Zaterdag 07/12/2019

arbeidsmarkt

Gezocht: teamspeler, diploma niet vereist

Beeld Thinkstock

Toonaangevende werkgevers zoals Apple, IBM en Google beschouwen een universitair diploma steeds minder als een voorwaarde om iemand aan te werven. Maar toch: wil je jobzekerheid, dan maak je maar beter je studies af.

Geniet je van het oplossen van sudoku's? Kun je compleet loos gaan bij het opstellen van Excel-tabellen? Voor de machinebouwer Atlas Copco, die in Wilrijk 50 nieuwe IT-medewerkers zoekt, is dat voldoende om te solliciteren. "We pinnen ons niet vast op een diploma", klinkt het in Gazet van Antwerpen.

Ook toonaangevende internationale bedrijven, zoals Apple, IBM en Google, vragen geen universiteitsgraad meer om bij hen te kunnen beginnen, meldt de businesswebsite Quartz. Het is een trend die zich ook bij ons laat voelen: de overheid is zowat de laatste plaats waar je pas aan de slag kunt gaan nadat je een kopietje van je diploma hebt bezorgd.

Meer nog, de VDAB moedigt bedrijven aan om verder te kijken dan het diploma. Zeker in de technische sectoren evolueert de kennis razendsnel. Wat je vorig jaar op school leerde, is vandaag al achterhaald. Wie afstudeerde in tijden van cd-roms of floppy-discs is er al helemaal aan voor de moeite. "Het oude model waarbij één diploma je hele carrière bepaalde, is voorbijgestreefd", zegt topman Fons Leroy.

Zachte eigenschappen

Daarom worden 'zachte' eigenschappen als teamspirit, communicatie en zeker aanpassingsvermogen steeds belangrijker. Met een duur begrip worden die '21st century skills' genoemd. Ook Europa legt daar steeds meer de nadruk op.  

Maar het buzzword ten spijt: helemaal nieuw is die trend niet, geeft arbeidsmarktspecialist Jan Denys, topman bij Randstad, aan. "In de jaren 80 werd ik ooit gevraagd door een groot IT-bedrijf, ook al had ik als socioloog een compleet andere achtergrond. En teamspirit en goed communiceren zijn altijd troeven geweest."

Toch is de nood om verder te kijken dan het diploma groter geworden. Dat heeft te maken met de snel evoluerende jobinhoud, maar evengoed met de krapte op de arbeidsmarkt. "De vijver van mensen met het juiste diploma is steeds kleiner geworden, je moet ook verder kijken", zegt Denys. 

Muzikant wordt IT-specialist

In The Pocket, het snel groeiende Gentse IT-bedrijf dat onder meer de Bancontact-app ontwikkelde, past de filosofie al volop toe. "Onlangs hebben we nog een professionele muzikant aangenomen", zegt zaakvoerder Jeroen Lemaire. "In zijn vrije tijd was hij bezig met big data. Hij was gewoon een heel straffe gast."

Het bedrijf wil zo breed mogelijk rekruteren. Daartegenover staat dat elke aanwerving wordt voorafgegaan door een uitgebreide screening, met wel vijf rondes van gesprekken en technische tests. Als allereerste bekijken de mensen van hr of de kandidaat dezelfde waarden heeft als het bedrijf. "Een positieve attitude en een open mind zijn daarbij cruciaal."

Die soft skills zijn voor Lemaire geen flowerpower, maar harde realiteit als je snel wilt vooruitgaan.
 "Bij Google hebben ze eens nagegaan welk team de beste resultaten leverde. Niet het IQ of de opleiding van de deelnemers speelde een rol, wel de vraag of mensen zich veilig voelden in de groep."

Uitzonderingen

Maar wil dat nu zeggen dat een diploma helemaal geen zin meer heeft? Integendeel. "De meeste medewerkers hebben een diploma", zegt Lemaire. Uit het schoolverlatersrapport van de VDAB blijkt telkens opnieuw dat je zonder diploma veel moeilijker aan de bak geraakt. "Voor ons is het een en-enverhaal", zegt VDAB-topman Fons Leroy. Bovendien: hoe hoger het diploma, hoe hoger het loon, bleek begin deze maand nog uit een studie van Acerta. 

"Het blijft een bewijs van je kunnen", zegt Denys. "Zij die carrière maken zonder diploma zijn de uitzondering die de regel bevestigen. Geloof me: de beste investering in je hele leven zijn nog altijd je studies."

Ibrahim Ouassari: "Zonder diploma's neem je meer risico's"

“Ik heb maar tot mijn 13 op school gezeten”, zegt Ibrahim Ouassari (39), techondernemer en oprichter van MolenGeek. Op zijn zestiende begon hij in Molenbeek te werken als jongerenbegeleider. “Maar die job werd me te zwaar”, zegt Ouassari. “Omdat ik de jongeren niet echt vooruit kon helpen. Ik kon met hen wel twee uur een activiteit doen, maar dat was het.”

Toen Ouassari in 1999 het internet ontdekte, was dat een hele omwenteling voor hem. Als zelfstandige werkte hij aan websites, later stampte hij een eigen bedrijf uit de grond, Urban Tech, dat IT-projecten uitvoerde voor verschillende klanten.

“Als je geen diploma hebt,” zegt Ouassari, “ben je wel gedwongen om meer risico’s te nemen. Maar je hebt ook niets te verliezen. Omdat ik als zelfstandige werkte, kon een bedrijf me een afzonderlijke opdracht geven. Managers kijken, anders dan hr-mensen, ook enkel naar welke dienst je hen kunt leveren en niet naar je diploma. Dat heeft mij ook veel kansen opgeleverd.”

In 2015 stond hij mee aan de wieg van MolenGeek. Met dat platform biedt hij onder meer codeeropleidingen aan jongeren aan, van wie velen geen middelbaar diploma hebben. Ook organiseert hij workshops en brengt hij jongeren in contact met ondernemers.

“Volgens mij is een diploma vooral belangrijk op het eerste sollicitatiegesprek”, zegt hij. “Het toont bijvoorbeeld dat je een stabiele persoonlijkheid hebt. Maar het geeft ook een vals gevoel van veiligheid. Het idee dat je een diploma haalt, dan een job krijgt aangeboden en een goed salaris ontvangt klopt niet meer. Tegenwoordig komt het er steeds meer op aan je te kunnen aanpassen en nieuwe vaardigheden te leren.”

Joeri De Graeve: "Als je met je diploma in je hokje blijft zitten, geraak je er niet"

“Een diploma opent natuurlijk deuren”, zegt Joeri De Graeve (27). “Maar volgens mij hangt veel meer af van de persoon en zijn wil om iets te bereiken.” De Graeve is zonder IT-diploma aan de slag als technical support engineer bij het softwarebedrijf Lansweeper. Met 20.000 klanten wereldwijd is dat een snel groeiende onderneming, die aan bedrijven software om hun netwerken te beheren verkoopt.

Na zijn sollicitatie werd zijn kennis van het Engels getest, alsook zijn omgang met klanten, vertelt De Graeve. “Bijvoorbeeld of je op een begrijpelijke manier een oplossing voor een technisch probleem kunt overbrengen aan een klant. Ook wordt bekeken of je goed in het team past. De bedrijfscultuur hier is nogal los, en niet iedereen kan daarmee om.”

In de avondschool probeert hij nu een graduaat informatica te behalen. Ook al gelooft hij dat een diploma een 'springplank' kan zijn, toch is het in de constant veranderende techsector veel belangrijker om de drive te hebben om voortdurend nieuwe dingen bij te leren. “Je moet mee zijn”, zegt De Graeve. “Als je met een diploma in je hokje blijft zitten en geen nieuwe uitdagingen aangaat, dan ga je er ook niet geraken.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234