Donderdag 29/10/2020

AchtergrondBolivia

Gespannen rust na grootschalige protesten in Bolivia

Beeld EPA

Midden in een escalerende coronapandemie beleefde Bolivia afgelopen week de heftigste protesten sinds de haastige vlucht van ex-president Evo Morales vorig najaar. Linkse arbeidersbewegingen en inheemse groeperingen blokkeerden grote delen van het land uit onvrede over de rechtse interim-regering. Een ijzige rust keerde dit weekend terug nadat de nieuwe verkiezingsdatum in een wet werd verankerd.

El bloqueo, de wegblokkade, lijkt een ongekend hard wapen in tijden van corona. Een weg vol stenen en rotsen is onbegaanbaar voor alle verkeer: de bus naar werk, de vrachtwagen met vee, maar ook de ambulance of het transport met medische zuurstof. Toch telde Bolivia afgelopen week in het heetst van de strijd 170 versperringen, het land zat grotendeels op slot. Ziekenhuizen klaagden over een tekort aan zuurstof, tientallen Covid-19-patiënten zouden erdoor zijn gestorven.

Maar de blokkades staan in een lange Boliviaanse traditie van protest, even beproefd als de kleurrijke linkse marsen in de straten van hoofdstad La Paz. Toen het electoraal tribunaal eind juli de datum van de verkiezingen vanwege de coronacrisis opnieuw uitstelde – voor de derde keer – grepen demonstranten naar de middelen die ze kenden, ongeacht de corona-situatie. Pas toen de MAS, Morales’ partij Beweging naar Socialisme, vrijdag instemde met een wet die verder uitstel verbiedt, werd een groot deel van de blokkades opgeheven.

Aanhangers van Evo Morales houden een 'cabildo', een soort open vergadering, waarin ze het ontslag van de huidige president Jeanine Añez eisen.Beeld AFP

Wanneer de Bolivianen op 18 oktober naar de stembus gaan, is interim-president Jeanine Añez net begonnen aan haar twaalfde maand als ongekozen president. In plaats van procesbewaker ontpopte de rechtse politica zich tot controversiële machthebber met grote ambities. Kort na haar aantreden stelde ze zich tegen haar eigen belofte in kandidaat voor de verkiezingen. In alles contrasteert de conservatieve vrouw met de geblondeerde haren met de linkse inheemse populist Evo Morales, die na veertien jaar aan de macht begin november onder militaire druk vertrok na protesten over vermeende verkiezingsfraude.

Sindsdien zijn zowel rechts als links intern verdeeld over de toekomst van het land. Morales, die vanuit ballingschap in Argentinië invloed blijft uitoefenen, is deels de controle over zijn achterban kwijt, vertelt socioloog María Teresa Zegada van onderzoekscentrum Ceres telefonisch vanuit de stad Cochabamba. “We zien confrontaties op meerdere niveaus: tussen de rechtse regering en het linkse parlement, tussen presidentskandidaten en tussen groeperingen op straat.”

Hoewel de MAS zich uiteindelijk neerlegde bij de nieuwe datum, gaat het linkse inheemse protest op de noordelijke hoogvlakte door, zegt Zegada. Aan de uiterst rechter kant blijft de conservatieve leider Luis Fernando Camacho in de stad Santa Cruz zich verzetten tegen verkiezingen in coronatijd. Toch verwacht de socioloog de komende twee maanden geen nieuwe grote demonstraties, maar vooral een harde politiek verkiezingsstrijd. MAS-kandidaat Luis Arce schommelt in de peilingen rond de 30 procent. Hij wordt gevolgd door de centrumkandidaat Carlos Mesa die in de omstreden verkiezingen van vorig jaar verloor van Morales. Op aanzienlijke afstand neemt interim-president Añez de derde plek in.

De vraag is wat er gebeurt op 19 oktober, zegt Marcelo Arequipa, politicoloog aan de Katholieke Universiteit San Pablo in La Paz. “Ik betwijfel zeer of in dit land degenen die de verkiezingen verliezen dat zullen accepteren, of het nu links of rechts is.” Bovendien, zegt hij, wacht de volgende regering meteen twee enorme crises: een overbelast zorgsysteem en een ingestorte economie. Ook socioloog Zegada houdt haar hart vast voor wat volgt na de uitslag. “Als de verkiezingen geen resultaat opleveren dat door iedereen wordt geaccepteerd, hebben we een groot probleem. Want er is geen plan b.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234