Woensdag 24/07/2019

Windenergie

Goed boeren doe je met een windturbine op je veld

Wie een grond bezit waar een windturbine op mag, kan daar makkelijk 20.000 euro per jaar krijgen. Beeld Stefaan Temmerman

Welke teelt neemt slechts 250 vierkante meter in beslag en kan een boer jaarlijks 20.000 euro opleveren? Antwoord: grote windturbines, die voor een stevig opbod zorgen bij de energieleveranciers. "Win for life voor de grondbezitter, maar de omwonenden krijgen niets."

"Een opbod tussen de grote energiespelers? Neen, daarvoor waren we wellicht te vroeg. En te eerlijk", lacht een Oost-Vlaamse grondbezitter, die in 2010 zo ongeveer de jackpot won: 14.000 euro per jaar aan opstalrechten, voor een stukje weiland van zo'n 250 vierkante meter waar nu een windturbine op staat. "We dachten nochtans dat de turbine op een aangrenzend stuk grond zou komen. Van die buur krijgen we sindsdien geen goeiendag meer."

Slechts één energiebedrijf bood zich toen aan, "maar voor latere projecten in de buurt hebben we gehoord dat er wel stevig onderhandeld werd", klinkt het. De privégronden die geschikt zijn voor windenergie worden namelijk steeds schaarser, en het select groepje energieproducenten, waarvan Electrabel, EDF Luminus en Aspiravi de voornaamste zijn, speelt het spelletje bikkelhard. De Vlaamse regering projecteert een bedrag van 5.000 euro, maar momenteel is een vergunbare locatie al gauw een 20.000 à 30.000 euro per jaar waard.

Vergelijk die bedragen met de normale teeltopbrengsten in de landbouw – een hectare tarwe zou jaarlijks grofweg 2.000 euro opbrengen – en je zit met een morzel grond die evenveel waard is als een twintigtal voetbalvelden. Bij een boer die pacht wordt de opbrengst gelijk gedeeld met de grondbezitter. 'Kassa kassa' dus voor wie het geografische geluk aan zijn zijde heeft. Want daar gaat het uiteindelijk over: sinds 2009 zijn grote windturbines ook in agrarisch gebied vergunbaar, maar niet elke boer komt daarvoor in aanmerking.

Binnen de Vlaamse voorwaarden wordt namelijk gestreefd naar een duurzame inplanting. "Zo zijn vooral gebieden nabij een lijninfrastructuur (een autoweg, kanaal, industrie- of havengebied, MM) aantrekkelijk, wordt er rekening gehouden met de bestaande elektriciteitsleidingen en moet er voldoende afstand ten opzichte van huizen of natuurgebieden ingecalculeerd worden", zegt Bart Bode, voorzitter van de Organisatie Duurzame Energie (ODE). Momenteel zijn er in België 888 windmolens op het vasteland, waarvan 505 in Vlaanderen. Bode schat het aantal landbouwbestemmingen daarbinnen op "25 à 30 procent".

Exacte cijfers bestaan niet, maar volgens die schatting zouden er dus ruim 250 Belgische landbouwbedrijven jaarlijks een opmerkelijk bedrag innen. "Die bedragen zijn trouwens vaak zo hoog omdat de grondeigenaars zelf gaan rondbellen bij de concurrentie om een beter bod te krijgen", zegt Bode.

Win for life

Het verhaal van de lucky few heeft echter ook een keerzijde. "Voor wie de grond met de windturbine bezit of pacht, is het win for life, maar de omwonenden krijgen amper iets", zegt Dirk Vansintjan van het coöperatieve energiebedrijf Ecopower. "Nochtans onteigen je diezelfde omwonenden met zo'n turbine van het windgebruik, want er is maar één iemand die de vergunning binnenhaalt. Een soort 'exploitatierecht van de wind' zou de mensen toelaten om te delen in die opbrengst."

Qua rendement van de landbouwgrond kan zo'n windturbine tellen. Beeld Stefaan Temmerman

Maar dat bestaat dus niet, en de harde onderhandelingen zorgen vaak voor spanning. Zo zijn er voorafgaande aan de vergunning vaak exclusiviteitscontracten met verschillende omwonenden. "In de kleine lettertjes staat dan dat ze een toegangsweg zullen toestaan mocht de turbine toch op een andere locatie komen", zegt woordvoerder van de Boerenbond Stijn De Roo. De vergoeding daarvoor is een pak minder, de frustratie des te groter als de buur nadien zo goed boert.

Met het Windkracht 2020-plan van Vlaams energieminister Bart Tommelein (Open Vld) zullen er bovendien nieuwe gronden in aanmerking komen voor een turbine. "Net zoals bij kleine en middelgrote windmolens willen we voor de grote windmolens naar een systeem waarbij het verplicht is om tegen zo laag mogelijke kosten de energie te produceren. Dat moet zo'n opbod tegengaan", klinkt het bij het kabinet van Tommelein.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden