartberg

De Cosmogolem, de tien meter hoge marmeren reus van LABIOMISTA. Beeld rv
De Cosmogolem, de tien meter hoge marmeren reus van LABIOMISTA.Beeld rv

56 jaar geleden liepen er nog mijnwerkers rond op deze Genkse site. 1966 was een bijzonder woelig jaar voor Zwartberg. Na de aankondiging van de Belgische regering-Harmel dat de mijn zou sluiten, werd er fel geprotesteerd. Rijkswachters schoten daarbij twee betogende mijnwerkers dood. Even dreigde een revolutionaire toestand, maar uiteindelijk keerde de rust terug en op 7 oktober 1966 reed de laatste wagen met kolen uit.

Frank Van Laeken

Vandaag is er opnieuw sprake van een revolutie hier. Een goedaardige in dit geval. Kunstenaar Koen Vanmechelen, die niet eens een jaar oud was toen Zwartberg dagenlang in de actualiteit stond, vond deze plek uitermate geschikt om er een 24 hectare groot park te creëren met levende kunstwerken en installaties: LABIOMISTA. Het moet de belichaming vormen van zijn artistieke en filosofische visie, die zich op de snijlijn van kunst, gemeenschap en wetenschap bevindt. Diversiteit is daarbij het sleutelwoord. Cultuur en natuur versmelten.

Hier mag nog gedroomd worden. Van een betere wereld, bijvoorbeeld. Er zijn drie vijvers, een wandelpad, er lopen struisvogels, emoes, dromedarissen en alpaca’s rond. En kippen, uiteraard. Want Vanmechelen is bij de meesten vooral bekend als de man die eind vorige eeuw kippen begon te kruisen op zoek naar de ultieme, kosmopolitische kip, die genen van alle kippenrassen ter wereld met zich mee zou dragen, als metafoor voor de mondiale culturele en genetische smeltkroes.

Een van de attractiepolen van LABIOMISTA is de Cosmogolem, een 10 meter hoge sculptuur die werd opgebouwd uit 25 marmeren blokken die samen meer dan 400 ton wegen. Met mijn nochtans niet geringe 1.87 meter voel ik me heel nietig oog in oog met deze reus. Bescheidenheid siert de mens. Soms.

‘Wat denk jij?’

En zeggen dat het voor Koen Vanmechelen allemaal begon met een houten versie van vier meter hoog, nog altijd aanzienlijk. “Toen ik 17 was, heb ik in een vlaag van razernij op drie dagen tijd mijn eerste grote sculptuur gemaakt met palettenhout”, zegt hij. “Die oogde als een reus op lemen voeten, precies zoals ik het bedoeld had.”

De kunstenaar in spe noemde hem golem, hij wist dat dit Hebreeuws voor reus was. Wat hij toen nog niet wist, was dat de golem een mythische figuur was die tussenbeide kwam bij ruzies in het joodse getto, maar die ook destructief kon zijn en alleen door een kind tot bedaren kon worden gebracht.

“Toen ik al in de dertig was en net met mijn Cosmopolitan Chicken Project was gestart, zag ik op Canvas een documentaire over de golem, waarin onder anderen Picasso en Einstein aan het woord kwamen”, zegt Vanmechelen. “‘Iedere evolutie is een golem”, leerde ik daaruit, of het nu om atoomsplitsing of genetische manipulatie gaat. Het kan de mens redden of verwoesten. Kunst gaat precies over het weergeven van dat goede en dat kwade.”

Op initiatief van Vanmechelen werd Cosmogolem een wereldproject in meer dan veertig landen op vijf continenten, waarbij kinderen worden aangemoedigd om hun eigen, vier meter hoge golem in hout te bouwen. “Kinderen maken het beeld onder leiding van een schrijnwerker en een lokale organisator. We laten hen filosoferen, hun fantasie zorgt ervoor dat ze anders durven te kijken. Het hart van de Cosmogolem is overal ter wereld een luikje, de deur. Daarin kunnen ze hun wensen of gedachten droppen. Zo ontstaat een wereldwijde kettingreactie en brengen we kinderen op alle continenten met elkaar in verbinding.”

‘Wat denk jij?’ is het thema van de Dag van de Cosmogolem, die morgen plaatsvindt. Wekenlang werden kinderen uitgenodigd en uitgedaagd om hun stem te laten horen, hun gedachten te delen, vrij te denken. Van India over Zimbabwe en Chili tot Genk. Jonge wezens die anders zelden ernstig worden genomen. “Kinderen zijn de toekomst”, stelt Koen Vanmechelen. “Het is belangrijker dan ooit om te weten wat ze denken. Daarom steken de Cosmogolems hun handen uit.”

Zondag wordt op meer dan 40 verschillende plaatsen in de wereld de kinderrechtenbenefiet Dag van de Cosmogolem gevierd, onder meer in LABIOMISTA in Genk

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234