Donderdag 19/05/2022

Gevoelens die niet worden uitgesproken

Julien Green, de 'laatste Franse klassieke romanschrijver', is overleden

Hij werd omschreven als 'de laatste Franse klassieke romanschrijver', was bevriend met Albert Camus, François Mauriac en André Gide en werd opgenomen in de prestigieuze Académie Française. Toch zijn behoorlijk wat verhalen van de donderdag in Parijs overleden auteur Julien Green doordrongen van de sfeer van de zuidelijke Verenigde Staten.

Julien Green werd in 1900 geboren in Parijs, maar zijn ouders waren afkomstig uit het zuiden van de VS. Green kreeg een protestantse opvoeding maar bekeerde zich, in navolging van zijn vader, tot het katholicisme.

Hij is zich steeds veel vragen blijven stellen over het geloof en over de relatie tussen religie en lichamelijkheid. Greens dood werd pas maandagavond bekendgemaakt door zijn levensgezel Eric Jourdan, die zich steevast voorstelde als Greens zoon. De auteur zal in Klagenfurt, Oostenrijk, worden begraven, in een kapel waar een Maria-schilderij diepe indruk op hem maakte.

Op Memories of Happy Days (1942) na schreef Green zijn meer dan zeventig werken in het Frans. In de prestigieuze Pléiade-reeks van Gallimard verschenen al verschillende delen verzameld werk van hem, het zullen er normaal twaalf worden (meer dan andere grote Franse klassieke auteurs als Voltaire, Balzac, Hugo, Stendhal of Proust).

Greens personages doen denken aan die van Camus, want ze staan even vreemd in de wereld, maar ook aan die van Amerikaanse auteurs als Faulkner of Carson McCullers. Ze zijn gefascineerd door de schoonheid van het lichaam en gedreven door gewetensnood en getormenteerdheid. Gegrepen door een absolute zuiverheidsgedachte kunnen ze niet op tegen de dagelijkse werkelijkheid. Ze slagen er niet in hun gevoelens uit te spreken (Green zelf hield evenmin van echte confidenties, zoals ook zijn interviewers mochten ervaren).

Vaak nemen Greens personages hun toevlucht tot geweld om aan de verstikkende crisissituatie te ontsnappen. Dat is onder meer het geval in vroege werken zoals Mont-Cinère (1926), Adrienne Mesurat (1927) of Léviathan (1929). Andere boeken van hem zijn L'Autre Sommeil (1931), Le visionnaire (1934), L'ennemi (1954), Le malfaiteur (1956), Chaque homme dans sa nuit (1960), Frère François (1983, over Franciscus van Assisi).

Voor drie in het Nederlands vertaalde verhalen doet het zuiden van de VS dienst als decor. Verre landen, het eerste deel van een trilogie, speelt zich af op een plantage van de staat Georgia, vlak voor de Secessiestrijd. Het hoofdpersonage Elizabeth, waarvoor hij zich liet inspireren door zijn jong overleden moeder, komt als Engelse terecht in de verstikkende puriteinse sfeer van dat conservatieve stuk Amerika. Het vervolg op Verre landen was het niet vertaalde Les étoiles du Sud.

Het door Judith Herzberg vertaalde toneelstuk Het Zuiden, in 1990 door het Zuidelijk Toneel in Eindhoven in een regie van Ivo Van Hove opgevoerd, speelt aan de vooravond van de Amerikaanse burgeroorlog. Een jonge luitenant van Poolse afkomst, die logeert bij een familie in het zuiden, wordt verliefd op de zoon van de naburige planter. Om maatschappelijke en persoonlijke redenen kan hij die liefde niet uiten en daarom vraagt hij de dochter van de gastfamilie ten huwelijk. Uiteindelijk zal hij een duel uitlokken met zijn geliefde en door hem worden vermoord. Op gebied van thematiek komt Moira (1950) sterk overeen met Het Zuiden.

Erg bekend van Green is ook zijn dagboek, Journal. Dat omvat zeventien delen en begint vanaf 1919. Twee delen, 1926-1945 en 1946-1976, verschenen in de reeks Privé Domein van de Arbeiderspers. Hij schrijft over zijn innerlijke ontwikkeling, over God en de dood. "Wat ga je doen als je eenmaal in het paradijs bent?" vroeg zijn zuster Anne hem ooit. "Harp leren spelen," was zijn antwoord.

Anne Brumagne

Gewetensnood, getormenteerdheid en lichamelijke schoonheid als centrale thema's

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234