Dinsdag 21/05/2019

Terreurdreiging

Gezocht: een nieuw imago voor 'failed state' België

De Belgische regering slaagt er voorlopig niet in om de imagoschade te beperken. 'Pas als de daders gevat zijn, kunnen premier Michel en de andere ministers voluit communiceren', zegt Eric Potier, expert crisiscommunicatie. Beeld © bob van mol

Het was de nieuwssite Politico die België deze week voor het eerst als een failed state omschreef. Ondertussen namen allerhande media het beeld over. Maar nu gaat ook de gezaghebbende 'The New York Times' die toer op en dat is vaak het moment waarop de reputatieschade ook politieke en economische repercussies heeft.

Het beeld van België als 'failed state' verovert snel de wereld. De nieuwssite Politico was de eerste om de moeizame Belgische strijd tegen jihadisten te verklaren met de theorie dat ons land institutioneel door en door rot is. Taalproblemen tussen Vlamingen en Walen, politiediensten die niet met elkaar praten, cliëntelisme, politisering, corruptie, Dutroux, de versnippering van Brussel: het is deze potpourri van onopgeloste problemen die er volgens Politico voor gezorgd heeft dat een bende jihadisten zich ongestoord in Brussel kon nestelen.

Hoewel iedereen zou kunnen weten dat België nogal verschilt van landen als Somalië en de Centraal Afrikaanse Republiek, ging het beeld van de failed state razendsnel de wereld rond. De conservatieve The Wall Street Journal-columnist Mike Gonzalez nam het beeld graag over. "België heeft een extreme tolerantie voor radicalisme. België is milticulturalisme op speed. De mythologisering van diversiteit is helemaal uit de hand gelopen." Dit soort boutades kun je nog wegzetten als extreemrechtse folklore, ernstiger wordt het wanneer ook The New York Times soortgelijke toon aanslaat.

Beeld RV

Spaanse bezetting

De meest toonaangevende krant ter wereld doet het uiteraard beschaafder en met meer klasse. Maar dat neemt niet weg dat zowel de communautaire tegenstellingen, de Spaanse bezetting, de moord op André Cools en de onderbemande inlichtingendiensten worden aangehaald om te verklaren waarom terreurdaders Molenbeek als uitvalsbasis gebruiken. Of je het artikel nu lezenswaardig of karikaturaal vindt, de reputatie van België liep de jongste dagen behoorlijk wat deuken op.

Vraag is of de reputatieschade definitief is en hoe groot de politieke en economische schade zal zijn. Eric Potier, gespecialiseerd in crisiscommunicatie, maakt zich voorlopig niet al te veel zorgen over het imago van België. "Laat die Amerikanen maar schrijven wat ze willen. Je kunt dat toch niet tegenhouden. België omschrijven als een failed state, het klinkt spectaculair. Maar mijn ervaring is dat zulke artikelen slechts een kortstondig effect hebben. Mocht premier Charles Michel om mijn advies vragen, ik zou hem zeggen dat hij voorlopig beter niet reageert. Want hoe meer je probeert aan te tonen dat België géén failed state is, hoe meer media dat beeld zullen overnemen."

Potier zegt dat de communicatie van de Belgische autoriteiten voorlopig behoorlijk goed was. "Er waren enkele kleinere uitschuivers, maar over het algemeen was er een eenheid van boodschap. Alle ministers verklaarden hetzelfde en waren voorzichtig met informatie over het onderzoek. Meer kun je voorlopig niet doen. Je moet vooral zeggen dat je alles in het werk stelt om de terreurverdachten op te sporen. Pas als de daders gevat zijn, kunnen premier Michel en de andere ministers voluit communiceren. Op dat moment zullen ze het beeld van de failed state definitief onderuit kunnen halen."

Tanja Verheyen, communicatiedeskundige bij Expert Academy, is het ermee eens dat het oppakken van de terreurverdachten erg belangrijk is om het imagoverlies van België snel recht te trekken. "Het is dan ook cruciaal dat de Belgische regering heel duidelijk communiceert dat ze al het mogelijke doet om de verdachten op te pakken."

Beeld ontkrachten

Maar ondertussen is het wél belangrijk dat het beeld van het mislukte België ontkracht wordt, redeneert Verheyen. "Je kunt de kop niet in het zand blijven steken en je moet reageren met een sterk tegenverhaal. Het heeft geen zin om het beeld van de failed state aan te vechten, want dan kom je erg defensief en kneuterig over. Reageren als een Calimero is nooit goed. Wel moet je een tegenverhaal ontwikkelen. Je zou bijvoorbeeld kunnen zeggen dat België verre van het enige Europese land is waar jihadisten zich kunnen organiseren. Landen als Groot-Brittannië, Spanje en Frankrijk kampen met hetzelfde probleem. Het is belangrijk dat premier Charles Michel en zijn ministers deze boodschap verkondigen. Maar ook de captains of industry en zelfs de koning moeten hetzelfde geluid laten horen. Eenheid in de boodschap: dat is essentieel om geloofwaardig over te komen."

Verheyen wijst er ook op dat de reputatieschade niet in enkele dagen kan worden rechtgetrokken. "Een reputatie komt te voet en vertrekt te paard. Die boutade klopt wel. Als je na imagoverlies het vertrouwen van het publiek opnieuw wilt winnen, moet je beseffen dat dit een werk is van lange adem."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.