Donderdag 15/04/2021

‘Gezonde voeding’ vaak mythe

Europa wil met de nieuwe regelgeving de wildgroei aan gezondheidsbeloftes bij voedsel aanpakken. ‘Het is een eerste stap’, zegt Benedikt Sas van expertisecentrum Food2know. ‘De consument heeft het recht om eerlijk geïnformeerd te worden.’

De European Food Safety Authority (EFSA) nam 523 claims onder de loep. Kregen hoofdzakelijk een positief advies: vitamines en mineralen, vetten, vezels en koolhydraten. Kregen in zo goed als alle gevallen nul op het rekest: probiotica en botanische substanties. Twee derde van alle claims kreeg een negatief advies, vaak omdat er niet voldoende wetenschappelijk bewijs voor was.Een gespecialiseerd panel van de EFSA bundelde sinds 2007 meer dan 44.000 gezondheidsclaims vanuit alle lidstaten, en is daarvan nu een eerste pakket aan het verwerken. “Het gaat om de claims die het best gedocumenteerd waren”, legt EFSA-woordvoerster Lucia de Luca uit. “Er volgt nog een zwaar pakket van 4.000 claims. Daarna komen de overige aan bod, die op de één of andere manier van de reeds behandelde claims afgeleid zijn.” De deadline voor de verwerking is met één jaar vooruitgeschoven naar juli 2011.Uit de adviezen van de voedselveiligheidsorganisatie zal de Europese Unie een negatieve en een positieve lijst puren, die over enkele maanden bindend wordt voor alle lidstaten. Het wordt voor voedselproducenten dan onmogelijk om hun producten nog onterecht bepaalde gezonde eigenschappen toe te schrijven.Tot nu toe acht de EFSA het niet bewezen dat probiotica en vele botanische bestanddelen de gezondheid kunnen bevorderen. Probiotica zijn zogenaamd ‘goede bacteriën’ die de plaats van de ‘slechte bacteriën’ innemen en dus het immuunsysteem versterken. Onder botanische substanties verstaan we bijvoorbeeld lycopeen, dat voor de rode kleur van tomaten en watermeloen zorgt, en goed zou zijn voor de prostaat.De beslissingen van de EFSA zullen naar alle waarschijnlijkheid verregaande gevolgen hebben voor Danone en Yakult, die probiotica promoten. De bedrijven, producenten van onder meer Activia, Actimel en Yakult, hebben hun claims in april opnieuw ingetrokken toen duidelijk werd welke maatstaven het panel hanteerde. Ze hebben nu opnieuw een gestoffeerd dossier ingediend, maar het zal nog even duren voor de EFSA er een advies over kan uitbrengen.

Voorkomen of genezen

De wetgeving geldt enkel voor voedingsproducten en voedingssupplementen, niet voor medicijnen. “Er is een schemerzone”, zegt Benedikt Sas van expertisecentrum Food2know. “En daar is de farmaceutische industrie in geïnteresseerd. De regel is dat voedingsproducten ziektes helpen voorkomen, maar niet genezen, en dat de ‘actieve stof’ onder een bepaalde concentratie blijft. Volgens Sas moet alles eruit wat naar medisch ruikt. “Zeggen dat een product helpt als men diarree heeft, zal zo goed als onmogelijk worden.” Wat overblijft zijn zeer algemene claims, en dat zal de consument merken.“De grote beloftes zullen eruit gefilterd zijn”, zegt Sas. “En dat is maar goed ook.” Greet Vansant, van het departement maatschappelijke gezondheidszorg aan de KU Leuven, beaamt. “De voedselmarketing heeft dankbaar gebruikgemaakt van de hang naar gezondheid van de consument. Met als gevolg dat alles zogezegd gezond was”, zegt ze. “Niemand kon door het bos de bomen nog zien.”Vansant is tevreden met de nieuwe regulering. “Bij de light-producten was het net zo. Alles was light, tot de Europese Unie maximale percentages calorieën en vetten vastlegde. Toen zijn heel wat producten van naam veranderd.”Volgens Sas zijn de controles een eerste stap, maar zitten er nog steeds een aantal hiaten in de regelgeving. “Bedrijven die hun huiswerk goed gedaan hebben, die goed gedocumenteerde claims hebben ingediend, zullen wel varen bij de EFSA”, zegt hij. “Maar er zijn nog steeds geen standaardregels voor onderzoek. Op welke manier moet bewijs geleverd worden voor een claim? Het zou goed zijn dat zowel EFSA als de producenten een richtlijn hebben.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234