Dinsdag 21/09/2021

opinie

Gezien de onvoorbereidheid in Londen is de zorg om een 'car crash brexit' niet onterecht

Topdiplomaat Ivan Rogers. Beeld REUTERS
Topdiplomaat Ivan Rogers.Beeld REUTERS

Lia van Bekhoven is correspondent in Londen voor de Nederlandse en Belgische radio en tv, en voor Elsevier Magazine.

Het vertrek van de Britse topdiplomaat in de EU, een man van wie tot dinsdag bijna niemand het bestaan wist, heeft een ding duidelijk gemaakt. En dat is dat er, twaalf weken voor de aftrap van de 'meest ingewikkelde onderhandelingsprocedure ooit', nog steeds geen plan en geen strategie is voor de brexit.

De Britse eurocraat Ivan Rogers, die eerder deze week onverwacht opstapte, sprak van 'warrig denken' en organisatorische chaos in Londen. Hij zou genegeerd zijn door Britse ministers. Zijn waarschuwing dat de ontkoppeling van het VK met de EU weleens tien jaar kon vergen, werd beschouwd als ketterij. Hij was door het slijk gehaald door brexiteers. En nu had hij er genoeg van.

Lia Van Bekhoven. Beeld rv
Lia Van Bekhoven.Beeld rv

Eurosceptische ministers zijn allergisch voor de ongemakkelijke waarheid. In brexit Britain hoor je met enthousiasme te geloven in de kansen van een VK 'dat op eigen benen staat'. In zijn boek Brexit: What the Hell Happens Now, schrijft Ian Dunt dat directeuren van handelsorganisaties voor hun bezoek aan David Davis, de minister voor Brexit, apart genomen werden door ambtenaren die hen adviseerden 'de kansen van de brexit te benadrukken'. De minister wilde geen gezeur horen over een onzekere toekomst buiten de EU. "Mensen die zich daar niet aan hielden werden vaak na vijf minuten de deur gewezen."

Carrièrediplomaat Rogers werd weggezet als een pessimist die vanwege vermeende, pro-Europese sympathieën, niet langer in Downing Street vertrouwd kon worden. Hij is niet de eerste ambtenaar die opstapt vanwege de brexit, wel de belangrijkste. Zijn vertrek werd vergeleken met het aftreden van de trainer van het nationaal elftal vlak voor het WK.

De keuze uit de EU te stappen was het meest ingrijpende moment in de Britse geschiedenis sinds de Tweede Wereldoorlog. De brexit verdeelde het land. Zes maanden later heeft die splitsing tussen pro- en anti-brexiteers zich verankerd. Er is geen sprake van toenadering, laat staan verzoening.

De verliezers, de blijvers, likken nog steeds hun wonden. De voorstanders van een brexit gedragen zich, merkwaardig genoeg, niet als winnaars, maar als verliezers. Ze zijn niet blij, maar boos en argwanend. Ze zien overal samenzweringen om hun brexit te torpederen. Zeker nu de omvang van de missie om Groot-Brittannië los te weken van de Unie, begint door te dringen. Voor het team rond premier May, een politica met hang naar geheimhouding en controle, lijkt de schier onmogelijkheid van een succesvolle brexit, zeker op korte termijn, onbespreekbaar. Downing Street verkiest totale loyaliteit boven ongezouten meningen van deskundigen.

Brexiteers trekken voortdurend de integriteit van onpartijdige organisaties in twijfel. Na diplomaten en ambtenaren zijn ook de vertegenwoordigers van een ander onberispelijk Brits instituut, de justitie, verdacht gemaakt. Toen vorige maand de opperste rechtbank vond dat niet de premier, maar het parlement het recht had om artikel 50 op te starten, werden de rechters afgebrand als landverraders. Ze waren, schreeuwde The Daily Mail, 'vijanden van het volk'. Opmerkelijk was niet dat de reactionaire Britse pers te ver ging. Wel dat ministers, noch de premier, het nodig vonden rechters te verdedigen. Zoals landsbestuurders het ook niet opnamen voor Rogers.

Het ging de eurocraat overigens niet om een harde of zachte brexit. Waar Rogers zich zorgen over maakte, is over de keuze tussen een goed georganiseerde uittreding of totale chaos, een car crash brexit. Gezien de onvoorbereidheid in Londen, de verdeeldheid en waandenkbeelden, is die zorg niet onterecht.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234