Zondag 18/08/2019

Gezocht: nieuwe rol voor koning

Koning Albert. Beeld BELGA

De uitgelekte conversaties tussen de koning en tal van toppolitici doen vragen rijzen over de houdbaarheid van het colloque singulier en bijgevolg van de huidige rol van de koning. In de Wetstraat klinkt de roep om na te denken over een ander model steeds luider.

In niet mis te verstane bewoordingen liet het paleis gisterenochtend weten te betreuren "dat de discretie met betrekking tot het colloque singulier niet wordt gerespecteerd. Deze discretie heeft tot doel het staatshoofd zijn functie te laten vervullen". De entourage van de vorst verwijst daarmee naar de gesprekken tussen de koning en verschillende politici, gepubliceerd in het boek 'Koning zonder land'. Daaruit blijkt dat de koning niet zou meewerken aan het uitschrijven van nieuwe verkiezingen (DM 5/5).

Met zijn communiqué, dat vooraf aan premier Yves Leterme (CD&V) werd voorgelegd, bevestigt de koning evenwel dat er geheime conversaties zijn gelekt. Hij lijkt daarmee vooral in eigen voet te schieten, want net het persbericht doet de discussie over het colloque singulier hoog oplaaien.

Aan Franstalige kant tonen de partijvoorzitters zich stuk voor stuk geschokt door de lekken. Ze lanceren een dwingende oproep om "de zwijgplicht opnieuw te respecteren". De Vlaamse politici blijven, op enkele uitzonderingen na, iets meer op de vlakte, zeker over de inhoud van de lekken. Ook zij benadrukken het belang van het colloque singulier "zolang we in het huidige systeem zitten", maar voegen daaraan toe dat het systeem maar werkt als iedereen zich aan de regels houdt.

Nadenken over het systeem
Kamerlid Renaat Landuyt (sp.a): "Ofwel kies je voor een koning die zijn grondwettelijke functie waarmaakt op cruciale crisismomenten en respecteert iedereen de zwijgplicht, ofwel moet je op zoek naar een ander systeem." Ook CD&V vindt dat er nood is aan "reflectie over de invulling van de rol van de koning én die van de politici die in het systeem meedraaien." N-VA is van nature vragende partij om de rol van de vorst te beperken tot een louter ceremoniële functie, Groen!-voorzitter Wouter Van Besien sluit zich daarbij aan.

Volgens professor grondwettelijk recht Paul Van Orshoven (KU Leuven) is het zelfs geen kwestie van het debat openen, maar van kiezen tussen ei of jong. "Het colloque singulier is een noodzakelijk aanhangsel van de parlementaire monarchie, waarin de koning wel een eigen mening mag hebben, maar enkel binnenskamers en niet als zijn ministers een andere mening hebben."

Gevolg: er zijn maar twee mogelijkheden: de politici weer tot de orde roepen of een ander systeem installeren, inclusief grootse grondwetswijziging. "Het eerste zal niet gemakkelijk zijn, want het colloque singulier is niet meer van deze tijd. Steeds meer politici stellen de monarchie en de rol van de koning in vraag en kunnen moeilijk omgaan met een verouderd instrument als de zwijgplicht. Als het colloque singulier niet houdbaar blijkt, moeten we overschakelen op een protocollaire monarchie of geen monarchie."

Wie eveneens de limieten van de huidige koningsfunctie ontwaart, is gewezen premier Jean-Luc Dehaene. In het boek Koning zonder land analyseert hij: "De koning kan maar een echte politieke rol spelen als hij de ruimte krijgt van de politici. En als ik zie hoe dat de voorbije jaren is geëvolueerd, dan moet ik vaststellen dat we op de grens zitten. Het risico dat je loopt, is dat de politieke rol van de koning zodanig onmogelijk wordt gemaakt, dat de functie zelf in moeilijkheden komt."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden