Zondag 05/12/2021

'God is misschien een dj, maar Satan is dat ook'

Is het populaire trio K3 een terechte schietschijf voor religieuze fanatici of zijn de arme meisjes het slachtoffer van een uit de hand gelopen internetgrap? De Morgen ging op zoek naar de wortels van het kwaad. 'Evangelische jongeren zoeken bewust naar Satan in popmuziek.'

door Gunter Van Assche

BRUSSEL l Het fenomeen van backward masking, waarbij men liedjes achterstevoren afspeelt op zoek naar duivelse boodschappen, komt overgewaaid uit Amerika, waar orthodoxe christenen rockmuziek in diskrediet proberen te brengen.

"Ik heb vijf minuten naar dat K3-stukje geluisterd, toen werd ik duizelig en ben ik flauwgevallen. Serieus, ik kreeg een zwaar gevoel in mijn achterhoofd, een harde piep in mijn oor." Tot zover het relaas van de dertigjarige Radeon op een internetforum. Dat was in juni 2005, anderhalf jaar voor de mediaheisa rond K3 nog moest uitbreken.

Als je het liedje 'Oma's aan de top' van K3 achterstevoren beluistert, hoor je het meisjestrio namelijk met griezelige stemmetjes - en enige verbeeldingskracht - "grote massamoord" zingen, net als "bodies I can see" en "godverdomme leuk". De Nederlandse website Bond tegen het Vloeken bracht die duivelse boodschap deze week aan het licht na klacht van een bezorgde burger. Peter Smit van Bond tegen het Vloeken zegt zijn handen verder in onschuld te wassen: "Ik heb de muziekopname op Zattevrienden.be teruggevonden en daarop heb ik mijn vraag aan het management van K3 gebaseerd. Sindsdien worden we echter overstelpt door boze reacties. Voor alle duidelijkheid: wij beschuldigen de meisjes niet van godslastering. Trouwens, ik luister uit gewoonte nooit naar liedjes die achterstevoren gedraaid worden."

Het gewraakte geluidsfragment volgt een spoor terug tot aan de weblog blauwscherm.nl, waar het stukje in mei 2004 bedacht werd als grap. Het zou echter duren tot HetKanWel.nl, een "inspirerende weblog over onderwijs, spiritualiteit, wetenschap en samenleving", zich boog over het diabolische muziekfragmentje. De schrijver van het bewuste artikel op die site noemt zichzelf St. Maarten, maar gaat door het dagelijkse leven als doctorandus Marten van der Meulen en doceert godgeleerdheid aan de Vrije Universiteit van Amsterdam.

Heeft een academicus niets beters om handen dan Satan te ontwaren bij K3? Van der Meulen: "(lacht) Die subliminale boodschap is dan ook niet door mij ontdekt. Een vriend van me, die onderzoek doet naar het leven van religieuze jongeren, vertelde me dat een puber hem het bewuste K3-liedjes omgedraaid liet horen. Dat fenomeen van backwards masking leeft blijkbaar bijzonder onder diepchristelijke jongeren. Dat vond ik wel fascinerend." De doctorandus drukt ons op het hart dat hij niemand schade wilde berokkenen met het ironische artikel: "Natuurlijk denk ik niet dat K3 aanzet tot massamoord. Ik vind het alleen ontzettend grappig dat er mensen zijn die liedjes achterstevoren afspelen en er van alles menen in te horen. In 'Oma's aan de top' kun je overigens even goed 'boterhammenworst' als 'massamoord' horen, naar het schijnt."

Johan Roelant, de bewuste tipgever, doet nog steeds religieus onderzoek aan de Vrije Universiteit. Volgens hem is backward masking meer dan ooit populair onder evangelische jongeren in Nederland: "Het fenomeen is overgewaaid uit Amerika, waar orthodoxe christenen al langer dan vandaag rockmuziek in diskrediet proberen te brengen. Jongeren zijn bovendien erg gevoelig voor de gedachte dat er meer is tussen hemel en aarde, en daarom wordt ook Satan er als een reële entiteit beschouwd."

De jongen die Roelant het bewuste K3-fragmentje ter ore bracht, houdt er overigens een aartsdonkere wereldvisie op na: "Hij liet me het stukje horen en riep uit: 'In wat voor een beroerde tijd leven we eigenlijk? Zelfs in kinderliedjes is Satan vandaag werkzaam.' Het viel me op dat zo'n negatieve toekomstvisie duidelijk eigen is aan de erg godsvruchtige, evangelische pubers."

Maar hebben subliminale, achterstevoren ingesproken boodschappen überhaupt invloed? "Jawel", laten de christelijke jongeren op naarhouse.nl weten. "God is a dj, volgens Faithless, maar Satan is dat zeker ook. Daarom zijn mensen die naar pop, rock en house luisteren zo ongelukkig, vaak afgestompt en aan drugs verslaafd."

Volgens David John Oates, een Australische onderzoeker, zit daar een grond van waarheid in. Twintig jaar geleden ontwikkelde hij de omstreden hypothese dat reversed speech (RS) inzichten verschaft over het onbewuste in je geest. "Er is wel een groot verschil tussen backward masking en RS", legt hij ons uit. "Het effect blijft hetzelfde, maar backward masking gebeurt expres en RS is onbewust. Als die kindergroep duidelijk maar niet bewust 'massamoord' en 'godverdomme' zingt, zou dat een onbewust verlangen kunnen zijn. Al geloof ik hier liever in het observer-expectancy-effect: iemand zei je vooraf wat je moest horen. Als je het mij vraagt, spreekt de duivel dus waarschijnlijk niét door die meisjes. (lacht)"

Dr. Marten van der Meulen:

In 'Oma's aan de top' van K3 kun je even goed 'boterhammenworst' horen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234