Zondag 19/01/2020

Glen Hansard van The Frames is klaar voor een nieuwe start

'Mooie tafereeltjes schilderen interesseert me niet. Ik wil de realiteit weergeven''Als artiest moet ik mijn eigen verhaal schrijven. Daar ben ik op deze plaat mee begonnen'

'Dat ze met hun tengels van onze muziek afblijven'

Brian Eno noemt hen de beste liveband van de jongste jaren, in Ierse pop-polls scoren ze hoger dan U2 en met Burn the Maps hebben ze zopas de imposantste en eerlijkste plaat uit hun carrière gemaakt. Toch ging het pad van The Frames niet over rozen. Hun biografie leest als het scenario van een rampenfilm. 'Om te kunnen functioneren, heb ik weerstand nodig', zegt zanger-gitarist Glen Hansard. 'De dag waarop het succes ons toelacht, vrees ik dat we ermee kappen.'

Brussel

Eigen berichtgeving

Dirk Steenhaut

Laten we er maar van uitgaan dat hij een grapje maakt, want voor het eerst in vijftien jaar gaat het The Frames echt voor de wind. Op haar zevende langspeler, Burn the Maps, blijft de groep uit Dublin nochtans trouw aan het schizofrene geluid van vroegere platen als Fitzcarraldo en Dance the Devil...: een cocktail van melodieuze folkrock en noisy experiment waarin de contrasten elkaar op onvermoede wijzen versterken. De schrapende viool van Colm Mac Con Iomaire dialogeert verrassend vlot met de grofkorrelige gitaar van nieuwkomer Rob Bochnik, terwijl spilfiguur en songschrijver Glen Hansard de aandacht trekt met pakkende nummers als 'Keepsake' en 'Ship Caught in the Bay'. Een exclusief gesprek met een underdog die eindelijk zijn tanden durft te laten zien.

De titel van jullie nieuwe cd lijkt een tabula-rasahouding te suggereren.

Glen Hansard: "In het leven hanteren we voortdurend referentiepunten. Voor mij zijn dat Bob Dylan, Van Morrison of Leonard Cohen, artiesten die nooit teleurstellen omdat ze, ook al maken ze een slechte plaat, een zekere geloofwaardigheid hebben verworven en model staan voor wat ik altijd heb willen worden. Maar onlangs drong het tot me door dat ik genoeg aan heldenverering had gedaan. Ik besliste niet langer naar anderen op te kijken, maar hen voortaan als tijdgenoten te beschouwen. Zelfoverschatting wellicht. Hoe kun je ooit de gelijke worden van een Meester als Leonard Cohen? Anderzijds dankt ook hij die reputatie aan zijn vastberadenheid. Juist door trouw te blijven aan zichzelf wist hij zijn eigen stem te vinden.

"Toen ik als dertienjarige van school afging, wilde ik Bob Dylan worden. Dom, want door zijn voetsporen te drukken, probeerde ik iets te zijn dat ik niet was. Vandaag besef ik dat Dylan nooit het einddoel kan zijn. Als artiest moet ik mijn eigen verhaal schrijven en daar ben ik op deze plaat mee begonnen. Burn the Maps betekent dus: weg met alle wegenkaarten en herkenningstekens, laten we gewoon onze instincten volgen."

Het groepsgeluid blijft herkenbaar. Toch klinken The Frames rauwer, scherper en weerbarstiger dan vroeger.

"Een natuurlijke evolutie: niets van wat we doen, steunt op weldoordachte beslissingen. Als groep laten we ons leiden door de songs en als liedjesschrijver wil ik vooral doordringen tot... de waarheid. Het valt me op dat mijn favoriete songwriters, naarmate ze ouder worden, steeds minder interessants te melden hebben, misschien omdat hun leven iets te comfortabel wordt. Mij interesseert het niet langer mooie tafereeltjes te schilderen. Ik wil de werkelijkheid weergeven zoals ik ze zie, zonder liflafjes of tierlantijntjes."

Die werkelijkheid oogt nogal donker. Je songs zitten vol woede, frustratie, eenzaamheid en pijn. Is Burn the Maps jouw Blood on the Tracks?

"De nummers gaan in ieder geval over een relationele breuk. Ik betrap mezelf erop dat ik op deze plaat een hoop dingen zeg die ik echt kwijt moest. Het is mijn waarheid op dit moment, ook al kan dat over zes maanden helemaal anders zijn. Maar het enige dat telt in het leven is het nu.

"Ik wist vooraf dat de cd met 'Locusts' moest eindigen, omdat dat nummer wat hoopvoller klinkt dan de andere. Ik wilde aangeven: oké, we gaan elk onze eigen weg, maar ik verwijt je niets, wens je het allerbeste."

Op de hoes van de cd bedank je, behalve de schrijver John Fante, ook zijn romanpersonages Arturo Bandini en Camila lopez. Waarom?

"Fante is een van mijn belangrijkste invloeden. Toen ik hoorde dat er van Ask the Dust een film zou worden gemaakt, was ik echt ontstemd. Ik wil niet dat mijn favoriete boek om zeep wordt geholpen. Ik had ook een hekel aan de filmversie van Wait Until Spring, Bandini: ze kwam qua sfeer niet eens bij de roman in de buurt. John Fante is voor mij een monument, net als Werner Herzog."

Je song 'Fitzcarraldo' is geïnspireerd door Herzogs film over een man die een schip over een berg sleept. Een geknipte metafoor voor de carrière van The Frames?

"Zeg dat wel. Eigenlijk kwam ik volkomen toevallig in de platenbusiness terecht. Ik was straatmuzikant in Dublin en op een dag kwam er een kerel van Island Records naar me toe die zei dat hij mijn muziek goed vond. Hij nodigde me uit bij hem thuis en wie zaten daar op de sofa naar een tape met mijn liedjes te luisteren. Stewart Copeland, Ron Wood en Marianne Faithfull. I totally freaked out, man! Ik was pas achttien en kreeg een platencontract, een droom die uitkwam. Maar drie jaar later werd ik al even snel weer gedumpt. Al mijn verwachtingen verbrijzeld.

"Bij Island wilden ze dat ik uit The Frames stapte en bij enkele Amerikaanse songwriters in de leer ging. Daar had ik geen zin in, maar mijn zelfvertrouwen kreeg gelijk een fikse knauw. Want het kon toch alleen maar betekenen dat mijn nummers niet goed genoeg waren? Ik trok naar New York om mijn wonden te likken, keerde terug met een stapel songs en besloot gewoon met de groep voort te gaan.

"Op een avond zette ik de televisie aan en belandde midden in een film waar zoveel poëtische kracht van uitging dat ik erdoor werd getroffen tot in het diepst van mijn ziel. Ik was sprakeloos. Het was een revelatie, een vuistslag in mijn gezicht. Het ging over een man die een zware fout maakt, maar louter dankzij zijn charisma weet te overleven en zijn omgeving er zelfs van weet te overtuigen dat hij goddelijke kwaliteiten bezit. Achteraf bleek het om Fitzcarraldo te gaan. Ik schreef de song zodra de aftiteling van het scherm was gerold."

De moraal: om ergens te komen, moet je soms een serieuze omweg maken.

"Daar weet ik alles van. The Frames bestaan al vijftien jaar en pas vandaag hebben we voor het eerst een cd gemaakt die overal ter wereld verkrijgbaar is."

'Kunst en commercie zijn als olie en water, ze laten zich niet mengen', zei je ooit. Wordt dat anders nu jullie in zee gaan met het label van Tom Waits en Daniel Lanois?

"We zijn al zo vaak genaaid door platenmaatschappijen dat we behoorlijk achterdochtig zijn geworden. Nu we ouder, wijzer en cynischer zijn en over een gevoelige bullshitmeter beschikken, merken we echter meteen of mensen te vertrouwen zijn. De verstandhouding met Anti- is zo goed dat er tussen ons niet eens een geschreven overeenkomst bestaat. Belangrijk is dat we eigenaar blijven van onze opnamen en onze platen vlot verkrijgbaar zijn. Want dat is ooit anders geweest."

Werden jullie vroeger vaak tot muzikale compromissen gedwongen?

"Het was een regelrechte nachtmerrie. Ten tijde van Dance the Devil... had de platenmaatschappij, zonder ons in te lichten, een kerel uit LA laten overvliegen om de plaat te mixen. Naderhand werden we uitgenodigd om te komen luisteren en... ze hadden ons werk gewoon om zeep geholpen met synthesizers, belletjes en shakers.The bastards had fucking pissed on it! Ik ging compleet uit mijn dak. Toen ging 'producer' Trevor Horn zich met de zaak bemoeien. Hij zette de tape op, gaf een paar aanwijzingen aan de geluidstechnicus en vroeg ons 5.000 pond. Voor één dag werk!

"In een poging te redden wat er nog te redden viel, hebben we de plaat in mijn slaapkamer afgemixt. Maar toen ze uiteindelijk uitkwam, bleef ze onverkocht in de winkelrekken liggen. Geen promotie, geen recensies, niets. Dus hebben we de platenfirma gesmeekt ons te laten gaan. Dat ze óns het vuur aan de schenen leggen, tot daar aan toe. Maar laat ze met hun tengels van onze muziek afblijven. Dance The Devil... is niettemin een plaat waar ik nog altijd trots op ben. Ze klinkt niet helemaal zoals ik het zou willen, maar de songs staan als een huis."

Verklaart het uitblijven van succes de talloze personeelswissels bij The Frames?

"Zeker. We hebben veel zwarte sneeuw gezien. Als je op tournee bent en er komen per avond maar zes mensen opdagen, raak je na enkele maanden behoorlijk gedeprimeerd. Onze gitarist, Dave Odlum, hield niet van toeren en doet dezer dagen vooral productiewerk. Maar de anderen gingen weg omdat ze het beu waren droog brood te eten. Samen met onze violist ben ik de enige die van de eerste line-up is overgebleven. Colm en ik hebben jaren op straat gespeeld, dat schept een band. Maar gelukkig gaat het vandaag een stuk beter met de groep. Sinds onze liveplaat Setlist in Ierland platina haalde, is er veel veranderd."

Volgens mij zouden jullie zonder For the Birds vandaag niet meer bestaan. Hoe cruciaal was die cd precies?

"Enorm. We waren al onze illusies kwijt, wilden nog slecht één ding: een verstilde, ongekunstelde, reactionaire cd maken en die uitbrengen op ons eigen label. In mijn hoofd is For the Birds een sobere zwartwitfilm met slechts enkele personages. Craig Ward van dEUS heeft, net als Steve Albini, op die plaat een sleutelrol gespeeld. Het was een eerlijke, bescheiden langspeler waarmee we vreesden tweederde van ons publiek kwijt te spelen, maar onze houding was: fuck it!

"Als ik nu Fitzcarraldo opnieuw hoor, word ik meteen erg triest. Ik hoor dan een wanhopige kerel die zich aan iedere strohalm vastklampt en schreeuwt om gehoord te worden. Dance the Devil... klinkt minder desperaat, maar ook dat was een worsteling. En op For the Birds hoor ik een gebroken man, iemand die alle hoop heeft opgegeven en alleen nog stilletjes voor zich uit zingt. Net voor de release had ik het gevoel dat we een barslechte plaat hadden gemaakt, die het einde van The Frames zou betekenen. Ironisch genoeg luidde ze het begin van onze renaissance in. Eigenlijk is Burn the Maps meer van hetzelfde, alleen hoor je nu een groep die geleerd heeft in zichzelf te geloven."

Wat bezielde je om op je dertiende de school te verlaten en straatzanger te worden?

"Ik wist heel vroeg dat ik wilde gaan zingen. Als kind van vijf wou ik brandweerman worden, wat betekende dat ik iemands held wilde zijn. In gedachten zag ik me al mooie vrouwen uit brandende gebouwen redden. Bij een groep spelen komt min of meer op hetzelfde neer, alleen is het minder gevaarlijk. Mijn drijfveren zijn dus niet veranderd. Of toch: vandaag red ik liever brandende vrouwen uit mooie gebouwen. (lacht)"

Hoe ben je als acteur in Alan Parkers film The Commitments verzeild geraakt?

"Per ongeluk. Ik vergezelde een vriend naar een auditie bij een castingbureau. Ze zochten een roodharige gitarist die afkomstig was uit Noord-Dublin, ik beantwoordde aan al die criteria en ze stelden me voor een cameratest te doen. Ik nam het niet serieus, maar deed het uiteindelijk toch. Het gênante is dat mijn vriend, een professioneel acteur, niet werd geselecteerd, terwijl ik achteraf wél een telefoontje kreeg.

"Het maken van die film was een geweldige ervaring en ik ben er trots op dat ik mocht meedoen, maar die rol zegt volstrekt niets over mij of over The Frames. Terwijl alle platenfirma's die Commitments-episode altijd zwaar in de verf hebben gezet. Op den duur kwamen mensen tijdens Frames-concerten vragen of ik 'Mustang Sally' wilde spelen. Daar ben ik zwaar op afgeknapt. Die film hing me als een molensteen om de nek en leidde voortdurend de aandacht af van dingen die voor mij veel belangrijker waren."

Waar ben je sinds Another Love Song, het debuut van The Frames uit 1992, beter in geworden?

"Ik heb minder nood aan waardering. En als zanger heb ik geleerd dat je ook intens kunt klinken zonder je keel wijdopen te zetten. Een busker moet met zijn stem de hele straat kunnen vullen, zodat de mensen naar hem toekomen en muntjes in zijn hoed gooien. Daardoor heb ik me nog jaren aan overacting bezondigd. Zelfbeheersing is een deugd, besef ik nu.

"Ik vrees dat ik me steeds vaker schuldig maak aan belijdenislyriek. Dat stemt me een beetje onbehaaglijk, maar ik kan het niet tegenhouden. Hopelijk schrik ik er het publiek niet mee af, want preken is wel het laatste wat ik wil. Eigenlijk stel ik me gewoon de vragen die iedereen zich stelt. En misschien leidt dat toch nog tot herkenning?"

De cd Burn the Maps van The Frames is verschenen bij Anti-/PIAS.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234