Woensdag 30/11/2022

Gevangenen aan de Hongaars-Servische grens, september

Het zijn de tasjes die het hem in eerste instantie deden. Door het plastic kun je stukken fruit zien. Hoogstwaarschijnlijk zijn het appels. Hongarije is het land van appels en noten. Je vindt op deze Centraal-Europese lap grond, die door maar liefst zeven andere naties begrensd en ingesloten wordt, geen zuiderse vruchten. Maar iedereen kent er palinka, vruchtenbrandewijn, de nationale drank. De brandewijn van appels wordt, naast die van pruimen en abrikozen, het best gesmaakt.

De kans is groot dat zeker een van de mannen op de foto er een illegale stokerij op na hield. Maar dat zal niet de reden zijn van zijn aanwezigheid hier. De mannen met hun grijze plunje komen uit de Csillag-gevangenis in het zuiden van Hongarije, aan de grens met Servië. Die gevangenis is berucht. Vandaag omdat ze vooral de zwaarste jongens huisvest. Zeventig jaar geleden omdat ze, in de laatste winter van de Tweede Wereldoorlog, een verzamelplaats werd voor opgepakte zigeuners.

De Roma-zigeuners kregen destijds geen appels. Zelfs geen uien; tijdens hongerwinters, net als tulpenbollen, een lekkernij die levens kon redden. In 1944 stierven in Csillag talrijke Roma - mannen, vrouwen en kinderen - van de honger en de vrieskou. De zigeuners die de gruwel van Csillag overleefden, werden naar andere gruwelijke oorden gestuurd: naar werkkampen in Duitsland, maar ook naar Auschwitz, Dachau en Bergen Belsen.

Soms maken lot en geschiedenis een bocht van 180 graden. De zware jongens, veelal moordenaars, met het plastic tasje in de hand, werden begin 2015 naar een werkkamp gestuurd. Premier Orban en zijn Hongaarse regering legden hun deze dwangarbeid op. Driehonderdvijftig gevangenen werden verplicht om mee te bouwen aan een ijzeren muur van, grofweg, drie meter hoog en ruim 175 kilometer lang.

Mannen die, als straf voor het neerhalen van levens, hun dagen tussen muren slijten, werden dus verplicht om een muur voor vrije burgers op te trekken. Die vrije burgers zijn vooral mensen die uit Syrië zijn gevlucht. Mensen die, hoewel vrij, toch niet vrij zijn, omdat ze niet over de nodige papieren en materiële middelen beschikken.

Hongarije sloot op 15 december alle grenzen voor vluchtende burgers. Wie het ijzeren gordijn toch oversteekt, of wie het in zijn hoofd haalt om het te beschadigen, begaat een strafbare daad en mag drie tot vijf jaar cel verwachten en wie weet ook het helpen bouwen van muren. Onmiddellijke 'uitzetting' is eveneens mogelijk.

Ooit, enkele jaren geleden, is er sprake van geweest om de gevangenis van Csillag om te bouwen tot een luxehotel. Zo ver is het voorlopig nog niet gekomen. Blijkbaar kent ironie ook grenzen.

Margot Vanderstraeten, journalist

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234