Donderdag 22/08/2019

Rondetafel Syrië

Gezocht: route uit de ellende in Syrië

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry is op weg naar een meeting met zijn Iraanse collega Javad Zarif in Wenen. Beeld AP

Voor het eerst komen vandaag alle landen die de Syrische burgeroorlog van brandstof voorzien samen om een uitweg uit de ellende te zoeken. "Een route uit de hel", zo omschreef de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry de doelstelling van de gesprekken in Wenen.

Onder meer de VS, Turkije, Rusland, Iran en zelfs Saudi-Arabië doen mee - al is onduidelijk of de Saudi's en Iraniërs daadwerkelijk samen aan tafel gaan zitten. De VS verzetten zich de afgelopen jaren tegen enige formele rol voor Iran bij vredesbesprekingen rondom het conflict. Maar gisteravond namen Kerry en zijn Iraanse collega Javad Zarif alvast een voorschot op de top, met een tête-à-tête in Wenen.

De hernieuwde inspanningen om common ground te vinden zijn het resultaat van Russische interventie en verhoogde Iraanse inspanningen om het Assad-regime te steunen. Nu Rusland tientallen gevechtsvliegtuigen en Iran honderden militairen naar Syrië dirigeren, verhogen de VS hun wapenleveranties aan rebellen en verklaren publiekelijk dat hun eigen militairen actiever worden in de strijd tegen IS in Syrië. Met al die wapens en militairen op een kluitje, groeit vrees dat het uit de hand loopt.

Raakvlakken

Maar de rondetafeldiscussie waarbij Iran en Rusland aansluiten is ook een erkenning door de VS: een politieke overgang is de enige resterende manier om het conflict te beeindigen. En bij afspraken over een politieke overgang is medewerking van Iran en Rusland onontbeerlijk.

Maar een compromis ligt nog altijd niet voor het rapen; er is veel meer dat de partijen verdeelt dan hen bindt. Er zijn raakvlakken: geen van de spelers wil dat Syrië ontaardt in een falende staat waarbij de regering valt en radicale islamisten in het vacuüm springen. Alle betrokkenen vrezen IS.

De prioriteiten liggen wel anders. Voor de VS staat de strijd tegen IS bovenaan. Rusland en Iran gaat het om het behoud van Assads regime. Bovendien beschouwen Assad, Rusland en Iran vrijwel alle tegenstanders van het regime als terroristen die moeten worden vernietigd. De VS willen juist een toekomstige regering zonder Assad.

Niet één Syriër aan tafel

De laatste tijd eisen de VS en haar bondgenoten echter niet meer dat Assad stante pede vertrekt. Misschien mag hij nog een poosje aanblijven als onderdeel van een overgangsfase, zeggen zij. Zelfs De Iraanse onderminister van Buitenlandse Zaken verklaarde dat Iran Assad niet koste wat het kost 'eeuwig aan de macht' wil houden. Rusland wil vooral dat het Syrische regime behouden blijft, niet per se onder Assad. Zolang de VS maar niet dicteren hoe het verder gaat.

Een concrete afvloeiingsregeling voor Assad is nog niet in beeld. Vrijwel alle Syrische oppositiegroepen eisen nog altijd dat Assad opstapt vóórdat het vechten kan stoppen. De VS riskeren enorme problemen met deze landen, hun bondgenoten, als ze zich te zwak tonen tegenover het regime.

Er zit niet één Syriër aan tafel in Wenen. Syrische rebellengroepen en politieke oppositievertegenwoordigers zeggen dat ze niet zijn uitgenodigd, maar veroordeelden van een afstand wel woedend de aanwezigheid van Iran. Assads regime komt ook niet.

Terwijl internationale diplomaten proberen de kloof tussen de deelnemers te verkleinen, vechten de mensen over wie het allemaal gaat onverminderd verder. En dus mogen Kerry's 'route uit de hel'-verwachtingen vooralsnog wat getemperd worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden