Donderdag 24/06/2021

Gevangenissen vol? Als we er nu eens de onschuldigen uithaalden

Het behoort tot de vaste tradities in de gevangenissen dat gevangenen zeggen: 'Ik weet niet waarom ik hier zit, want ik ben onschuldig.' Als het gaat om mensen die in voorarrest zitten, is dat ook werkelijk héél vaak het geval. Douglas De Coninck zette tien bijzondere gevallen op een rijtje.

Justitieminister Laurette Onkelinx kondigde deze week aan dat ze de wet op het voorarrest wil verstrengen. Niet alleen omdat de gevangenissen vol zitten - wat zoals steeds het geval is - maar ook omdat de Belgische parketten al te vaak de neiging hebben om zelf rechter te spelen. De wet op de voorlopige hechtenis stelt duidelijk dat voorarrest enkel kan als er aanwijzingen zijn dat de verdachte weg zal lopen, nog meer onheil zal aanrichten of bewijzen verdonkeremanen. In de realiteit maken onderzoeksrechters massaal en feestelijk misbruik van de wet.

Naast deze tien mensen zijn er honderden die vandaag wellicht nog steeds scheef bekeken worden door hun buren. Maar ze bleken alle tien onschuldig.

Serge Clooth - 1.160 dagen

De absolute recordhouder

Serge Clooth is Belgiës recordhouder inzake onterecht voorarrest. In 1991 veroordeelde het Europees Hof voor de rechten van de mens in Straatsburg de Belgische staat tot een fikse schadevergoeding voor het overschrijden van de "redelijke termijn voor berechting". In het geval van Serge Clooth was dat een eufemisme, want hij werd zelfs nooit berecht.

Serge Clooth was negentien en verslaafd aan lijm. De jongen liep in Brussel rond met een immense hanenkam en nazi-insignes op zijn lederen jekker. Op 28 juni 1984 werd hij gearresteerd op verdenking van de 'satanische moord' op de zestienjarige Christine Van Hees. Zij was in de avond van 13 februari op gruwelijke wijze mishandeld in een oude champignonkwekerij nabij de VUB-campus in Etterbeek. Haar lichaam werd in brand gestoken. Het meisje spijbelde wel eens en volgens klasgenotes had ze "slechte vrienden".

Niemand kon zich herinneren dat ze ooit met punkers had opgetrokken, maar aangevuurd door enkele dubieuze informanten, onder wie een kennis van Michel Nihoul, vertaalden speurders van de Brusselse gerechtelijke politie "slechte vrienden" in "punkers". De bewijslast was mager: in een ooit door Serge Clooth betrokken kraakpand was een stukje van een schoolschriftje aangetroffen dat leek op eentje van Christine Van Hees.

Cloot zou zestien keer worden ondervraagd, elf keer van versie veranderen, bekentenissen afleggen die kant noch wal raakten en uiteindelijk zelf in het strafdossier lezen dat hij - wat hij zelf vergeten was - op de dag van de moord in het militair ziekenhuis van Neder-over-Heembeek was verzorgd met een gebroken arm. Op het tijdstip van de moord was hij door de manager van een fastfoodrestaurant verjaagd uit het toilet, waar een vriendinnetje zijn hanenkam zat bij te kleuren. Naast Clooth werden nog enkele andere punks weken- tot maandenlang vastgehouden. Volgens hun latere verklaringen werden ze geslagen en kregen ze drugs aangeboden in ruil voor bekentenissen.

Kort nadat in de marge van het Dutroux-dossier onder meer Regina Louf (getuige X1) de entourage van Nihoul aanwees als de echte "slechte vrienden" van Christine Van Hees was er het Brusselse parket plots veel aan gelegen om te bewijzen dat het tóch de punks waren geweest en concentreerde het zich opnieuw op het altijd fout gebleken spoor. Tevergeefs, zoals de speurders zelf ook wel wisten: de moord werd nooit opgehelderd.

Serge Clooth zat drie jaar, twee maanden en vier dagen onschuldig in de cel. Daar zat één positief aspect aan vast. Hij geraakte van zijn lijmverslaving verlost.

Ronny Crab - 39 dagen

Gearresteerd 'door de bisschop'

Ronny Crab werd op 27 februari 1990 gearresteerd op verdenking van een miljoenfraude ten nadele van zeven hoogbejaarde nonnen van de Arme Klaren in Brugge. Door bedelacties had de orde in de loop der jaren fortuinen vergaard. Volgens het parket had Crab zijn positie binnen het klooster misbruikt om de nonnen een karavaan Mercedessen, bouwgronden, renpaarden en een kasteel in Zuid-Frankrijk te doen kopen. Hij heette tevens de man te zijn achter de verkoop van hun eeuwenoude en waardevolle kloosterpand in het hartje van Brugge aan lokale zakenlui.

Tijdens het proces werd duidelijk dat het Brugse bisdom zelf op het gebouw had zitten azen en op het uitsterven van de kloosterorde had gespeculeerd: een plan dat door Crab helemaal was doorkruist. Hij had het leven van de nonnen, tot hun grote vreugde, veranderd in een feest. Juridisch viel tegen de verkoop van het klooster helemaal niets in te brengen. De arrestatie van Crab liet het Brugse bisdom wel toe om de naar hun Franse kasteel gevluchte nonnen te intimideren. Het parket blokkeerde hun rekeningen, de nonnen kwamen zonder voedsel te zitten en keerden ten einde raad braafjes naar België terug. Crab ging tijdens het proces over de hele lijn vrijuit. Hij zat 39 dagen in voorarrest. Volgens een van zijn advocaten gebeurde dat "op last van het Brugse bisdom".

Eddy W. - 180 dagen

Een cipier in de cel

Op 3 mei 1993 reed een auto weg uit de gevangenis van Sint-Gillis met een doodsangsten uitstaande cipier daar bovenop. In de wagen zat de crème de la crème van het Belgische gangsterwezen: Kaplan Murat, Philippe Lacroix en Basri Bajrami. De eerste was de beruchte ontsnappingskoning, de andere twee waren de twee kopstukken van de bende rond Patrick Haemers. Het was het begin van een thriller. Het trio gijzelde een gezin in Kortenberg en even later nog een in Baal. De drie mannen zouden later één na één weer worden gevat, maar hoe het hen was gelukt om twee vuurwapens en een handgranaat de gevangenis binnen te smokkelen bleef een raadsel.

Tot 30 juni 1994, zo leek het. Die dag pakte de Brusselse krant La Dernière Heure uit met het grote nieuws: cipier Eddy W. was gearresteerd. De man schreeuwde zijn onschuld uit, kreeg de steun van directeur Harry Van Oers - een van de gijzelaars - en zijn collega's gingen in staking uit protest tegen zijn arrestatie. Privé-detective André Rogge legde een uitgebreid dossier aan waarin hij aanwijzingen verzamelde tegen enkele andere, volgens hem corrupte cipiers die W. als zondebok naar voren hadden geschoven. Op grond van die gegevens titelde De Morgen op 21 mei 1997: 'Na de ontsnapping, de cover-up van de eeuw.' Het deed het Brusselse parket alleen nog koppiger geloven in de W.-piste. De man zat zes maanden aan de verkeerde kant van de tralies.

De Brusselse correctionele rechtbank sprak W. op 29 april 1999 vrij. De inmiddels alweer gevatte Kaplan Murat lachte zich een breuk: "Natuurlijk was het niet W. De echte schuldigen zullen ze nooit vinden." Ze werden nooit gevonden.

Michèle B. - 5 dagen

Oeps, foutje

Met nog vier nieuwe arrestaties zette de Antwerpse onderzoeksrechter Jordens in augustus 1995 de kroon op het werk in de strijd tegen 'super-hormonenpeetvader' Ronald Aernouts. Een van zijn arrestanten was de Naamse apotheker Christian N., die jarenlang met een tasje vol spuiten half Europa had afgereisd met zijn echtgenote. Tenminste, dat was wat de speurders dachten. De vrouw die ze hadden gearresteerd was inderdaad zijn echtgenote, Michèle B. De vrouw die met N. meereisde en die zij zochten, was zijn maîtresse. B. zat vijf dagen in de gevangenis.

Claude Thirault - 45 dagen

Wraak op de informant

De parlementaire commissie-Dutroux-Nihoul moest in september 1996 nog aan haar werkzaamheden beginnen, maar in de pers verschenen al berichten over die "niet-gecodeerde informant" die de rijkswacht in Charleroi al in 1995 uitvoerig had getipt: 'C'est lui, Dutroux.' Tientallen keren had hij de weg trachten te wijzen naar de schuilplaats van Julie en Mélissa. Zijn tips hadden ertoe geleid dat de rijkswacht, buitengewoon stuntelig weliswaar, en zonder succes, maandenlang Dutroux had zitten observeren. Wie was die man en waar zat hij? In de gevangenis, in dezelfde als de net gearresteerde Dutroux.

Waarom werd nooit helemaal duidelijk. Midden in de golf van arrestaties werd opeens ook hij in Neufchâteau voorgeleid. Omdat de rijkswacht hem in die dolle dagen liever in de buurt wou houden dan op televisie te zien verschijnen als de man naar wie onvoldoende was geluisterd, misschien. Hij werd ervan beschuldigd samen met Dutroux een paar diefstallen gepleegd te hebben. Juist, zei hij, maar de rijkswachters in Charleroi hadden hem nu juist gevraagd om het Dutroux-milieu te infiltreren.

Thirault werd op 26 september 1996 in alle stilte vrijgelaten. Hij kreeg achteraf het ene gerechtelijke dossier na het andere tegen zich geopend en verliet België.

Mulla Demirdogen - 34 dagen

Mulla Demirdogen uit Beringen werd op 4 december 1996 gearresteerd op beschuldiging van betrokkenheid bij internationale heroïnesmokkel. Hij 34 dagen in voorarrest, waarvan drie in totale afzondering, en werd hij op 29 juni 2001 vrijgesproken. Hij had, zo bleek, zijn auto uitgeleend aan een vriend die buiten zijn medeweten bij een smokkel betrokken was, precies zoals Demirdogen het tijdens zijn eerste verhoor duidelijk had trachten te maken aan de Antwerpse onderzoeksrechter.

Leopold B. - 35 dagen

Je verstoppen is verdacht

Eerst vijf dagen, en dan nog eens een maand in de gevangenis, dat vond Leopold B. niet eens het ergste. Het predikaat dat het Bergense parket hem in het voorjaar 1997 in de media meegaf, zat hem hoger. Hij zag zich omschreven als le dépeceur de Mons, de maniak die in de stationsbuurt vrouwen opscharrelde, hen vakkundig in stukken sneed en die zakken dan op symbolische plekken ging deponeren: langs de oevers van de rivier la Haine (de haat) of la Trouille (de angst).

Leopold B. was een zigeuner en had een van de slachtoffers persoonlijk gekend. Nadat hij in maart eerst vijf dagen lang was opgepakt en bij gebrek aan enig bewijs werd vrijgelaten, verliet hij Bergen, waar hij altijd had rondgehangen, en veranderde hij van uiterlijk. Toen de speurders daar achter kwamen, vonden ze dat erg verdacht. Op 23 april arresteerden ze hem opnieuw. B. stamelde dat hij de stad had verlaten omdat iedereen hem bleef zien als een seriemoordenaar en hij dat niet leuk vond. De echte dépeceur werd nooit gevonden.

Jan Beirens - 89 dagen

Magistraat in de cel

Het leek een schandaal zonder voorgaande, maar toen alles voorbij was, was er enkel een bijzonder wrange nasmaak en vermoedens dat enkele topmagistraten hun functies hadden misbruikt om een privé-oorlogje uit te vechten.

Op 28 november 1996 werd raadsheer Jan Beirens aangehouden op verdenking van corruptie. Als voorzitter van de vierde kamer van het hof van beroep in Gent zou hij zich laten betalen hebben in ruil voor milde arresten. Naarmate maanden vorderden viel de aanklacht in stukken uit elkaar. Op het eind bleek dat een deel van het dossier berustte op getuigenissen van de inmiddels vanwege zijn stunts zowat BV geworden meester-oplichter Piet Van Haut.

Wat van de hele aanklacht restte, was een vermanende vinger van het Hof van Cassatie, dat hem in september 1999 schorste vanwege een al te losse "levenswandel". Hij had daarmee "de indruk gewekt" omkoopbaar te zijn. Beirens zat bijna drie maanden lang in de gevangenis.

Bruno K. - 15 dagen

Oeps, en nog een foutje

"Jaja, dat kennen we", zeiden de politieagenten in Dendermonde, toen ze op 31 oktober 1999 tijdens een wegcontrole een autobestuurder met Afrikaans uitzicht staande hielden die zei dat hij weliswaar Bruno K. heette, maar dat het om een ander moest gaan. Een man met die naam was in december 1998 ontsnapt na te zijn opgepakt voor een reeks diefstallen in Aalst en zat drie dagen in de cel, alvorens te ontsnappen en bij verstek te worden veroordeeld.

Hoewel Bruno K. kon aantonen dat hij de Nederlandse nationaliteit had en in december 1998 keurig op zijn werk was verschenen (en dus helemaal niet in de gevangenis kon hebben gezeten), duurde het vijftien dagen voor het parket in Dendermonde ertoe kwam te erkennen dat het zich had vergist.

Carolus P. - 80 dagen

Ewald T.H. - 80 dagen

Het jaarlijkse ritueel

Elk jaar weer, kort voor de herdenking van de ontvoering van rijkswachter Peter De Vleeschauwer op 14 november 1996 uit de kazerne in Sint-Niklaas herhaalt zich hetzelfde scenario. Broer Chris neemt contact op met de media om te melden dat zijn broer net voor zijn verdwijning zware hommeles had met enkele collega's en dat het haast niet anders kan dan dat de daders binnen de rijkswacht moeten worden gezocht. Wie anders durft het aan om in een rijkswachtkazerne een diender te komen kidnappen en vermoorden?

Die boodschap haalt maar zelden de media, want telkens weer pareert justitie in Dendermonde de klachten van broer Chris met "een doorbraak", toevallig altijd heel kort voor de verjaardag van de moord. Op 14 november 2000, precies vier jaar na de feiten, werden Ewald Ter Hamsel en Carolus Pauwels gearresteerd en beschuldigd van de moord. Zij verbleven tachtig dagen in voorlopige hechtenis in de gevangenis. Toen de raadkamer hen vrijliet, werd duidelijk dat ze waren opgepakt op grond van de getuigenis van een bajesklant. Die beweerde dat hij een van hen in 1997 in het Antwerpse café De Meeuw had horen zeggen dat hij "blij was dat die van Lokeren met zijn pet op uit de weg geruimd is".

Als dank voor zijn 'tip' werd de bajesklant vrijgelaten. De moordenaar(s) van Peter De Vleeschauwer werd(en) nooit gevonden.

Carolus P. en Ewald T.H. zaten allebei tachtig dagen lang als onschuldigen kostbare gevangenisruimte in te nemen. De Dendermondse onderzoeksrechter had hen gearresteerd omdat iemand 'op café iets had horen zeggen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234