Vrijdag 04/12/2020

Gloeiende noten

De moderne piano is, in vergelijking tot de instrumenten waar Mozart, Beethoven, Chopin en Liszt voor schreven, een tamelijk neutraal instrument. Hij streeft naar een zo evenwichtig mogelijke klank, zodat de pianist maximale mogelijkheden heeft om zelf de nuance te bepalen. Hij kan zijn manier van spelen aanpassen aan de muziek die hij speelt (dat noemt men 'stijl') of, indien hij dat wil, ook vrij kiezen. Of beide.

De Roemeense pianist Radu Lupu is een van de weinigen die erin slagen die fundamentele eigenschap van de Steinway te doen vergeten. Een recensent schreef eens: "Wat Lupu op de een of andere manier klaarspeelt, is dat hij binnen de wereld van de klassieke klank een grotere bandbreedte, meer gelaagde gradaties van subtiliteit vindt dan gelijk wie anders. Zijn spel is oneindig verfijnd zonder ooit de grenzen te overschrijden van wat idiomatisch is voor de muziek."

Die uitspraak toont uiteraard de grote moeilijkheid aan om zoiets in woorden te vatten. Dat blijkt ook uit wat je na concerten van Lupu vaak hoort: grote woorden als 'mystieke ervaring', 'bovenaards' of 'klanken die naar de hemel zweven'. Ja, het is misschien wel een mysterie wat Lupu doet, maar het is ook gewoon piano spelen.

Misschien heeft Alex Ross in The New Yorker het nog het simpelst en best beschreven: "Een la boven de middelste do klinkt anders onder Lupu's vinger. Ze gloeit van binnen."

Lupu staat - niet helemaal onverwacht - vooral bekend om zijn vertolkingen van het Duitse klassieke en romantische repertoire van Mozart via Beethoven en Schubert tot Brahms. Maar recenter heeft hij zich ook op de vroege twintigste eeuw gericht: Debussy, Janáček. Deze week speelt Lupu in Brussel en Antwerpen het derde pianoconcert van Bartók.

Dat mag verwonderlijk lijken maar is het niet. Ten eerste is Bartóks derde zijn meest 'romantische' in de zin van subjectieve, maar nog belangrijker: zoals al de muziek van de Hongaarse meester is ook deze van een fundamentele eerlijkheid en gestrengheid: elke noot heeft haar esthetisch én ethisch gewicht. Dat is bij Lupu niet anders.

Radu Lupu en deFilharmonie o.l.v. Edo De Waart: bij Bozar in Brussel op 21 november, in deSingel in Antwerpen op 22 en 23 november.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234