Vrijdag 06/12/2019

Gevangenis Sint-Gillis

Gevangene klaagt overheid aan voor omstandigheden in gevangenis Sint-Gillis: ‘De ratten kruipen ’s nachts over zijn lijf in de cel’

Gevangenis van Sint Gillis. Beeld Eric de Mildt

eHij slaapt met al zijn kleren aan en een kap over zijn hoofd, omdat hij de ratten anders over zich heen voelt lopen ’s nachts. De uitwerpselen van het ongedierte liggen in zijn cel. En omdat de 22-jarige M. uit Genk geen Frans spreekt, behandelen de cipiers hem slecht. ‘Dit is middeleeuws en mensonwaardig’, zegt zijn advocaat Frank Scheerlinck. Hij dient een strafklacht in tegen de overheid.

Het is de zus van de jonge gedetineerde die het verhaal doet in het kantoor van hun advocaat Frank Scheerlinck. Haar broer werd ongeveer een half jaar geleden opgepakt en zit in afwachting van zijn proces in de cel. “Hij wordt verdacht van zware feiten, maar is nog niet veroordeeld”, zegt zijn zus Meyrem. “Hij geniet dus nog van het vermoeden van onschuld, maar eigenlijk wordt hij nu gefolterd door de overheid in de gevangenis van Sint-Gillis”, vult hun advocaat Frank Scheerlinck aan.

De gevangenis van Sint-Gillis heeft een slechte reputatie wat betreft leefomstandigheden. Insijpelend water, overbevolking of rattenplagen zijn er niet vreemd. Een burgerlijke rechtbank gaf de overheid begin dit jaar zes maanden de tijd die overbevolking – er zijn 850 gedetineerden voor 579 plaatsen – aan te pakken, maar dat gebeurde niet. “Ook de hygiëne laat te wensen over”, klinkt het bij Meyrem. “In de cel van mijn broer kruipen de ratten door zijn kasten en knagen ze aan zijn eten en zijn kleren. Ik heb de ratten er zelf al door de gangen zien lopen toen ik mijn broer ging bezoeken. De uitwerpselen liggen er op de grond en hij mag maar een keer per week douchen, als de cipier die wél over hem waakt aan het werk is”, zegt Meyrem. “Mijn broer slaapt zelfs met al zijn kleren aan en een kap over zijn hoofd, omdat de ratten ’s nachts over zijn lichaam lopen.”

Geen Frans, geen bezoek

Naast het rattenprobleem is er volgens de familie van M. ook een groot gebrek aan respect voor de twintiger en zijn familie. “Wij zijn geboren en getogen in Genk en spreken geen Frans”, zegt zijn zus. “Mijn broer kan enkel Nederlands, maar de cipiers en directie weigeren resoluut Nederlands te spreken. M. kan zich niet uitdrukken en vloog al in de isoleercel omdat hij zogezegd niet luisterde naar de cipiers. Maar hij verstaat hen gewoon niet.”

Meyrem, de zus van M. die opgesloten zit, en advocaat Frank Scheerlinck. Beeld Wannes Nimmegeers

Omdat Meyrem en de moeder van M. geen Frans spreken, worden ze vaak afgescheept wanneer ze hem willen bezoeken. “Soms rijden we twee uur naar Sint-Gillis, en worden dan zonder uitleg weggestuurd. Waarom wil niemand zeggen, want ze verstaan ons zogezegd niet.” Volgens Scheerlinck is er geen taalprobleem maar slechte wil in het spel. “Sommigen doen moeite en proberen te luisteren en te helpen. Anderen misbruiken hun macht en laten zowel M. als zijn familie bewust in het ongewisse. Je ziet dat ze je verstaan, maar willen gewoon niet meewerken”, zegt de advocaat.

‘Mensonwaardige behandeling’

Voor de familie is de maat vol. Scheerlinck: “Het onderzoek tegen M. loopt nog en de onderzoeksrechter is van oordeel dat hij voorlopig in de cel moet blijven. Dat is een legitieme daad van de onderzoeksrechter. Maar mensen opsluiten in dergelijke omstandigheden is niet legitiem, dat is misdadig. Daarom dienden we een klacht met burgerlijke partijstelling in voor opsluiting in mensonwaardige omstandigheden. De eerste strafklacht voor dit soort toestanden in de gevangenissen in ons land. Europa tikte ons land al meermaals op de vingers voor wantoestanden en overbevolking in de gevangenissen. Deze toestanden zijn zeker in strijd met de rechten van de mens. M. zal hier een trauma aan overhouden.”

De raadsman van de familie heeft er goede hoop op dat het onderzoek resultaat zal brengen. “De onderzoeksrechter neemt onze klacht bijzonder ernstig”, zegt hij. “Het bijzondere aan een strafklacht is dat er ook huiszoekingen kunnen plaatsvinden wanneer de onderzoeksrechter dat nodig vindt. De politie kan dus met eigen ogen gaan vaststellen hoe rampzalig de toestand er is.”

Scheerlinck beseft dat mensen weinig medelijden hebben met gevangenen. “Maar dit gaat niet over medelijden, dit gaat over mensenrechten”, klinkt het resoluut. “De populisten zullen zeggen dat een gevangenis geen vijfsterrenhotel’ is, maar dat vragen we helemaal niet. Onze overheid moet grondig nadenken over wat voor een overheid ze wil zijn: een die gedetineerden als mensen behandelt of een overheid die mensen laat wegrotten in middeleeuwse toestanden. We vragen geen luxe maar basishygiëne. Ook voor het personeel moet dit een vreselijke manier van werken zijn.”

Gevangenisdirectie: ‘Geen probleem met ongedierte’

“Op dit ogenblik en ook de voorbije maanden is er absoluut geen probleem met ongedierte in de gevangenis van Sint-Gillis.” Dat zegt Kathleen Van De Vijver, woordvoerster van het gevangeniswezen, in naam van de directie. Volgens hen is er ook geen enkele klacht binnengekomen over ongedierte en is er de voorbije maanden net veel gedaan om ongedierte buiten te houden.

Volgens de gevangenisdirectie zijn ze in Sint-Gillis heel alert wanneer het op ongedierte aankomt. “Van zodra er ook maar een rat wordt gesignaleerd, schakelen we een firma in om die dieren te bestrijden”, klinkt het. “Wij stellen eerder vast dat het probleem onder controle is, te meer omdat we de afgelopen periode aanpassingen gedaan hebben om ongedierte buiten te houden.” Zo werden de ‘voorzetramen’ hersteld, waardoor gedetineerden geen voedsel of afval meer door de ramen naar buiten kunnen gooien. “Daardoor blijven de ratten weg.”

De vakbonden zijn naar eigen zeggen tevreden dat het probleem van de gevangenis van Sint-Gillis ook eens door iemand anders wordt aangekaart. “Wij vragen al vijftien jaar om een structurele oplossing voor de verouderde gevangenissen, waaronder Sint-Gillis. Zowel voor het personeel als voor de gevangenen zijn de omstandigheden eigenlijk onaanvaardbaar”, klinkt het.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234