Vrijdag 03/12/2021

NieuwsActief sporten

Gezocht: Vlaams sportbeleid op maat van kwetsbare jongeren

De Vlaamse regering wil iedereen aan het sporten krijgen. Beeld Wannes Nimmegeers
De Vlaamse regering wil iedereen aan het sporten krijgen.Beeld Wannes Nimmegeers

‘Iedereen doen sporten’, dat is de Vlaamse ambitie. Maar kwetsbare jongeren blijven achter, blijkt uit nieuwe cijfers van de KU Leuven. En die doelgroep bereik je niet enkel door het lidgeld van de sportclub bij te passen.

Al een halve eeuw voert de KU Leuven onderzoek naar de sportparticipatie in Vlaanderen bij schoolgaande jongeren en hun ouders. De meest recente bevragingsgolf uit 2019 – “een finishfoto voor de coronacrisis”, zo klinkt het – is op het eerste gezicht positief. Zo komt 80 procent van de 12- tot 75-jarigen in aanraking met sport. In vergelijking met tien jaar geleden is dat een sterke stijging.

“Die toename is mooi, maar de toegang tot sport blijft helaas een ongelijk speelveld”, concludeert sportsocioloog Jeroen Scheerder (KU Leuven). Vooral bij kinderen op de lagere school blijkt de thuissituatie een impact te hebben. In gezinnen waar enkel Nederlands of deels Nederlands wordt gesproken, komt respectievelijk 99 procent en 96 procent van de kinderen actief in contact met sport. In gezinnen waar geen Nederlands gesproken wordt, is dat slechts 79 procent.

Ook afkomst, opleidingsniveau van de ouders of het gezinsinkomen diepen de kloof gevoelig uit. Kinderen die financieel gezien ‘comfortabel’ opgroeien, halen een perfecte score. Aan de andere kant van het spectrum is er 7 procent van de kinderen dat uit de boot valt.

Volgens Scheerder wordt nochtans een ruime definitie van sport gehanteerd. Een ‘actief sportmoment’ kan zowel een training op de voetbalclub zijn als een wedstrijd onder vrienden op een pleintje. “Of dat nu binnen een club, een gezin of een wijk gebeurt: als je van kinds af niet vertrouwd raakt met sporten, is de kans kleiner dat je het op latere leeftijd nog oppikt”, zegt Scheerder. Ook bij de ouders, hoewel minder uitgesproken, zijn die sociaal-economische verschillen aanwezig. “We voeren nog te veel een sportbeleid op maat van de middenklasse.”

Sportkompas

In de Vlaamse beleidsnota sport voor 2019-2024 is uitdrukkelijk de ambitie ‘iedereen doen sporten’ opgenomen, onder meer via een financiële ondersteuning met de UiTPAS. Volgens minister Ben Weyts (N-VA) is ook een aanklampende aanpak voorzien, omdat “niet alle kinderen of gezinnen zelf de weg naar de sportclub vinden”.

Een van de belangrijkste instrumenten daarvoor is het Sportkompas, een oriëntatietool die in 2018 al werd voorgesteld maar door de pandemie nu pas breed wordt uitgerold. Via testen op school verkennen kinderen van het derde of vierde leerjaar niet alleen wat ze goed kunnen, maar ook wat ze graag doen. “Vervolgens brengen we hen in contact met een lokale club die deze sport aanbiedt. Op die manier gaat voor veel kinderen een wereld open die anders gesloten was gebleven”, zegt Weyts. De komende drie schooljaren is daarvoor 1,4 miljoen euro uitgetrokken.

Sportpret vzw, een organisatie die maatschappelijk kwetsbare kinderen aan het bewegen probeert te krijgen, stelt alvast dat laagdrempelige communicatie cruciaal is. “Is het eenvoudig terug te vinden of er kortingstarieven zijn of huurmateriaal? Soms is die optie er, maar staat dit bij clubs nergens vermeld”, zegt coördinator Ailan Iriks. Ook bereikbaarheid of schaamte kan volgens hem een rol spelen, bijvoorbeeld in clubs waar ouders afwisselend het vervoer bij uitwedstrijden op zich nemen of de truitjes wassen.

In de praktijk is het soms ook zoeken hoe de beleidsondersteuning aangewend kan worden, aldus Iriks. Zijn organisatie bevindt zich op het kruispunt van bevoegdheden zoals sport, jeugd en welzijn. Concreet is Sportpret vzw bijvoorbeeld geen erkende sportclub, waardoor ze in principe het duurste tarief in een sporthal moet betalen. Via overleg lukt het meestal om daar een mouw aan te passen, maar er is dus wel een extra hindernis.

Volgens Scheerder zal er in de post-coronasamenleving alvast extra aandacht nodig zijn voor kwetsbare groepen. “De kloof tussen de haves en havenots is gegroeid. Sport voor en door allen wordt dus een erg belangrijke uitdaging.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234