Zaterdag 04/04/2020

Congo

Gespannen rust in Congo

► Een man wordt opgepakt door een lid van de militaire politie in Goma, aan de Rwandese grens.Beeld AFP

In de Congolese hoofdstad Kinshasa sloegen honderden studenten het betogingsverbod in de wind. Ze protesteerden tegen president Joseph Kabila's weigering om te vertrekken nu zijn mandaat afgelopen nacht afliep. Ook in het oosten is het onrustig. Mensenrechtenorganisaties melden de 'ontvoering' van opposanten.

"Kabila's mandaat loopt vanavond af om 23.59 uur. Morgen (dinsdag) zal er chaos zijn", waarschuwde de 21-jarige student Hugue Ilunga aan een Reuters-correspondent, terwijl een indrukwekkende veiligheidsmacht de toegang tot de Universiteit van Kinshasa blokkeerde. Met enkele honderden toonden de studenten rode kaarten, als teken van protest tegen president Joseph Kabila wiens mandaat afgelopen nacht verstreek zonder nieuwe verkiezingen.

Het studentenprotest was spontaan. Het politieke centrum van Kinshasa was een 'ville morte'. Winkels bleven dicht. De brede lanen grotendeels leeg, op patrouillerende militairen en agenten na. Buitenlanders, onder wie Belgen, kregen van hun ambassades de raad binnen te blijven.

"De oppositie, zoals de UDPS van Etienne Tshisekedi, riep om tactische redenen nog niet op tot betogingen. Zij protesteren wellicht liever als niemand het verwacht", zegt een Europese expat, die om veiligheidsredenen anoniem wil blijven, aan De Morgen. "Maar de oppositie controleert niet wat er gebeurt in de cités (de arme volkswijken, MR). Daar kunnen makkelijk spontane acties uitbreken."

Opposanten 'ontvoerd'

Volgens onafhankelijk Congo-analist Kris Berwouts, die zopas terugkeerde uit Congo waar hij regelmatig verblijft, was het gisteren al onrustig in Tshangu - een district van vijf cités nabij de luchthaven van Kinshasa. Veiligheidsdiensten maakten protesten onmogelijk. Berwouts denkt dat de politie de komende dagen deze 'strategie van de verstikking' zal voortzetten maar waarschuwt dat Kabila de onderliggende woede onderschat. "Het potentieel aan geweld in volkswijken zou wel eens zo'n dimensie kunnen aannemen dat het protest voor de regering niet te controleren valt en in enkele dagen de instellingen van de republiek kunnen worden weggeveegd, in 2014 ook al het lot van de president in Burkina Faso."

Beeld DM

Het regime heeft volgens Berwouts nauwelijks nog een politieke basis omdat de socio-economische situatie na twintig jaar stagnatie catastrofaal is geworden. En niet alleen in Kinshasa. Berwouts: "Iedereen kijkt nu naar de hoofdstad maar er zijn de voorbije maanden bijvoorbeeld ook al dodelijke rellen geweest in de dichtbevolkte provinciesteden Kananga en Tshikapa. Als het op verschillende plaatsen tegelijk uit de hand loopt, zal de regering niet bij machte zijn om de situatie te controleren."

Kabila kiest voluit voor de harde repressie in de hoop de controle te behouden, maar zaait zo kiemen voor grotere woede. Overal in het land zijn de voorbije dagen ook opposanten opgepakt. "We veroordelen deze arrestaties, die neerkomen op ontvoeringen", verklaarde meester Georges Kapiamba, voorzitter van de Association congolaise pour l'accès à la justice (ACAJ) aan Radio France Internationale. "Al op 13 december hebben we de ontvoering - en tot op vandaag geheime opsluiting - vernomen van vier activisten van de (oppositie)beweging Filimbi. In de voorbije dagen is ook een militante van de (oppositie)beweging Lucha, Gloria Sengha, ontvoerd. Ze wordt op een geheime plek vastgehouden. In Tshikapa is de federale voorzitter van de UDPS opgepakt, ook al is hij ziek."

Ook in het oosten van Congo kwam het gisteren tot nieuw geweld. In de stad Butembo kwamen vijf rebellen, een Zuid-Afrikaanse VN-blauwhelm en een Congolese politieman om bij een aanval op de lokale gevangenis. Ook in Goma, aan de Rwandese grens, was het onrustig. Daar zouden volgens de Verenigde Naties 41 betogers van de oppositie zijn opgepakt.

Implosie kan half continent ontwrichten

De vrees bestaat dat politieke onrust in Kinshasa in het oosten grootschaliger oorlogsgeweld kan uitlokken. Door de afwezigheid van de staat hebben veel gemeenschappen zichzelf bewapend. Tijdens de bloedige regionale oorlog (1996-2003) steunden Rwanda en Oeganda ook criminele milities met wapens en manschappen, om vervolgens grondstoffen te roven.

Maar volgens Berwouts kunnen de buurlanden zich deze keer geen inmenging veroorloven. "De grensstreek van Congo is al te lang vatbaar voor landenoverschrijdend geweld. Net daarom wensen alle negen fragiele buurlanden, de meesten met zware interne problemen, stabiliteit in Congo. Zij proberen nu op Kabila een matigende invloed te hebben. Met reden: de implosie van Congo kan een half continent ontwrichten."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234