Dinsdag 01/12/2020

Gevaren van Facebook dringen moeilijk door

Studenten die dronken door Gent lopen, worden op de Face-bookpagina 'Failed: Overpoort' te kijk gezet. De 'Antwerpse-hoerenpagina' werd ondertussen verwijderd, maar maakte duidelijk hoe snel foto's op het internet in verkeerde handen vallen. Toch lijkt de kans klein dat mensen hierdoor foto- en Facebookschuw worden.

Van de fiets getotterd, boven een pak frieten in slaap gevallen, bloedend maar daarom niet minder vrolijk. Gentse studenten die duidelijk een glas te veel op hebben, worden door hun collega's of anderen blijkbaar maar wat graag in hun benarde positie op foto vastgelegd. En te kijk gezet op de Facebookpagina 'Failed: Overpoort'. Leuk! Dat vonden alvast meer dan 6.600 mensen gisteren. Maar zo denkt niet iedereen erover. Als er te veel klachten komen, zullen de beheerders daarom de pagina verwijderen. Bovendien beloven ze om geen herkenbare foto's te plaatsen.

Ook zij zijn waarschijnlijk niet blind voor de reacties die vorige week klonken nadat jonge meisjes als hoeren werden bestempeld op een Facebookpagina. Daarvoor werden lustig foto's van hun profiel geplukt. Als ze niet werden aangeleverd door anderen, tenminste. "Ik was stiekem wel een beetje blij met de hele heisa", reageert Clo Willaerts, expert sociale media. "Ik hoop dat mensen daardoor beseffen dat ze voorzichtiger moeten zijn."

Toch is Willaerts pessimistisch. "Als iemand op een terras een fototoestel bovenhaalt en uit de hoes neemt, zullen er mensen wegdraaien of hun buik intrekken. Als iemand een iPhone bovenhaalt, doen diezelfde mensen dat veel minder. Het toestel is zo ingeburgerd. Je weet ook nooit zeker of iemand gewoon checkt hoe laat het is of een foto maakt." Bovendien zijn er nog de zogeheten 'little brothers'. Zij speuren met hun fototoestel elke locatie af naar mensen in genante situaties. Op Tomorrowland werd afgelopen zomer nog een filmpje gemaakt van een meisje dat haar behoefte deed op het festivalterrein.

Internetgeneratie

Een ander probleem is volgens Willaerts dat jongeren opgroeiden met het internet en mobiele telefoons waarmee je kunt filmen en fotograferen. Daardoor kunnen ze de gevaren ervan minder goed inschatten. "Eigenlijk is iedereen geneigd om online meer informatie vrij te geven dan in het echte leven", vult professor sociale wetenschappen Michel Walrave (UA) aan. Uit onderzoek waaraan hij meewerkte, blijkt dat jongeren gemiddeld 200 Facebookvrienden hebben. Walrave: "Mochten ze voor een zaal met 200 mensen staan, dan zouden ze veel selectiever omspringen met de intieme informatie die ze delen."

Dat besef dringt naar Walraves mening toch stilaan door. Jongeren willen volgens hem dan ook gerust bijleren over hoe ze zichzelf moeten beschermen op het internet. Alleen blijken de privacy-instellingen vaak nog te ingewikkeld voor hen. "Het is dus de taak van leerkrachten en ouders om ervoor te zorgen dat ze daar wijs uit geraken."

Het kan ook anders. Door in de verpakkingen van fototoestellen of smartphones een bijsluiter te stoppen bijvoorbeeld. "Zo kunnen mensen meteen nagaan wat wel en niet mag", zegt Ben Caudron, socioloog en auteur van Niet leuk? Mijmeringen over nieuwe media, mensen en macht. "Nu beseffen ze vaak niet dat ze strafbare feiten plegen omdat ze de privacyregels schenden wanneer ze foto's maken of overnemen van anderen." Je mag bijvoorbeeld geen foto's van Facebookpagina's halen om ze op een andere website te zetten. Zelf een foto van iemand maken en publiceren, mag ook niet zonder toestemming van de geportretteerde. Al is dat de theorie, en gaat het in de praktijk vaak anders.

Angstreflex

Caudron verwacht daarom ook niet dat de heisa die nu ontstaat over ongepaste Facebookpagina's mensen snel zal aanzetten hun onlinegedrag aan te passen. "We staan voor een proces van lange adem, maar het is belangrijk dat we onderweg niet vervallen in een angstreflex", benadrukt de socioloog. Wat er nu gebeurt, is volgens hem namelijk niet nieuw.

"Na een technologische revolutie duurt het altijd even voor we de rol die een nieuw medium kan spelen helemaal begrijpen. Het duurde bijvoorbeeld ook lang voor mensen de juiste gevolgen van de boekdrukkunst konden inschatten", aldus Caudron. Als we ons nu laten leiden door de recente gebeurtenissen, is de kans dat de overheid zich bemoeit met de sociale media en het internet volgens hem groot. "Daar kunnen we later nog spijt van krijgen", besluit Caudron. "Omdat de Facebookpagina's die nu het nieuws halen een minderheid vertegenwoordigen. En omdat tussenkomst door de overheid de democratie niet ten goede zou komen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234