Zaterdag 29/01/2022

Reportage

Gevangen in het hellevuur

Brandweermannen op een speelplein, vlakbij de smeulende torenflat. Beeld REUTERS
Brandweermannen op een speelplein, vlakbij de smeulende torenflat.Beeld REUTERS

Zeker twaalf doden, meer dan zeventig gewonden en een verwoest gebouw van 24 verdiepingen. In de nacht van dinsdag op woensdag brak brand uit in Grenfell Tower. De tol is enorm, maar Hamid overleefde: 'Ik was nog wakker, wegens ramadan.'

Patrick Van IJzendoorn

Hamida durft niet te kijken naar de zwartgeblakerde torenflat. Negen uur nadat de 24 verdiepingen tellende Grenfell Tower in het West-Londense Kensington als een lucifer vlam had gevat dwaalt het 13-jarige meisje wat verweesd over straat, samen met een vriendinnetje. In haar hand een mobieltje, een bron van hoop. Een nabijgelegen flat waarin ze woont is ontruimd wegens instortingsgevaar, maar dat is wel het minste van haar zorgen. "Jaha woont daar, en Firdous, en Warbada", zegt ze, vechtend tegen de tranen. "En Luana toch ook?" vult haar vriendin aan. Dan lopen de twee naar de Rugby Portobello Trust, een van de opvangcentra in dit armere deel van de puissant rijke Royal Borough of Kensington en Chelsea.

De ramp zou rond kwart voor een 's nachts zijn begonnen toen een ijskast in een van de flats op de benedenetages vlam vatte. Binnen een half uur was er sprake van een inferno, mogelijk door het PVC en schuim waarmee het gebouw onlangs is opgeknapt en geïsoleerd. Het werk van de tweehonderd brandweermannen werd bemoeilijkt doordat er maar een weggetje naar de 43 jaar oude flat loopt, bedoeld voor de vuilnisophaal. Vele bewoners zaten in de val, stikkend door de rook, in doodsangst voor het vuur. Sommigen probeerden via aan elkaar gebonden lakens te ontkomen, als gevangenen. Anderen sprongen. Een moeder wierp haar baby vanaf de tiende verdieping naar buiten. Het kindje werd opgevangen. Wat er met de moeder is gebeurd, is onbekend.

Zeker twaalf doden

In de middag werd bekend dat er zeker twaalf doden waren gevallen, maar de lijst van vermisten is lang. Op straat vertelt Hamid Wahbi dat hij op tijd vanaf de zestiende etage naar beneden is gerend, op zijn blote voeten. "Vier, vijf treden tegelijk. Ik was gelukkig nog wakker vanwege de Ramadan," zegt de Brits-Marokkaanse vishandelaar die morgen naar Mekka zou gaan.

In zijn handen houdt hij een tandenborstel en tandpasta, en een telefoonoplader. Hij draagt slippers, eveneens geleend. "Maar het belangrijkste heb ik nog, en dat is mijn leven." Hij tuurt naar het gebouw waar hij jarenlang heeft gewoond. Een hulpverlener biedt hem water aan, tegen de hitte. Hij bedankt vriendelijk. Het is nog Ramadan.

De Grenfell Tower, vernoemd naar een missionaris, is een van de vele torenflats die hier en daar in de Britse hoofdstad staan. In dit gebied staan er nog vier, waaronder de befaamde Trellick Tower van Ernö Goldfinger. Ze zijn vrijwel altijd eigendom van gemeenten die ze gebruiken om arme bewoners in te huisvesten. De nieuwe woontorens die de laatste jaren zijn verrezen, zijn juist bedoeld voor de rijken, buitenlandse investeerders vaak. Dat zijn gebouwen die niet meteen afbranden door kortsluiting. Engelsen, echter, staan nog steeds huiverig tegen wonen in de lucht. In Oost-Londen overleden in 1968 vier mensen bij een gasontploffing in het 22 etages tellende Ronan Point en in 2009 kwamen negen mensen om bij een brand in een hoge flat te Camberwell.

Flatbewoners en getroffen omwonenden zitten verslagen neer voor een tijdelijk opvangentrum. Beeld AFP
Flatbewoners en getroffen omwonenden zitten verslagen neer voor een tijdelijk opvangentrum.Beeld AFP

In de 67 meter hoge Grenfell wonen voornamelijk immigrantenfamilies. In de belendende laagbouw wonen de leden van de blanke arbeidersklasse, terwijl in de rest van Kensington de rijken wonen, in witte of pastelkleurige panden. "Het stadsdeel hier bekommert zich alleen om het rijke deel", zegt Miranda, een onderwijzeres, die Hamida en haar vriendin had getroost. "De armen worden genegeerd, hun woningen verwaarloosd, in de hoop dat ze vertrekken. Als je de tweedeling van Londen wilt zien, moet je hier zijn."

Brand werd voorspeld

Het blussen van de brand legde deze verwaarlozing bloot. De bewonersvereniging Grenfell Action Group wees vier jaar geleden al op het brandgevaar. De bedrading van de 120 flats was verouderd, er bestond geen brandcertificaat en het centrale brandalarm bleek nutteloos te zijn. In de hal hingen bordjes die bewoners aanmaanden binnen te blijven bij brand.

"In de gemeentewoningen komen veel ongelukken voor, zoals brandjes en kortsluitingen. Een buurvrouw van me is onlangs bijna geëlektrocuteerd toen ze een broodrooster aanzette", zegt James Wood, een 32-jarige grafisch ontwerper. In 2013 verscheen een rapport over brandgevaar in torenflats als de Grenfell. Daar is niets mee gedaan door de staatssecretaris van Huisvesting die nu toevallig Theresa Mays stafchef is.

Buurtbewoners Douglas Kennedy zegt dat er in de gemeentewoningen regelmatig gas lekt uit pijpen die niet meer worden gebruikt. "Het probleem is dat de gasleverancier 1.800 pond (omgerekend 2.045 euro, PVI) vraagt om zulke pijpen te verwijderen. Zoveel geld heeft men vaak niet."

In 2011 heeft hij in de ramptoren bij elke deur aangebeld voor de volkstelling. "Het is een overbevolkte flat." Op de straten rondom de flat sjouwt vrijwel iedereen met tassen met kleren, dozen vol eten, naar opvang in kerken, buurtcentra en sportscholen. Vanuit de duurdere helft van het koninklijke stadsdeel komen Mercedessen met kofferbakken vol proviand. Een jonge vrouw komt uit Notting Hill aangefietst. In haar rieten mand een slaapzak.

Twee bewoners lopen rond met een dienblad met een sierlijke theepot, een thermoskan vol koffie en sandwiches, op zoek naar politieagenten en brandweermannen die even willen bijkomen. "Het is geweldig hoe de buurt samenkomt", zegt de 52-jarige Tony Peters, een werkloze bezorger van Jamaicaanse komaf. "Ik ben hier geboren en getogen. Het is een levendige wijk, waar kinderen veel op straat spelen, ontsnappend uit de flats. Les Ferdinand, de voetballer, komt hier vandaan. Mensen die ik al jaren niet meer heb gezien, komen nu terug om te helpen. Dit is het echte Kensington, het echte Londen." Dan gaat de telefoon. Hij hoopt dat het Moses is, een vriend die op de zevende woont.

Hij is het niet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234