Zondag 15/12/2019

God heeft acht vingers

Als je Django Reinhardt vliegensvlug op zijn gitaar hoort tokkelen, zou je zweren dat de man over vier handen beschikte. In werkelijkheid kwam hij twee vingers te kort. Een extra uitdaging voor acteur Reda Kateb, die een jaar nodig had om in de huid van Django te kruipen.

Een grijze ochtend in Berlijn. De avond voordien is Django in wereldpremière gegaan op de Berlinale, en het feestje achteraf moet swingend geweest zijn. De Frans-Algerijnse acteur Reda Kateb (39) vliegt gretig in de koffie. Wanneer hij naar de suikerpot grijpt, merkt hij dat hij zijn pink en ringvinger reflexmatig intrekt. "Kijk, Django is nog niet helemaal uit mijn lijf verdwenen", grinnikt hij. Wekenlang wrong de acteur zijn hand in een kramp om Reinhardts handicap te imiteren.

Hoe zat dat nu juist met die hand van Django?

Reda Kateb: "Voordat ik in deze film meespeelde, dacht ik zoals de meeste mensen dat er twee van zijn vingers van zijn linkerhand waren afgehakt. Maar dat klopt niet. Toen Django achttien was, brak er brand uit in zijn woonwagen. Hij raakte daarbij zwaar verbrand, en kon nadien twee vingers niet meer bewegen."

Hoe hebt u dat in de film gesimuleerd?

"Voor de brandwonde moest ik elke ochtend twee uur lang in de make-upstoel zitten, maar die vingers hield ik gewoon zelf stil. Aanvankelijk wilde ik dat mijn vingers op de een of andere manier vastgemaakt zouden worden - ik wou niet dat het me zou afleiden bij het acteren. Maar één dag voor de opnames ben ik van gedacht veranderd: ik ging het gewoon zelf doen. Het heeft me zelfs geholpen, want op die manier kon ik mijn rol ook echt fysiek beleven."

Opvallend is ook dat u zichtbaar zelf de gitaar hanteert. In veel andere films over muzikale genieën worden stand-ins ingezet. Hoe lang hebt u daarvoor moeten studeren?

"Een jaar. Ik speelde nog geen gitaar, dus ik ben meteen lessen gaan volgen. Ik had een zeer goede leraar, die me in eerste instantie vooral heel overtuigend leerde faken, zodat je puur visueel zou geloven dat ik zelf speelde. Maar op de duur heb ik ook echt leren spelen. Jazz manouche, met drie vingers. Dat was voor mij de beste manier om toegang te krijgen tot Django: hem concreet benaderen via mijn handen.

"Ik oefende elke dag een paar uur. In dat voorbereidend jaar heb ik nog twee andere films gedraaid, maar op die sets had ik altijd mijn gitaar bij. Tijdens elke pauze haalde ik ze boven."

Django kwam uit een familie van rondtrekkende Sinti. Hoe hebt u zich ingewerkt in hun cultuur?

"Ik heb veel boeken gelezen als research, maar het belangrijkste waren de mensen die ik mocht ontmoeten. In de film spelen heel wat Sinti mee: de muzikanten van de band, maar ook mijn moeder in de film. Bimbam heet ze, een fantastische vrouw. Samen met regisseur Etienne Comar zijn we haar gaan bezoeken in Forbach, een Frans dorp waar nog altijd een grote zigeunergemeenschap leeft. Die ontmoeting was heel belangrijk voor mij, want ik wilde absoluut vermijden dat we in de film een clichévoorstelling zouden maken van hun leefwereld.

"Uit die ontmoeting heb ik ook geleerd dat er veel raakpunten zijn tussen de Sinti-cultuur en de Algerijnse cultuur, waaruit ik zelf langs vaderskant afstam. We delen een bepaalde hartelijkheid, een warmte. En ik herken me in hun flexibele identiteit: als kind vroeg ik me nog af waar ik thuis hoorde - in Frankrijk was ik un Arabe, terwijl ik in Algerije juist als Fransman werd bekeken. Nu voel ik me noch van hier noch van ginder: ik ben van overal. Zoals de gypsies."

Vonden de Sinti het een goed idee om een film te maken over Django?

"Dat lag heel gevoelig. Django is God voor hen. Hem in een film opvoeren kan dus als heiligschennis aanvoelen. Maar ze stonden volledig achter ons verhaal. Ze voelden dat we het oprecht meenden."

We zien in de film hoe Django stilaan zijn ogen opent voor de gruwel van de Holocaust. Hoopt u dat de film bij de kijker ook een bepaalde politieke bewustwording kan veroorzaken? Het zijn tenslotte gespannen tijden, ook in Frankrijk.

"Ja, er is een wereldwijde verrechtsing bezig. Heel wat bevolkingen laten zich opnieuw verleiden door dictatorachtige figuren. Dat maakt me bijzonder bang. Django weerspiegelt onze tijd, in die zin dat hij gaat over een familie die haar koffers moet pakken om te overleven - vluchtelingen dus. Ze willen naar Zwitserland, maar om de grens te bereiken, moeten ze het Meer van Genève oversteken. Er zit een scène in de film waar iemand vertelt dat er geregeld lijken aanspoelen op de oevers van het meer. Wel, dat meer is vandaag de Middellandse Zee. Cinema kan mensen helpen om met een andere blik naar de Ander te kijken. Ik hoop dat deze film dat effect kan hebben."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234