Vrijdag 05/06/2020

Gewone mensen Ongewone verhalen

Rudi Vranckx kreeg deze week de eretitel van Meesterverteller, voor een reportage uit zijn nieuwe Canvas-reeks Kleine helden. Leermeester Vranckx wil zijn nieuwe vertelstijl doorgeven aan de volgende generatie verhalenvertellers.

Meesterverteller. Zo mag Rudi Vranckx zich sinds dinsdag noemen. Hij kreeg de titel van de Stichting Verhalende Journalistiek voor de reportage 'Langs het front tegen IS', recht uit zijn nieuwe Canvasreeks Kleine helden. Daarvoor draait de VRT-journalist het klassieke, journalistieke vertelmodel om. In plaats van de grote lijnen uit de doeken te doen, zoekt hij naar kleine verhalen en geeft hij het woord aan gewone mensen, die elk op hun manier proberen bij te dragen aan een betere wereld. Hij noemt hen kleine helden.

Vranckx stelde het programma voor in LUCA School of Arts in Brussel. Want in de marge van het project maakten de laatstejaarsstudenten Beeldverhaal een graphic novel bij de verzamelde getuigenissen. "Toen ik zelf nog in de schoolbanken zat, was het de tijd van de punk", vertelt hij. "We zongen toen: no more heroes. En nu kom ik hier als oude aap met een project genaamd: Kleine helden."

Gedachten kunnen veranderen.

Het nieuwe perspectief, het getekende nevenproject, het kadert allemaal in wie Vranckx vandaag wil zijn. "Reality meets human interest meets journalistiek", omschrijft hij het zelf. Met een brede waaier aan input en output. Anderhalf jaar geleden lanceerde hij al Vranckx en de Nomaden, een online project om jonge reporters een platform geven. Hen bij te staan met raad en daad. De Meesterverteller als leermeester voor een nieuwe generatie verhalenvertellers, ondersteund door zijn stevige themaredactie op de VRT. Het is in dat licht dat het gelijknamige beeldverhaal van Kleine helden moet worden bekeken. Als de Stripnomaden van Vranckx.

Op termijn wil hij nog meer met zijn Nomaden doen. "Dat is iets embryonaals, een ideetje in mijn hoofd. Ik probeer altijd grenzen te overschrijden, andere manieren van vertellen te vinden. Natuurlijk blijf ik mijn eigen dingen maken, maar ik geef mijn kennis en vaardigheden ook graag door. Een andere manier om naar de wereld te kijken, dat wil ik verspreiden. Op alle mogelijke manieren."

Moedige mensen

Maar eerst is het de beurt aan zijn eigen project. Een achtdelige tv-reeks die deze keer niet is gedreven door oorlog. Of toch niet per definitie. "Ik hoef dus niet alleen beschoten te worden of in permanente angst te leven", lacht Vranckx. "Zo kan ik dus ook mijn boterham verdienen. Pas op, er kwam soms nog angst aan te pas. Aan het front met IS bijvoorbeeld. Toch was het deze keer een ander gevoel."

En dat ligt voor de verslaggever aan de benadering van het onderwerp. "Ik wil absoluut bij mijn DNA blijven, verslag uitbrengen van conflicten. Maar ik denk dat het publiek er behoefte aan heeft om het eens op een andere manier te bekijken. Dit is conflictjournalistiek die een opening biedt, licht aan andere kant van de tunnel. Op dat vlak was het ook voor mij zuurstof voor mijn emotie en geest."

Daarvoor doet hij telkens beroep op drie 'kleine helden' die hij in een conflict- of probleemgebied portretteert. "Door de jaren heen ben ik vaak naar oorlogen getrokken. Dat was telkens als een verteller die al wist wat hij wou vertellen, die op zoek ging naar. Maar ik heb gemerkt dat de mensen die ik van die reizen onthouden heb, vaak niet de grote leiders zijn, nooit de Arafats van deze wereld. Wel de gewone mensen, mensen die in hun huis, in hun hart lieten kijken. Die zijn vaak veel moediger zijn dan de grote leiders."

En zo ontstond het idee om telkens een kleine week met zulke inspirerende mensen op te trekken. "Ik fungeer als observator, hoogstens als klankbord. We kruipen onder hun huid, laten hen het verhaal vertellen. Om hen, telkens vanuit een andere hoek, iets over de wereld te laten vertellen. Vaak gaat het om mensen die littekens hebben en daar ook iets mee doen. Het zijn niet per se doetjes die spontaan hun andere wang aanbieden. Sommige kleine helden nemen de wapens op en vechten. Tegen de drugskartels in Mexico of IS in Irak."

Geen Druivelaar

De helden van Vranckx tonen aan dat het ook anders kan. "Ze inspireren in de crisis waar we zelf voor staan. Welke keuzes zouden we zelf maken in moeilijke omstandigheden? Maar ik wil niet naïef zijn. We maken er geen Druivelaar of Bond zonder naam van, het hoeft niet altijd optimistisch te zijn. De wereld is soms een duistere plek, maar ook dan zijn er altijd mensen die de keuze maken om hun eigen miserie te overstijgen. Ik wil de kracht van die mensen tonen, zonder de rauwe werkelijkheid uit de weg te gaan. Die twee uitersten wil ik verzoenen."

Zo loopt Vranckx in de aflevering van dinsdag onder meer in het kielzog van Julia Alonso Carbajal, een Mexicaanse moeder die haar zoon verloor na een ruzie met drugskartels. Als een soort forensisch wetenschapper helpt ze nu andere ouders wier kinderen verdwenen zijn, omdat de staat niets onderneemt. De week erop trekt Vranckx naar Roemenië, waar hij vlak na de val van Ceaușescu zijn carrière begon. Het verhaal van Visinel Balan, geschonden door zijn jeugd in nationale weeshuizen, blijft aan de ribben plakken. Vandaag heeft hij er zijn levenswerk van maakt om lotgenoten te helpen, te beschermen.

En hij keert ook terug naar Israël en Palestina. "Ik wou niet vastgepind worden op het Arabisch-Israëlische conflict. Maar ik heb dit format er wel uitgetest, omdat ik het gebied als mijn broekzak ken. Het is een conflict dat ik door de jaren heb leren kennen als uitzichtloos. Dat ik het idee van Kleine helden daar kon realiseren, gaf me het vertrouwen dat het opzet goed zat."

Tegelijk met het programma loopt er online een campagne waarbij iedereen een eigen held naar voren kan schuiven. Want helden vind je overal, ook bij ons. Intussen kunt u op woensdag, daags na elke uitzending van Kleine helden, in De Morgen lezen hoe het vandaag is gesteld met de drie hoofdrolspelers van de afgelopen aflevering.

Kleine helden, Borgerhoff & Lamberigts, vanaf 23/2 in de boekhandel

Kleine helden (de graphic novel), Oogachtend, nu verkrijgbaar

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234