Zaterdag 06/06/2020

god, vrouwen, taxi's en andere problemen van het leven

"Ik zal geen parkeerplaats vinden. Ik heb meer zin om een wip te maken. Ik hou er niet van om met zoveel andere mensen samen te zitten voor 'collectief entertainment'. Kortom, ik zou ontelbare redenen kunnen opsommen om niet naar een film te moeten gaan kijken." Aan het woord is niemand minder dan de Italiaanse maestro, regisseur Federico Fellini, in de boeiende documentaire L'Ultima Sequenza, ook bekend als The Lost Ending.

Deze recente documentaire van de Italiaanse filmjournalist Mario Sesti werd onlangs nog vertoond op het Filmfestival van Gent, in het kader van een hommage aan de tien jaar geleden overleden grootmeester. Maar onder de titel The Lost Ending werd de 50 minuten durende documentaire ook opgenomen als extra op de dvd van 8 1/2 of Otto è Mezzo.

Dat meesterwerk uit 1963 heeft de tand des tijds erg goed doorstaan en blijft vandaag de dag nog zeer genietbaar als een nauwelijks verholen egodocument van Fellini, die na het wereldwijde succes van La Dolce Vita voor zichzelf blijkbaar een creatief dipje vreesde. Zo werd Otto è Mezzo het verhaal van regisseur Guido Anselmi (rol van Marcello Mastroianni) die overhoop ligt met zijn 'muzen', die hem niet de verwachte creatieve inspiratie brengen. Maar Anselmi ligt met nog meer mensen overhoop: met zijn producent, die het wachten stilaan beu wordt en het dure decor - een gigantische lanceerinstallatie voor een ruimteraket! - eindelijk gebruikt wil zien; met zijn vrouw Luisa (rol van Anouk Aimée) én zijn minnares Clara (rol van Sandra Milo), met een al te intellectualistische scenarist, met een legertje journalisten die veel te veel en vaak ook veel te intieme vragen stellen, enzovoort.

De cijfertitel - coscenarist Ennio Flaiano had eerder La Grande Confusione (De grote verwarring) voorgesteld - verwijst naar de plaats van deze film in het oeuvre van Fellini. Hij had eerder zes langspeelfilms gedraaid, één film in co-regie en twee afleveringen van episodenfilms. Als die laatste drie telkens voor een halve film worden gerekend, had Fellini zeven en een halve films op zijn actief. Tijd dus voor Otto è Mezzo waarin een aantal vaste themata mooi verzameld werden: jeugdherinneringen (zoals later ook in Roma en zeker in Amarcord), vrouwen, het bovennatuurlijke én de circuswereld (zoals eerder in La Strada en later in I Clowns).

De documentaire L'Ultima Sequenza blijkt niet alleen bijzonder interessant, maar ook erg ongewoon te zijn. Het basismateriaal werd immers geleverd door de circa 3.000 foto's die door filmjournalist en Fellini-expert Gideon Bachman genomen werden tijdens het draaien van Otto è Mezzo. Een uitgebreide selectie van die vaak prachtige zwartwitfoto's defileert in vloeiend tempo over het scherm, terwijl op de klankband fragmenten uit allerlei interviews met een uiterst openhartige Fellini te horen zijn. Het is zowel grappig als ontroerend om te horen hoe de regisseur een Engelstalige gesprekspartner ter wille probeert te zijn door zelf in het Engels uit te leggen hoe hij zijn films tracht te bevrijden van de 'slaveness' van de werkelijkheid. Waarna eveneens te horen is hoe die gesprekspartner discreet opmerkt dat het eigenlijk 'slavery' moet zijn. Problematisch wordt het ook als Fellini tracht duidelijk te maken dat hij pas blij en gelukkig is als hij aan het filmen is, omdat het echte leven dan op de achtergrond verdwijnt en hij 'geleefd' wordt door de film. Het duurt even voor de gesprekspartner door heeft dat Fellini op zoek is naar de juiste formulering van dat 'geleefd worden'. Daarna geeft de regisseur trouwens toe dat hij soms moet wenen als het filmen achter de rug is: "Die magische periode is dan voorbij. En dan word ik opnieuw met de échte problemen van het leven geconfronteerd: God, vrouwen, taxi's."

In een ander fragment legt Fellini uit waarom hij zelf niet zo'n gepassioneerd bioscoopbezoeker is. Hij vindt daarvoor een mooie beeldspraak: "Een zwangere vrouw hoeft toch ook niet de hele tijd naar andere kinderen te kijken", om meteen daarna lachend toe te geven dat de vergelijking misschien niet helemáál opgaat.

Maar er is natuurlijk ook een aparte reden waarom deze documentaire L'Ultima Sequenza heet. Uit de foto's van Gideon Bachman blijkt namelijk dat Fellini indertijd als eindsequentie een aantal opnames heeft gemaakt in een (uiteraard in de Cinécitta-studio nagebouwde) treinwagon, waarin alle, voornamelijk in het wit uitgedoste personages uit Otto è Mezzo samen op reis lijken. Die ultieme sequentie werd echter nooit gebruikt en in plaats daarvan is de inmiddels legendarische scène gekomen van alle personages die samenkomen op de filmset, een soort strand waar een reusachtige stellage staat opgesteld. Op de tonen van een opgewekt circusdeuntje (van componist Nino Rota) voeren een aantal clowns acteurs en figuranten mee in een rondedans. In feite was die sequentie bedoeld als trailer voor Otto è Mezzo, maar toen Fellini het resultaat zag, vond hij dat een betere afsluiting en werd de treinsequentie gewipt.

In de documentaire werden ook een reeks (recente) interviews opgenomen (met onder meer Claudia Cardinale, Anouk Aimée en Sandra Milo, maar ook met de geluidstechnici, de decorbouwer en de producenten), waarin gepeild werd naar hun herinneringen aan die

'lost ending'. Sommigen konden zich die verdwenen (en waarschijnljk door Fellini zelf vernietigde) treinsequentie nog gedetailleerd herinneren, anderen dan weer niet of nauwelijks.

Jan Temmerman

Fellini's meesterwerk uit 1963 heeft de tand des tijds erg goed doorstaan en blijft zeer genietbaar

FILM HHHH EXTRA'S HHH VERTOLKING Marcello Mastroianni, Anouk Aimée, Sandra Milo, Claudia Cardinale, Rossella Falk REGIE Federico Fellini GENRE film-over-filmfantasie LAND Italië JAAR 1963 SPEELDUUR 133 minuten

KORT SAMENGEVAT

Filmregisseur Guido Anselmi (Marcello Mastroianni als alter ego van maestro Fellini) worstelt met een gigantische 'director's block'. Maar het contract voor zijn volgende film is al getekend, de studio is besteld, de decors zijn in opbouw en de producent wordt stilaan erg ongedurig. Op de koop toe is zijn liefdesleven een puinhoop, zeker als zijn vrouw en zijn minnares allebei arriveren in het kuuroord waar hij wat rust en bezinning ging zoeken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234