Maandag 25/01/2021

Gezocht: intelligente helden voor Hollywood

film

computereffecten vereisen nieuw soort acteurs

Nu de vorige generatie actiehelden, genre Sylvester Stallone, stilaan te oud wordt om nog aan een helikopter te gaan hangen, is Hollywood op zoek naar hun opvolgers. Alleen vereisen de steeds betere computereffecten en films zoals The Matrix dat de actieheld geen domme spierbundel meer moet zijn. Sommigen voorspellen zelfs de komst van de intelligente actiefilm.

Hollywood

The New York Times

Rick Lyman

De slogan voor de nieuwste spectaculaire actiefilm XXX noemt de getatoeëerde, aan actie verslaafde held, gespeeld door Vin Diesel "een nieuw soort geheim agent!". De advertenties voor de thriller The Bourne Identity met Matt Damon waarschuwen het publiek: "Een nieuwe actieheld is bourne". En Hollywood roddelt zich dezer dagen suf over wie regisseur Wolfgang Petersen zal casten voor Batman vs Superman, de film waarmee Warner Brothers de twee ingeslapen filmreeksen weer wil oprakelen door er twee hoofdrolspelers in te zetten die een eigentijdser tintje hebben.

Dit is het aanbod: Charles Bronson is al jaren buitenspel. Clint Eastwood gaat er tegenwoordig tegenaan in een gezapiger tempo. Chuck Norris is enkel nog te bewonderen op televisie. En het merendeel van de supersterren zoals Arnold Schwarzenegger, Bruce Willis, Harrison Ford, Steven Seagal of Jean-Claude Van Damme, die het bigbudget-actiegenre in de late jaren tachtig en negentig tot een lucratieve handel hebben gemaakt, hebben hun recenste avonturen op het witte doek zien sneuvelen aan de kassa of nemen zeer lange vakanties tussen het filmen door.

En toch is er sinds Will Smith in Independence Day, een volle zes jaar geleden, geen mannelijke acteur komen bovendrijven die het charisma of de nodige aantrekkingskracht bij het publiek had om de fakkel van de actiehelden over te nemen. Sinds Rambo twee decennia geleden zijn bandana aantrok, is het actiegenre zo belangrijk geworden voor de mainstreamfilmstudio's dat Hollywood enorm veel energie steekt in het zoeken naar een nieuwe generatie actiesterren om de koe te kunnen blijven melken.

Sommigen vinden zelfs dat Hollywood een beetje wanhopig wordt. Anderen vinden dat het genre zelf aan het veranderen is en dat dat veel belangrijker is dan het nerveus zoeken naar een nieuwe Arnold. "Het klopt dat er een oudere generatie van actiesterren is", zegt Tom Rothman van Fox Filmed Entertainment, dat onder andere de 20th Century Fox-filmstudio heeft. "Maar dat vormt het onderdeel van de evolutie die er altijd is geweest in de filmindustrie. Elke nieuwe generatie krijgt haar eigen persoonlijkheden op het scherm en we zitten zonder twijfel in een overgangsperiode."

Vrouwelijke actiesterren vormen een verhaal op zich, maar bij hun mannelijke collega's valt het op dat er bij de grote zomer vehikels dit jaar heel wat nieuwe gezichten zijn, van een pure actieheld als The Rock in The Scorpion King tot ernstige acteurs die zich omvormen tot mannetjesputters als Tobey Maguire in Spider-Man of Ben Affleck in The Sum of All Fears.

En binnenkort zullen er nog meer relatief onbekende namen opduiken in de reeks aangekondigde actiefilms. Heath Ledger speelt de hoofdrol in de degenfilm Four Feathers, Owen Wilson vormt een team met veteraan Eddy Murhpy in een bioscoopversie van de tv-serie I Spy. Ben Affleck draagt binnenkort het rode pakje van superheld Daredevil, Eric Bana is binnenkort The Hulk en Colin Farrel gaat aan boord van het S.W.A.T.-team.

Maar de meeste aandacht in Amerika gaat dezer dagen uit naar Vin Diesel in XXX. Daarin speelt hij Xander Cage, een gealiëneerde misantroop met een cynische kijk op het leven die zich specialiseerde in allerlei extreme sporten. Als hij gerekruteerd wordt als geheim agent, kan hij zijn skateboardkunstjes en zijn bungeesprongen gebruiken om de vijanden van Amerika te verslaan.

Bedoeling is om het jonge mannelijke filmpubliek, de belangrijkste doelgroep voor actiefilms in Amerika, een personage te geven dat hun romantisch idee over zichzelf benadert (onverschillig tegenover gezag en conformiteiten) en dat de multiculturele samenleving van de jeugdcultuur personifieert. Het jeugdige publiek blijkt het steeds moeilijker te hebben om zich te identificeren met de martini nippende, smoking dragende superspion, die het genre domineert sinds de dag dat Sean Connery een wenkbrauw optrok.

Door de producenten wordt Vin Diesel net als Dwayne 'The Rock' Johnson, de worstelaar die filmster werd, omschreven als "eigentijds, multicultureel en acteurs die uit de wereld van de jeugd komen". Maar de managers van Vin Diesel willen vooral niet dat hun poulain in het hokje van de actiesterren geduwd wordt, wat gelijke tred houdt met de trend van de nieuwe actiegeneratie. De nieuwe actieheld heeft als acteur een ernstigere en gevarieerdere achtergrond dan de vorige generatie, die werd gerekruteerd uit de vechtsport of het bodybuilden. De wortels van Vin Diesel liggen bijvoorbeeld in het off-Broadway-theater en hij kreeg voor het eerst naam als een van de soldaten in Saving Private Ryan.

"Neem iemand als Ben Affleck", zegt Tom Rothman. "Als je terugkijkt op wat hij heeft gedaan zie je een grote variatie aan rollen. Hij is heel scherpzinnig. Owen Wilson kun je nauwelijks een conventionele actieheld noemen, maar hij is een goed acteur, heeft charisma en is een karakteracteur waarin de mensen kunnen geloven."

Nog een voorbeeld dat wordt aangehaald, is Tom Cruise, die afwisselt tussen testosteronrijke films als Top Gun (1986) of de Mission: Impossible-reeks en het 'betere' dramawerk als Rain Man (1988) of Jerry Maguire (1998).

Op de vraag wat het actiegenre dan heeft veranderd, worden steevast dezelfde redenen genoemd. De belangrijkste daarvan zijn de steeds gesofistikeerdere computereffecten, die van een doods landschap een fantastische chaos vol strijdende legers kunnen maken, de acteurs door de lucht doen vliegen of over plafonds laten lopen terwijl de kogels hen rond de oren fluiten. In die context was de film The Matrix de belangrijkste invloed; door de industrie wordt hij aangeduid als de film die eigenhandig de regels van het actiegenre omgooide. Door het gebruik van computers konden de makers Andy en Larry Wachowsky hun held Neo, gespeeld door Keanu Reeves, in de meest verbazingwekkende gewichtsloze wereld plaatsen die zowel complex als extatisch was.

In de oude actiefilms wisten we wel dat het niet de ster maar een stuntman was die op het dak van de trein liep. En als er een close-up werd genomen van de ster, dan was dat lekker veilig in een studio ver weg van de locomotief. "We weten allemaal dat Sly geen bergen beklom", aldus Rothman. Maar met de computer is alles mogelijk. The Matrix toonde Keanu Reeves in close-up, geen stuntman, terwijl hij de muren op liep en door de ruimte vloog.

"Vroeger was het zo dat de actiesterren werden gekozen voor hun fysieke verschijning, maar The Matrix toonde dat dit overbodig was", aldus producent Todd Garner. "Nu kun je niet meer naar een kerel toestappen en hem op het hoofd meppen met een knuppel. The Matrix toonde een wereld waarin alles mogelijk was. Dus heb je geen acteurs meer nodig die dat allemaal zouden kunnen, maar kun je acteurs aannemen omwille van hun acteertalent."

Vogens Garner zal de nieuwe generatie actiehelden dan ook meer lijken op acteurs als Ben Affleck of Tobey Maguire, acteurs die bezig zijn met hun personage en het actiewerk overlaten aan de computer. Sommigen hopen dan ook dat films als The Matrix een trend zullen lanceren waarbij het actiegenre betere scenario's en interessantere personages krijgt, weg van de simplistische wraakscenario's die het genre vijftien jaar lang in leven hielden. Maar dat is natuurlijk koffiedik kijken.

Paul Dergarabedian, voorzitter van Exhibitor Relations, een firma in Los Angeles dat de kassaresultaten van films bijhoudt, is nochtans overtuigd van die theorie. "Een film als The Matrix veranderde de verwachtingen van mensen en de manier waarop ze dachten over actiefilms. Een andere film die het genre herdefinieerde, is Saving Private Ryan, een film waaraan de mensen gewoonlijk niet denken bij het woord actiefilm. Dat was een ernstige film, maar er zaten behoorlijk wat pure actiemomenten in."

Het resultaat van die drie invloeden: betere computereffecten, The Matrix en ernstige actiefilms als Saving Private Ryan, zorgen voor een stroming die veraf staat van de blockbusters uit de jaren tachtig en negentig rond één held als Schwarzenegger en die de weg op gaan van epische films met meerdere personages zoals The Lord of the Rings of Minority Report. Toegegeven, het is een naïeve manier om naar de toekomst te kijken, maar het is wel het meest optimistische toekomstbeeld. Terwijl de actiefilm een generatie wissel doormaakt wordt het genre volwassener. We zullen zien of spierbundel Vin Diesel werkelijk de eerste wordt van een ander soort helden of dat hij de laatste is van de Schwarzeneggers.

"The Matrix heeft dit soort van films hersens gegeven", zegt Jeanine Basinger van het departement fimstudies aan de Wesleyan University. "Filmmakers realiseren zich dat actie niet dom hoeft te zijn. Het publiek wist dat altijd al, maar het heeft tot nu geduurd voor de producenten het doorhadden. Dus ligt er heel veel in het verschiet. Het genre zal rijper worden, wie de sterren ook mogen zijn."

Vertaald en bewerkt door Wilfried Eetezonne.

Nu de Schwarzeneggers ouder worden, staat er een ander soort actiester op

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234