Maandag 16/09/2019

Gij zult tegen schenen schoppen

De verwantschap tussen moderne kunst en rockmuziek gaat verder dan de banaan van Andy Warhol op de hoes van het debuut van The Velvet Underground. Dat probeert het MAC's in Bergen te bewijzen.

In tijden waarin gediscussieerd wordt over de vraag of songs wel literatuur zijn, kun je je evengoed afvragen hoe groot de kloof tussen rockmuziek en moderne kunst is. Is het laatste geen elitair vertoon en het eerste makkelijk verteerbare popcultuur voor de massa?

"Plus d'opium pour le peuple", staat in navolging van Karl Marx' opvatting over religie op Now Futur, een sculptuur van Johan Muyle die de spirit van de rockmuziek probeert samen te vatten. Het is niet toevallig een essentieel stuk in Rebel Rebel: Art + Rock, een tentoonstelling in het Bergense Musée des Arts Contemporains (MAC's) die probeert aan te tonen dat de grens tussen rock en hedendaagse kunst dunner is dan je zou denken.

Inspiratie haalde museumdirecteur Denis Gielen bij Dan Grahams documentaire Rock My Religion. Daarin wordt punkmuziek bijvoorbeeld op dezelfde voet gezet als traditionele religieuze gezangen: beide brengen de toehoorder in een heel specifieke mentale toestand.

Het is die state of mind waarnaar Gielen op zoek gaat in Rebel Rebel. Verwacht geen platenhoezen die ontworpen zijn door Andy Warhol of Banksy, maar wel vaak abstracte kunstwerken die aan de slag gaan met de schenenschoppende attitude die rockmuzikanten zo typeert.

Rebel Rebel heeft zijn titel dan ook niet gestolen, en de verwijzing naar de hit van David Bowie is verre van toevallig. "Rock was meer dan muziek alleen: het omvatte ook een sterk visueel aspect", aldus Gielen. "En rock gaat behalve over een generatieconflict en rebellie evengoed over een zoektocht naar identiteit. Bowie beantwoordt het best aan die persoonlijke, visuele invulling." Om al die facetten enigszins overzichtelijk weer te geven, volgt de opstelling van de expo drie denkpatronen: de chaotische, kinetische energie van rock, de visuele uitlopers, en de politiek-sociale invulling. Dat laatste luik is meteen het meest abstracte: bij kunstwerken als Dennis Oppenheims lang vergeten installatie Back to the Mountains uit 1974 (hier voor het eerst opnieuw te zien) is de link vaak vaag, vergezocht of onduidelijk. De bezoeker krijgt in Rebel Rebel veel vrijheid om zelf de betekenis van de geselecteerde werken te zoeken. Het sluit aan bij de ongepolijste doe-het-zelfattitude van rockmuziek, maar het maakt de expo bij momenten ook heel vrijblijvend.

Ontembare energie

Het is dan ook het eerste luik waarin de ambitie van Rebel Rebel het best tot uiting komt. Het pronkstuk van de tentoonstelling is The 10 Commandments for the Guitarist according to Captain Beefheart, een installatie van de Antwerpenaar Joris Van de Moortel. Van de Moortel beschouwt zich in de eerste plaats als kunstenaar, en niet zozeer als muzikant. "Maar het één hoeft het ander niet uit te sluiten", zegt hij daar zelf over. "Kijk naar Captain Beefheart: hij was ook niet zomaar muzikant, hij vertrok vanuit een bepaalde attitude. Dat probeer ik ook te doen."

The 10 Commandments is een installatie die inspeelt op chaos, elektriciteit en neonverlichting, aangelengd met een scheut noise. Van de Moortel voert Beefhearts 10 geboden - "Listen to the birds", "Keep your guitar in a dark place", "Walk with the devil" - zo letterlijk mogelijk uit en projecteert het resultaat in lichtbakken die gemaakt zijn van versterkers en flightcases. Op en onder het podium dat bij de installatie hoort, mochten Van de Moortel en een rist muzikanten Rebel Rebel gisteren overigens voor geopend verklaren.

Het is een installatie die de ontembare energie van rockmuziek perfect belichaamt. En wanneer Rebel Rebel die energie het meest weet uit te stralen - zie ook de installaties van Alan Vega, de frontmant van protopunkformatie Suicide die eerder dit jaar overleed - weet de expo het meest te overtuigen. Rock is rebellie van de soort die je een stomp in de maag geeft. Als moderne kunst dat ook doet, hoeft de kloof tussen de twee heus niet groot te zijn.

Rebel Rebel loopt tot 22 januari in MAC's, Grand-Hornu, Bergen. www.mac-s.be.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234