Zondag 29/03/2020

Sport

Glad is niet altijd beter in de sport

Peter Sagan in Tirreno-Adriatico: lange haren en woeste gezichtsbegroeiing.Beeld TDW

De sportkampioen met baard rukt op. Het lijkt in te druisen tegen de wetten van de aerodynamica, maar de realiteit is anders: in bepaalde omstandigheden kunnen ruwe bolsters behalve een blanke pit ook een aardige snelheid hebben. 

Geen gezicht, oordeelde de Vlaamse wielercommentator en voormalige bondscoach José De Cauwer toen tijdens Gent-Wevelgem in 2015 het gezicht van Luca Paolini op zijn scherm verscheen. De intussen gestopte Italiaan had een baard. Dat paste niet in de wereld van het fietsen, waar alles glad en glimmend behoort te zijn.

Het is een leeg protest gebleken. Hard fietsende baardmannen zijn er intussen volop. Tom Boonen rijdt al een tijdje rond met meer dan volgroeide stoppels. De kinbeharing van Simon Geschke mag gerust volwassen worden genoemd. Wereldkampioen Peter Sagan verraste aan het begin van dit seizoen menigeen met wat rommelig struikgewas. "Je ziet er niet uit als Sagan, maar als Satan", hield Michel Wuyts hem eind vorige maand bij de presentatie voor de Omloop Het Nieuwsblad voor. 

Het wielrennen is niet de enige sport met snelheid als dominant element waarin de hipstergril wortel heeft geschoten. Kijk naar de begroeide kinnebakken van de Nederlandse schaatsers Sjinkie Knegt en Kjeld Nuis, het afgelopen weekeinde succesvol in het shorttrack en het langebaanschaatsen. 

Samson-krachten

De trend om een baard te laten groeien lijkt te spotten met de wetten van de aerodynamica. Fietsfabrikanten investeren kapitalen in nog lichter materiaal, plattere, ovale of taps toelopende buizen en weggewerkte kabels. De schaatsindustrie experimenteert met gaasstructuren, ribbels en strips op nauwsluitende pakken om honderdsten of misschien wel duizendsten van seconden aan tijdwinst te boeken.

En daar heb je Kjeld Nuis. De Nederlandse schaatssprinter verloor vorig jaar tijdens wereldbekerwedstrijden in Stavanger met 0,02 en 0,03 seconde verschil twee keer een 1.000 meter van de Rus Pavel Koelizjnikov, in tegenstelling tot Nuis wel voorzien van gladde kin. Of de sik het verschil had gemaakt? Niemand kon het met zekerheid zeggen, maar twee weken later, bij de WK afstanden, meldde Nuis zich ineens geschoren aan de start.

Wat Nuis' motieven ook waren, het hielp niet. Na afloop van de 1.000 meter bleek het verschil met de Rus gegroeid tot 0,14 seconden. Als een Samson op gladde ijzers had hij kennelijk met zijn baardharen ook zijn krachten verloren. Dit seizoen heeft Nuis het geloof in een vacht op de kaken hervonden. Met baard werd hij wereldkampioen op de 1.000 en 1.500 meter.

Windtunnel

De Nederlandse wielrenner Laurens ten Dam zou je in het wielerpeloton een pionier kunnen noemen. In de Tour de France van 2011 kreeg zijn bebaarde aangezicht zelfs het aura van de nooit versagende sporter, toen hij na een valpartij gewoon doorfietste, het gelaat vol verwondingen en een bebloed verband om de neus.

Marco Pantani was hem in de jaren 90 voor geweest met een ringmodelletje, geel geverfd toen hij de leiding had in de Tour de France. Veel verder terug was er bijvoorbeeld Ortaire Goossens, de vliegende facteur uit Vlaanderen die in de jaren 70 en 80 menige amateurkoers won, met baard én ongeschoren benen.

Of het verschil maakt, is weleens onderzocht. Fietsfabrikant Specialized nam in 2014 een keer de proef op de som en registreerde het met een filmpje. In een windtunnel in Californië legde een fietser met baard een afstand van 40 kilometer af. Toen hij dat glad geschoren deed, was het voordeel één seconde. Bepaald geen gamechanger.

Wouter Terra verricht promotieonderzoek aan de Technische Universiteit Delft naar aerodynamica in de sport. Wielrennen en schaatsen zijn de aandachtsgebieden. De TU Delft was ook betrokken bij de ontwikkeling van het ribbelpak dat de Nederlandse wielrenner Tom Dumoulin droeg tijdens tijdritten.

Volgens Terra is glad niet altijd beter. De luchtweerstand van het lichaam kan worden verlaagd door oppervlakken ruw te maken. Er ontstaat dan enige turbulentie rond het lijf. Zulke stromingen bevatten meer energie. Luchtdeeltjes blijven langer plakken. Het leidt volgens Terra tot minder drukverschil tussen voor- en achterkant. Het principe geldt ook voor bolvormige objecten zoals het hoofd. Zo bevatten golfballetjes en sommige fietshelmen kleine putjes om wervelingen te veroorzaken.

Nooit onderzocht

Je zou zeggen dat dat juist pleit voor de baard, maar dat is toch te vroeg gejuicht, betoogt de promovendus. De ruwheid van een baard is nooit onderzocht. Wat een conclusie vooral zo ingewikkeld maakt, is de locatie van de scheuten: de kin.

Tom Boonen kiest tegenwoordig voor een modieuze stoppelbaard. Beeld Photo News

"Het hoofd ter hoogte van de kin heeft niet helemaal een stompe vorm, omdat er een nek achter zit", zegt Terra. "Daardoor is het mogelijk weerstandverlagende effect van een baard waarschijnlijk niet van toepassing." Er is geen plek voor welgevallige stromingen. Voor de volledigheid: deze gedachten betreffen de korte baard. Over de kweeksels die zo'n beetje tot op de borst reiken, twijfelt Terra niet: die zitten echt in de weg.

Aan de test van Specialized hecht hij niet al te veel waarde. "Als je zeer kleine weerstandverschillen wil meten, is het erg moeilijk dat met een echte wielrenner te doen. Er is een behoorlijke kans dat de persoon in het filmpje de tweede keer net wat anders op zijn fiets zit."

Wat zeker aandacht verdient, is het mentale aspect. Een atleet die meent er goed uit te zien met wat plukken onder het gelaat, voelt zich lekker en zal waarschijnlijk beter presteren. Zo bezien is de baard vooral de belichaming van de gedachte dat het uiteindelijk altijd tussen de oren zit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234