Dinsdag 17/05/2022

Glaasje cava?

Wereldwijd wordt cava beschouwd als betaalbaar substituut voor de 'dikdoeners' van de Champagne

Het probleem is dat er een tendens groeit richting alsmaar goed- kopere cava

De Spaanse champagne wordt steeds populairder

Dat Spanje zo populair is geworden in onze Belgische kelders, valt voor een flink stuk te schrijven op het conto van de cava. Een familie mousserende wijnen, die commercieel de authentieke champagne naar de kroon steekt. Terecht?

Door frank van der auwera

Cava is de roepnaam van alle mousserende wijnen die in principe in gans Spanje, maar in de praktijk voor 95 procent in Catalonië worden geproduceerd. Desondanks omvat het D.O.-gebied in totaal 160 gemeenten gelegen in zeven Spaanse districten, waaronder Costers del Segre, Campo de Borja, Navarra, Rioja Alta en Rioja Alavesa. Tussen haakjes: de term 'cava' (letterlijk 'kelder') werd door de Spanjaarden in 1970 officieel geadopteerd ter vervanging van de toen nog populaire, maar commercieel enigszins misleidende term 'champaña' waar de champagnebaronnen grijs haar van kregen. Het was een deel van de prijs die Spanje moest betalen voor zijn lidmaatschap van de Europese Gemeenschap. Toch is de term al een stuk ouder. Het was namelijk in San Sadurní de Noya dat José Raventós, hoofd van het toen nog bescheiden familiebedrijf Codorníu nu een wereldwijd vertakte cava-gigant , in 1872 de eerste flessen cava bottelde, na zijn bezoek aan Frankrijk. Haast een copycat van wat men in Reims, Epernay of Ay produceerde, inclusief de klassieke 'méthode traditionnelle', met de tijd opslorpende, arbeidsintensieve maar kwalitatief superieure tweede gisting op fles. Het daaropvolgende ultrasnelle succes van cava was voor een stuk te danken aan de opmars van de phylloxera over heel Frankrijk, met de wijngaarden van de Champagne als een van de eerste slachtoffers. Maar toen deze druifluis ook de Pyreneeën overstak, verwoestte ze daar de cavawingerds. En dat is de start van alweer een legende: in Catalonië beweert men dat het één van de 'Zeven Griekse Wijzen' was het informele groepje experimenteerders rond José Raventós die ontdekte dat deze plaag kon worden ingedijkt door de Vitis vinifera-stokken te enten op labrusca-wortelstokken. Een innovatie die, althans volgens de lokale overlevering, daarna door de ganse wijnproducerende wereld werd gevolgd en de redding van menige wijngaard betekende. En meteen was er geen houden meer aan de commerciële opmars van de cava.

Vooral de laatste vijf jaar floreert de cava-verkoop als nooit tevoren. In 2007 waren er bijna 127 miljoen flessen bestemd voor de export op een totale jaarproductie van bijna 225 miljoen stuks. Wereldwijd wordt Spaanse cava immers beschouwd als een betaalbaar substituut voor de 'dikdoeners' van de Champagne. Toch is er iets vreemds aan de hand met dit imago: cava wordt door veel consumenten ook automatisch gepercipieerd als 'goedkoop spul', dus spontaan geklasseerd bij de onderkant van het prijssegment. Dat noem ik de fameuze cava-paradox: het aantal liefhebbers stijgt gestaag, maar de meerderheid ervan is niet bereid veel of evenveel geld neer te tellen voor een Spaanse schuimwijn als voor de eerste de beste champagne. Hoe vergelijkbaar de kwaliteit ook is. Die onderliggende trend viel ook de mensen van La Buena Vida op, één van Belgiës belangrijkste marktspelers in Spaanse wijn. Wim Vanleuven: "Wij zien inderdaad ook een tendens op de markt dat cava meer en meer aan populariteit wint. Terwijl we nominaal met heel ons Spaans gamma jaarlijks met 20 procent groeien, groeit cava met 50 procent, dus exponentieel veel meer dan de andere wijntypes. Vooral omdat wij en andere gespecialiseerde nichehandelaars tot nog toe zo goed als het monopolie hadden op de verdeling van cava. De normale, klassieke distributie heeft steeds zijn neus opgehaald voor Spaanse schuimwijn."

Maar stilaan merkte Wim Vanleuven een kentering met verregaande gevolgen: "Vanaf 2006-2007 begonnen veel traditionele wijnhandelaars in België, die voor de rest geen Spaanse wijn in hun gamma hadden, plots wel een cava-huis te commercialiseren. En meteen bespelen ze de Belgische markt heel agressief, vooral met de prijs, omdat ze mee willen profiteren van het globale succes van Spaanse wijnen. Probleem is wel dat de prijs van cava steeds lagere regionen opzoekt. Er is al cava op de markt voor drie en vier euro! Hou je er rekening mee dat bij die prijs al 21 procent btw inbegrepen is, anderhalve euro voor transport en accijnzen plus de verkoopmarge, dan weet ik liever niet wat voor minderwaardig spul er in die flessen zit... De cava van de 'generalisten' is altijd zowat de goedkoopste op de markt, de kwaliteit en het imago gaan daar onmiskenbaar onder lijden."

Wim vreest met andere woorden dat cava zo dezelfde helling afglijdt als sherry in de jaren zeventig en tachtig: "Toen bleek sherry ook plots een gigantische hit en kwamen er vooral via Nederland alsmaar goedkopere producten op onze markt. Dat werd sherry uiteindelijk fataal."

Wijze wijnwoorden? Overbescherming van de eigen niche? Feit is dat La Buena Vida meteen begonnen is aan een 'operatie verruiming' van zijn cava-aanbod, inclusief dure topcava's van de bodega Gramona, die zich volgens hen moeiteloos naast de betere champagnes kunnen positioneren. Het grote structurele verschil met dit champagnemodel zat (en zit nog steeds) in de gebruikte druivenrassen, met name in Catalonië: de autochtone macabeu, xarel.lo en parellada domineren nog steeds de meeste Spaanse schuimwijnen, al dan niet in een mix met dé klassieker chardonnay of zelfs pinot noir. Proeven dus. n

INFO La Buena Vida (Mol),014/45.13.03, www.labuenavida.be

geproefd

Uit het cava-gamma plukten we vijf flessen, met een prijskaartje van 1 tot 5 euro, die de actieradius en ambities van moderne cava illustreren.

We toetsen mousserende wijn uit drie bodega's:

1 Albet i Noya

Eén van de groene goeroes uit Spanje.

2 Castell del RemEi

Het huis dat opnieuw met een bescheiden cavaproductie is begonnen na jaren van afwezigheid.

3 Gramona

In de internationale pers tot dé absolute topbodega's voor cava gerekend: Gramona uit de Penedès, met al ruim 125 jaar ervaring ter zake op de teller. Alle wijnen rijpen minimaal 36 maanden in de kelders in Sant Sadurní d'Anoia (zeg maar: de hoofdstad van de cava), terwijl hun topcuvée zelfs zeven jaar 'sur lattes' ligt. In 2006 creëerden ze zelfs een speciale onderzoek-en-ontwikkelingsafdeling, die wijnmaaktechnieken en -processen verder moet bestuderen en verfijnen.

1 Castell del Remei, Brut Nature

Prijs: 11,5 euro

PROEFCOMMENTAAR

* Kleur: Mediumgele kleurvulling, helder, met voldoende vinnige mousse en goede belletjesbanen.

* Boeket: Gedomineerd door citroenkruid, kalk en gistgeuren, minerale ondertoon, met groen en wit fruit op de achtergrond.

* Smaak: Het is vooral in de mond dat deze wijn overtuigt: echt hyperkinetisch en nerveus, citruszesty, met impressies van kruisbessen, Kaapse appel en nog niet helemaal rijpe peer.

Conclusie Eén van de oudste wijnhuizen van Spanje, besloot vijf jaar terug opnieuw cava te creëren. Deze Brut Nature wordt samengesteld uit 35% xarel.lo, 35% macabeu en 30% parellada, dus het klassieke Catalaanse druiventrio. Uiteraard ongedoseerd, dus zonder toevoeging van extra smaaklikeur. Als u houdt van deze nerveuze, strakke, krijtige stijl: niet aarzelen. Zeer mooie prijs-kwaliteitratio.

Prijs: 12,83 euro

PROEFCOMMENTAAR

* Kleur: Vinnige mousse, groengele kleur, met piepkleine bubbels en een haast parelmoeren glans.

* Boeket: Heel onzoet en mineraal in de aanzet, met kruisbes, groene appel en tuinkruiden waaronder basilicum.

* Smaak: Strak mineraal, ook in de smaakstart, opnieuw met impressies van rijpe kruisbes, mineralen en limoen, met een enorm frisse, zesty pareling, maar toch iets voller en suave van smaak dan de vorige fles.

Conclusie Voor deze prijs is het moeilijk een degelijke champagne te vinden, maar deze netjes verdeelde blend van 25% macabeu, 25% xarel.lo, 25% parellada en 25% chardonnay lijkt fel op een champagne brut zero, met een bredere fruitonderbouw. Erg sprankelend, zelfs nadat de resterende halve fles na 24 uur werd hertoetst, slechts afgesloten met een vacuümstop.

Prijs: 18,14 euro

PROEFCOMMENTAAR

* Kleur: Onstuimige mousse, met nerveuze, wilde belletjesstroom, licht strogeel en royaal tranend.

* Boeket: Enorm citrusfris, met citroengras, limoen en gekonfijte citroen, naast impressies van witte vruchten.

* Smaak: Enorm fris en sprankelend, speels op de tong, met appel en peer in het kwadraat, verder groene pruimpjes en met een afdronk van gedroogde specerijen.

Conclusie Het eindproduct van de 'agricultura ecologica', want hier gelooft men heilig in de biologische wijnbouw. Originele cava, hyperkinetisch fris en zesty van a tot z, heel gevarieerd. Verrassend genoeg gedomineerd door 75% chardonnay, aangevuld met 20% parellada en 5% xarel.lo. Wie een romiger, vetter product verwacht door dat hoge percentage chardonnay, zal verbaasd zijn.

Prijs: 19,75 euro

PROEFCOMMENTAAR

* Kleur: Enorm vinnige, fijne mousse, met een brede stroom kabouterbelletjes, strogeel en een nog compleet ongeoxideerde kleurspiegel.

* Boeket: Rijpe geurstart, lichtjes romig en lactisch, maar direct gevolgd door groene en gele pruimen, een specerijentoets en ook groene kruisbes, heel pittig.

* Smaak: Explodeert haast in de mond: nerveus hyperfris, met groene appel en kruisbes in de hoofdrol, sappig en pittig, met een grassige ondertoon. Wat een fraîcheur!

Conclusie In deze cuvée verdwenen 50% xarel.lo, 40% macabeu en 10% chardonnay. Zelfs nog meer onze favoriet dan de volgende, drie keer zo dure fles. Nog springlevende, piepjonge cava die effectief zonder blikken of blozen naast veel champagnes mag plaatsnemen. En nog steeds met een heel concurrentieel prijskaartje.

Prijs: 59,63 euro

PROEFCOMMENTAAR

* Kleur: Hagelwitte moussekraag, glanzend goudgeel met een stroom speldenkopkleine belletjes.

* Boeket: Enorm rijke aroma's: citronelle, patisserie (frangipane), rijpe doyennepeer, Provençaalse perzik en een vleugje acaciahoning.

* Smaak: Eerst honingimpressies, daarna een frisser, levendiger type: hoewel breed en suave, domineert toch de fraîcheur van citruszeste, groene appel, abrikoos en kruidige kruisbes, uitlopend in een lichtjes aardse finale.

Conclusie Deze blend van 70% xarel.lo en 30% macabeu is de topcuvée. Hij wordt slechts geproduceerd in de beste oogsten. Een schuimwijn die veel geld kost, maar ook enorm veel structuur en rijpe fruitbody bevat. Een klasbak, met slechts één nadeel: voor gans België zijn er slechts 120 flessen beschikbaar.

1900 200.000 flessen

1920 1.000.000 flessen

1950 5.700.000 flessen

1960 10.500.000 flessen

1970 47.000.000 flessen

1980 82.048.000 flessen

1990 139.726.000 flessen

2001 201.217.000 flessen

2007 224.950.000 flessen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234