Woensdag 01/04/2020

Sagan

Gevaarlijke mix van traditie, stress en instinct

De fameuze elleboog van Sagan. De Slowaak mocht niet meer starten, Cavendish kon niet meer.Beeld EPA

Peter Sagan ligt uit de Tour en de wereld staat op z’n kop. Maar of hij collega's in gevaar breng of niet: het regent steunbetuigingen. Want het gevaar opzoeken, dat is de aard van de sprinter.

Peter Sagan rijdt niet meer in de Tour de France. De kans dat u van uw stoel valt is klein. De uitsluiting van de wereldkampioen leek even wereldnieuws. En toch kan de Slowaakse superster op heel wat empathie en steunbetuigingen rekenen. Sprintbom André Greipel reageerde eerst furieus, maar slikte zijn woorden in nadat hij de beelden op tv terugzag. En hij was niet de enige die de uitsluiting een te zware straf vond. Declasseren: ja, uitsluiten: nee, klonk het uit vele monden. Onder meer Robbie McEwen, Sven Nys, Greg Van Avermaet en Lance Armstrong sluiten zich daarbij aan. Al is de Amerikaan misschien niet de best geplaatste om zich uit te spreken over het naleven van wielerregels. In het minder luid klinkende kamp is Tom Boonen de grootste naam. Hij schaart zich achter de Tourjury.

Sagan krijgt dus veel steun, maar waarom? Vast staat dat hij een gevaarlijk manoeuvre uithaalde. In volle sprint doet hij de deur dicht voor Cavendish, vlak bij de nadar, en zet hij zijn elleboog. Of Sagan nu de enige schuldige is of niet: zijn concurrent gaat neer en moet de handdoek gooien. En toch zijn pek en veren niet zijn deel. Dat ligt voor een groot stuk aan zijn populariteit. Sagan is de enige echte superster in het peloton. Als hij er niet bij is, heeft de Tour een attractie minder.

Een en al instinct

Maar ook traditie speelt een rol. De ongeschreven regels van de sprint, bijvoorbeeld. Want daar mag altijd iets meer dan anders, ook al vlammen ze aan zeventig per uur op twee dunne bandjes. En dat heeft te maken met de essentie van topsprinters. “Sprinters van dat niveau zijn opgetrokken uit lef en winnaarsmentaliteit. En dan is er nog het belang van de Tour: Marcel Kittel won een rit en begon te huilen. Die ontlading zegt alles over de druk die sprinters meedragen”, zegt sportpsycholoog Michaël Verschaeve. “En belangrijk: zo'n sprint doen ze op automatische piloot. Ze komen in the zone, rijden volledig op instinct. Ze zien een gat? Ze duiken erin. Ze voelen iemand komen? Ze maken zich breed.”

The zone, dus. Voluit: the zone of optimal functioning, ook wel 'flow' genoemd. Die laat zich omschrijven als een mentale toestand waarin iemand volledig opgaat in zijn of haar bezigheden. Voor topsporters betekent dat: presteren op de absolute piek van hun kunnen. Die felbegeerde flow komt er door een mix van factoren. De mate waarin het centrale zenuwstelsel actief is (hartslag, ademhaling, hersenactiviteit, lichaamstemperatuur...) is er een van. 

Een andere belangrijke factuur is de mate van angst of stress die de atleet ervaart. Dan schakelt de atleet, zonder erbij na te denken, over op de automatische piloot. Het instinct kan dan worden bijgestaan door muscle memory. Het geheugen van de spieren, dus. Dat betekent dat die bepaalde bewegingen of handelingen automatisch uitvoeren.

Dat gevoel herkent Frank Hoste, die in 1984 de groene trui mee naar huis mocht nemen. "In de sprint is instinct alles, dat staat vast. In dit duel zie ik beide renners normale, instinctieve acties maken. Ik heb dat zelf in mijn carrière ook honderden keren gedaan", zegt Hoste. "Maar dat betekent niet dat alles moet kunnen. Die elleboog was ronduit gevaarlijk. Instinct of niet, je blijft verantwoordelijk voor je acties."

Ook Yvan Van Mol, sinds jaar en dag ploegdokter bij de Quick-Step-formatie, wil het niet alleen over instinct hebben. "Het gaatje waarin Cavendish zich probeert te wurmen: een normaal mens, die zijn hersenfuncties niet uitschakelt, zou dat nooit proberen. Dat is instinct, maar ook karakter. Cavendish is een enorm opvliegende, impulsieve gast, dat toont hij ook op de fiets. Niet alle sprinters kunnen hun verstand op nul zetten. Iemand als Tom Boonen zit totaal anders in elkaar."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234