Zondag 04/12/2022

Gezocht, levend of dood: God

Nadat hij gisteren voor de elfde keer in elf dagen toesloeg in Virginia heeft de 'Serial Sniper' van Washington de regio van de Amerikaanse hoofdstad in een stevige greep van angst. De experts tasten in het duister: de laatste versie van de Amerikaanse seriemoordenaar past in geen enkel profiel.

Gert Van Langendonck / Maarten Rabaey

Het is een van de banaalste dingen die een mens kan doen: de auto vol benzine gooien. In de wijde omgeving van Washington D.C. gaat tanken tegenwoordig echter gepaard met doodsangst. "Ik probeer dit hier tussen mij en de straat te houden", zei Donna Parrott (65) deze week aan de Washington Times terwijl ze stond te tanken in de buurt van Congressional Plaza. Een benzinetank is wellicht niet de beste bescherming tegen een kogel uit een geweer, maar het is alles wat de inwoners van Washington en omgeving kunnen bedenken.

Statistisch gezien had Parrott wellicht weinig kans om het volgende slachtoffer te worden, al moet James D. Martin (55) dat ook gedacht hebben toen hij op 2 oktober het eerste dodelijke slachtoffer werd. De volgende dag, 3 oktober, schoot de sniper pas goed in actie. 's Ochtends vroeg werd James L. Buchanan vermoord terwijl hij het gras aan het afrijden was in Rockville, Maryland. Een half uur later later was Prem Kumar Walekar, een taxichauffeur in Aspen Hill, aan de beurt. Om 8.37uur werd Sarah Ramos (34) doodgeschoten bij het verlaten van een postkantoor in Leasure World. Om 9.58 uur werd Lori Lewis-Rivera (25) doodgeschoten terwijl ze haar auto aan het stofzuigen was in Kensington. Om 9.15 uur werd Pascal Charlot (72) in de borst geschoten terwijl hij over Georgia Avenue in Washington D.C. liep. Het dodental van donderdag 3 oktober: vijf.

Op 4 oktober was een drieënveertigjarige vrouw haar boodschappen in de koffer aan het laden in Fredericksburg, Virginia, toen een kogel haar onderrug doorboorde. Ze overleefde het. Op maandagochtend werd een dertienjarige jongen neergeschoten op het schoolplein van een school in Prince George's County in Maryland. Hij ligt nog in het ziekenhuis. De dader laat voor het eerst een spoor na: een tarotkaart, de dodenkaart, met daarop de boodschap: 'Beste politieman, ik ben God.' Op woensdag wordt in Manassas Dean Harold Meyers (43) doodgeschoten terwijl hij staat te tanken.

Gisteren werd een man doodgeschoten terwijl hij stond te tanken langs U.S. Route 1 in Spotsylvania in Virginia. De politie zette op- en afritten van de snelweg in de buurt af om alle wagens te controleren. Het verkeer kwam tot stilstand terwijl duizenden agenten een klopjacht openden. De gelijkenissen met de vorige moorden was te groot: er werd één schot afgevuurd, dat meteen fataal bleek en ook deze dader verplaatste zich volgens getuigen in een witte bestelwagen.

Ondanks zovele boeken, films en jarenlange research naar seriemoordenaars aan de Investigative Support Unit van het FBI in Quantico lijkt geen enkel profiel van toepassing op de sniper van Washington. Een van de meest gehoorde vergelijkingen dezer dagen is die met de legendarische 'Son of Sam', die in de jaren zeventig New York City terroriseerde door jonge koppels uit te zoeken in en rond de stad. 'Son of Sam', het onderwerp van een recente Spike Lee-film, was David Berkowitz. In 1978 werd hij veroordeeld voor het vermoorden van zes jonge vrouwen en het verwonden van zeven anderen. Dit jaar stond hij opnieuw in de actualiteit toen hij in aanmerking kwam voor vervroegde vrijlating (zijn verzoek werd afgewezen).

Als Son of Sam zo vaak ter sprake wordt gebracht in verband met de gebeurtenissen in Washington, is het omdat Berkowitz er plezier in schepte om te communiceren met de politie. Net als de Washington-sniper nu. Mogelijk is de dader ontevreden met de benamingen die hij tot dusver van de media kreeg, en zoekt hij een gesprekspartner. Voor Son of Sam was die gesprekspartner Jospeh Borelli. Drie dagen nadat een speciale taskforce was gevormd om de seriemoordenaar te vatten met Borelli aan het hoofd sloeg Berkowitz voor de zesde keer toe. In de Bronx vermoordde hij de achttienjarige Valentina Suriani (18) en de twintigjarige Alexander, die in hun auto aan het vrijen waren. Deze keer liet de moordenaar een brief achter: "Beste kapitein Joseph Borelli, ik ben diep gekwetst omdat u mij een vrouwenhater heeft genoemd. Dat ben ik niet. Maar ik ben een monster. Ik ben de 'Son of Sam'. Ik ben het 'Monster' - Beëlzebub - de kolossus. Ik ben dol op jagen. POLITIE: Laat mij u achtervolgen met deze woorden: Ik kom terug! Ik kom terug! Te interpreteren als - bang, bang, bang, bang - ugh! Steeds de uwe in het moorden, Mr Monster"

Sam bleek uiteindelijk Sam Carr te zijn, een buurman wiens hond volgens Berkowitz tweeduizend jaar oud was en de leider van een reudel demonische honden die over de straten van New York City heersten. De media gingen destijds helemaal uit de bol over Son of Sam toen Berkowitz een correspondentie begon met columnist Jimmy Breslin van de Daily News. Zowel Breslin als Borelli zijn de voorbije dagen overstelpt met vragen van de Amerikaanse media over de gelijkenissen tussen de twee moordenaars. "De enige opinie die ik daarover heb", schreef Breslin woensdag in Newsday, "is dat je zeshonderd gepensioneerde flikken achter een telefooncentrale moet zetten en het publiek moet smeken om te bellen. Elk gerucht, elk verhaal is goed. Alstublieft."

Berkowitz liep tegen de lamp toen bleek dat hij een boete had gekregen omdat hij in de buurt van de laatste moord te dicht bij een brandkraan geparkeerd stond. "Dat was meer dan een toevalstreffer", zei Borelli deze week tegen de Washington Post. "In het begin sloeg Berkowitz meestal in zijstraatjes toe, later verlegde hij zijn terrein naar plaatsen in de buurt van grote verkeersassen. We besloten daaruit dat hij zich per auto verplaatste. Dat is de reden waarom we naar de verkeersovertredingen in de buurt van de moorden gingen kijken."

Het probleem is dat Berkowitz een duidelijk profiel had. Hij was zo specifiek in de keuze van zijn slachtoffers dat in 1977 New Yorkse vrouwen blonde pruiken kochten of hun haar blond verfden omdat de slachtoffers doorgaans brunettes waren. Vandaag is preventie moeilijker, nu benzinestations de enige geografische waarschijnlijkheid zijn, en de slachtoffers aan geen enkel profiel lijken te beantwoorden.

"De enige zekerheid lijkt te zijn dat hij stationaire doelwitten kiest, van wie hij weet dat ze verscheidene seconden of minuten stil zullen blijven staan", zegt ex-FBI-profiler Clint Van Zandt. "Hij lijkt geen bevolkingsgroepen uit te kiezen. Hij zoekt alleen een doelwit uit dat representatief is voor de samenleving, los van elke demografische bepaling."

Toch kan de tactiek die tot de arrestatie van Son of Sam leidde van nut zijn in het huidige onderzoek. Geographic profiling is het zoeken van geografische patronen in de moorden. Door gebruik te maken van de ruimtelijke relatie tussen dader, slachtoffer en doelwit slagen de agenten er soms in om de meest waarschijnlijke woon- of verblijfplaats of zelfs de locatie van toekomstige misdrijven te bepalen.

De politie van Washington heeft nu de hulp van een Canadese geographic profiler ingeroepen. Kim Rossmo uit Vancouver probeert de verdachte te klissen met behulp van computerprogramma's. Rossmo gaat er prat op dat hij kan bepalen waar de verdachte woont "met een precisiegraad van een halve mijl". Hij gaat uit van het principe dat door psychologen de weg van de minste weerstand genoemd wordt. "Misdaden gebeuren vrij dicht bij het huis van een dader, maar niet te dicht. Hun wens om anoniem te blijven, is in balans met hun wens om comfortabel te werken."

Bij de Parijse seriemoordenexpert Stéphane Bourgoin roept de geografische nabijheid van de sluipmoordenaar herinneringen op aan 'The Zodiac Killer', die van 1966 tot 1978 verdacht werd van 43 moorden in California en nooit is teruggevonden. Ook dat sujet had een voorliefde voor parkeerplaatsen en communiceerde als eerste zowel met politie als met de media, wat vele seriemoordenaars hem nadien zouden nadoen. In het totaal claimde hij zeven slachtoffers, maar in 1974 kreeg een krant uit San Francisco een brief waarin Zodiac tekende met de tussenstand: 'Me-37; SFPD-0.' Hij beweerde 37 mensen te hebben vermoord. De politie nam hem ernstig en markeerde een veertigtal onopgeloste moorden uit westelijke staten op de kaart. Hoewel een deel van die moorden later werd toegeschreven aan seriemoordenaar Ted Bundy legde deze aanpak mee de grondslag voor geographical profiling.

Als gerechtelijk expert, verbonden aan de Parijse academie van de Gendarmerie Nationale, interviewde Bourgoin in zijn carrière al 45 seriemoordenaars en publiceerde verscheidene boeken. De hype die ontstaat in de media werkt soms versterkend, erkent hij. Veel daders zien de aandacht als een bevestiging van hun macht en zelfs als aanmoediging. "Het dodelijke spoor van de Zodiac Killer werd vereeuwigd in de filmreeks Dirty Harry", geeft hij als voorbeeld. De schietgrage flik aan wie Clint Eastwood gestalte geeft, krijgt aan het eind wel de moordende sluipschutter te grazen, maar zijn onafscheidelijke Magnum zorgt ook voor een pervers neveneffect: een verheerlijking van de wapensubcultuur die serial shooters zoals de huidige paniekzaaier voortbrengt.

Uitgerekend maandag ging in New York de documentaire Bowling for Columbine in première, waarin Michael Moore laat zien hoe makkelijk het is om aan wapens en munitie te komen. Hij toont aan hoe pogingen van staten zoals Maryland, waar de meeste moorden plaatsvonden, om de 'vingerafdruk' van elk wapen te registreren nauwelijks kans op slagen hebben in een wapengek land als de VS. Ondanks de vele beloften uit 1999 om de wapenwet te verstrengen, blijven machtige lobbygroepen zoals de National Rifle Association (NRA) aan invloed winnen, ook al brachten in dat jaar twee scholieren van de Columbine High School in een vlaag van razernij twaalf medeleerlingen en een leerkracht om nadat ze 's ochtends eerst doodgemoedereerd waren gaan bowlen.

Een van de dolle schutters liet toen in het jaarboek van een klasgenoot dezelfde boodschap achter als de seriemoordenaar nu: 'Ik ben God.'

Zie ook pagina 22

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234