Zondag 13/06/2021

Review

Gevonden: bloedstollendste concert van het voorjaar

null Beeld gva
Beeld gva

In een vorig leven was Antony Hegarty de fijne jongen van Antony and The Johnsons. Vrijdagavond zag je hem niet, maar hààr wel: Antony heet nu Anohni, en paradeerde over het podium als de vrouwelijke versie van Darth Vader. Van 'Hope There's Someone' was geen sprake. De wanhoop van haar laatste plaat voerde de bloedstollende boventoon.

Hoe lang was dàt weer geleden... Dat een concert de rillingen in rotten van drie over je ruggengraat liet dansen. Dat je een geweten geschopt werd met een voorstelling waar woede, verdriet en bevreemding in elkaar vervlochten raakten. En dat je zag hoe een artieste er niet voor terugdeinsde om haar publiek uit te dagen, zelfs af te stoten. Kippenvel voor de één, was krullende tenen voor een ander.

Onder begeleiding van een symfonisch orkest ging Antony Hegarty tot vorig jaar parelduiken in zijn eigen oeuvre. Nu de androgyne artiest - hoge stem, imposant mannenlichaam - voor zichzelf heeft uitgemaakt dat ze eigenlijk liever een vrouw is, heeft deze transgender-artieste haar archetypische geluid ook overboord gekieperd. Hopelessness is een rauwe plaat geworden, waarop de treurige barokpop en fragiele grandeur moeten wijken voor beats en synths. Live had dat ook zo zijn gevolgen.

Op het podium zag je niet meer dan één zangeres, een videoprojectie en twee muzikanten achter een batterij elektronica. Eén van hen was Daniel Lopatin - beter bekend als Oneohtrix Point Never. Die diende overigens ook als coproducer van haar plaat. De andere heette Christopher Elms en is een gewezen huurling van Björk. In de AB liet alleen Hudson Mohawke verstek gaan, nochtans een belangrijke geluidsarchitect op Hopelessness. Veel effect had dat evenwel niet op de sound van de show. De beats klonken hooguit nog iets metaliger en harder.

null Beeld gva
Beeld gva

Toegegeven: die minimalistische bezetting klinkt mager. Zeker als je rekening houdt met de hoge ticketprijs (bijna zestig euro voor een concert in de AB!). Maar toch wist Anohni te ontroeren, choqueren en provoceren.

Hoe ze dat deed?

Ze creëert afstand, maar kruipt toch onder je huid

Tijdens de openingssong 'Hopelessness' blijft Anohni in de coulissen. Haar stem weerklinkt niettemin in de zaal. "How did I become a virus?" zingt dit onechte kind van Nina Simone en Boy George. Als een virus woekert ze ook onder je huid, en tast ze je gemoed aan. Maar er schuilt ook een andere betekenis achter haar bekentenis: deze eco-warrior voelt zich - als levende malware - net zo medeplichtig aan de uitputting van de aarde als de grote industriële en commerciële concerns.

"I don't love you anymore," verzucht ze wellicht daarom een paar songs later, in gesprek met zichzelf. Of wat daarvoor moet doorgaan: vanaf een scherm kijkt ze je voor het eerst ongesluierd in de ogen. Tot dan zag je niet méér van de zangeres dan een corpus in een witte pij met zwart gaas voor het gezicht. Een hippe burka, zoiets.

undefined

Om klokslag negen uur verschijnt het bebloede gezicht van een dame vanuit het niets. Een deel van het publiek is zo gebouleverseerd dat het oncomfortabel begint te hinniken. Het zal hen gauw dagen dat deze performance geen grap is. Wél om te huilen. Beeld gva
Om klokslag negen uur verschijnt het bebloede gezicht van een dame vanuit het niets. Een deel van het publiek is zo gebouleverseerd dat het oncomfortabel begint te hinniken. Het zal hen gauw dagen dat deze performance geen grap is. Wél om te huilen.Beeld gva

Anohni vertelt een ongemakkelijke waarheid

In die ongemakkelijke waarheid schuilt net het genie van de hele performance. Anohni schopt je een geweten zonder dat je je eraan verwacht hebt. Stond Antony and the Johnsons nog voor intimiteit en pure ontroering, dan blijft die troefkaart vaak achterwege in de AB.

Al heeft ze je in een stevige greep met 'Paradise'. Wanneer de vrouw op het scherm zachtjes begint te snikken, merk je hoe de temperatuur in de zaal onder het vriespunt lijkt te duiken. Kevin Devos, programmator van Gent Jazz, staat naast ons, en toont zijn rechterarm: "Godverdomme, kippenvel. Dat gebeurt mij echt nochtans bijna nooit."

Elders is een bijtende politiek het bindmiddel in de teksten van Anohni. Godsdienstwaanzin ('Jesus Will Kill You') staat net naast klimaatwoede ('4 Degrees'). Ze zingt over Vadertje Staat die de boel belazert, over Moeder Aarde die afstevent op de apocalyps. En de zoon die over hen zingt, is net een dochter geworden. Als dit concert een gezin zou moeten verbeelden, keek je aan tegen een disfunctioneel zootje.

Zelfs de intro van de show lijkt een politiek statement. Zo begint de performance met een dansende Naomi Campbell. Bijna een half uur lang danst ze in slowmotion over een levensgroot scherm. Op haar hoofd rust de kroon van het vrijheidsbeeld. Ze draagt kniehoge latexlaarzen, en heeft een spottende blik in de ogen. Een dreigende ruis, het geluid van zwarte golven, begeleidt de dans. Het beeld hypnotiseert eerst, verveelt vervolgens en irriteert uiteindelijk. Kurt Overbergh van de AB heeft er nadien een verklaring voor bedacht: "Campbell stelt Amerika voor. Ze staat uitdagend te dansen, met een blik die zegt: doe me maar eens wat. Ik doe wat ik wil, zo lang ik wil. Wie houdt me tegen?"

null Beeld gva
Beeld gva
null Beeld Anohni / Naomi Campbell
Beeld Anohni / Naomi Campbell

Anohni verkiest performance boven concert

De grootste steen des aanstoots voor de fans die songs van Antony and the Johnsons hadden verwacht? Anohni vat haar performance haast op als karaoke. Daarmee rekt ze de verwachtingen en eisen van een popconcert helemaal op, net als The Knife dat een tijd geleden deed. Maar terwijl dat bij die laatste resulteerde in hysterische kitsch, kijk je bij Anohni aan tegen een hypergestileerde schoonheid. De show zit naadloos in elkaar, en de lippen van de dames op de backdrop volgen perfect wat Anohni zingt. We zijn het er niet mee eens, maar begrijpen het wel: de show is zo perfect dat ze niet authentiek lijkt. Hetsluit aan bij de sarcasme-modus waarin de fantastische single '4 Degrees' baadde: in dat nummer lijkt Hegarty de opwarming van de aarde toe te juichen. Niets is wat het lijkt in de wereld van Anohni. Zelfs genus is voor discussie vatbaar.

Voor wie zich blauw ergert aan de verwarring die ze installeert, lijkt ze aan het eind van de show nog een mea culpa te slaan, in 'Crisis'. Maar niet heus (zie filmpje).

null Beeld gva
Beeld gva

Anohni verkiest vijf nieuwe songs boven oude vertrouwde hits

'Ricochet' en de veredelde chant 'Indian Girls' ("take me higher") zijn gewisse hoogtepunten in de show. Maar het lijkt een bizarre keuze: de fans van het eerste uur moeten het doen met een setlist van het laatste uur. Alsof Antony and the Johnsons nooit heeft bestaan. Die beslissing vergt eigengereidheid, maar ook moed.

Die is nodig ook, om het hoofd te bieden aan de wereld vandaag. Zo is het laatste woord is aan Nola Ngalangka Taylor. In gebroken Engels houdt de Australische een pleidooi voor het behoud van de aarde. Hetzelfde filmpje in online te zien. Aan de vileine commentaren onder de YouTube-clip te zien, lijkt er ook nog veel werk aan het behoud van de menselijkheid.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234