Zaterdag 19/10/2019

Geschiedenis van Antwerpse Tentoonstellingswijk in boekvorm

Wijk werd pas afgewerkt in jaren zestig en mist daarom homogeniteit

De verdwenen sprookjesstad

Antwerpen

Eigen berichtgeving

Eric Rinckhout

De Antwerpse Tentoonstellingswijk - op het Kiel tussen Jan Van Rijswijcklaan en Jan De Voslei - heeft een korte maar boeiende geschiedenis achter de rug. Wat ooit boerenbuiten was, werd de plek voor de sprookjesachtige Wereldtentoonstelling van 1930. De modernistische modelwijk die er daarna moest verrijzen, zou uiteindelijk - dit is nu eenmaal in België - minder homogeen en minder groen worden dan gepland. Gisteren werd over de geschiedenis van de wijk een 'Erfgoedgids' gepresenteerd, een rijkelijk geïllustreerd boekje.

In 1930 vond in Antwerpen voor de derde keer een Wereldtentoonstelling plaats. De twee voorgaande expo's werden in 1885 en 1894 telkens op het Zuid gehouden. In 1930 koos men het Kiel als lokatie. Al in 1912 was een stedenbouwkundig plan ontworpen om het deels landelijke gebied te ontwikkelen tot een nieuwe stadswijk.

Hoofdarchitect Jos Smolderen ontwierp als toegang tot het tentoonstellingsterrein een spectaculaire triomfboog met aangrenzende art-decopaleizen. De nationale paviljoenen waren strak minimalistisch, art deco, neo-classicistisch of in een soort koloniale Hollywoodstijl. De tentoonstelling werd De Witte Paleizenstad genoemd.

Zoals gebruikelijk was alles tijdelijk en opgetrokken in hout en triplex, weinig duurzame materialen. Er waren vier uitzonderingen:de Christus-Koningkerk (Jos Smolderen) en de voormalige Stedelijke Normaalschool (Van Averbeke, Fivez en De Mol) aan de Jan De Voslei, die respectievelijk de tentoonstellingen heilige en profane Vlaamse kunst herbergden. En twee modernistische bruggen die Van Averbeke ontwierp over de vestinggracht naar het Britse paviljoen (nu Eric Sasselaan).

De kerk en de schoolmoesten de eerste aanzet worden voor een modelwijk. De stad motiveerde een aantal modernistische toparchitecten en legde duidelijke bouwvoorschriften op: soberheid, grote percelen, veelgroen, beperkte bouwhoogte, en gebruik van natuurlijke materialen zoals baksteen. Een aantal van de modernistische pareltjes is nog altijd te bewonderen. Een hoge concentratie bevindt zich op de hoek Huysmanslaan-Volhardingstraat: de zes woningen met licht gebogen, aansluitende gevel van Eduard Van Steenbergen, waartegenover Léon Stynen zijn eigen woning met atelier bouwde. Op de derde hoek ontwierp Geo Brosens een modernistisch woningcomplex. Wat verder in de Volhardingstraat tekende Huib Hoste een appartementsgbouw met atelier. Alle ontwerpen dateren uit het begin van de jaren dertig. Op de Huysmanslaan zelf bouwde Paul Smekens een sober en toch licht speels appartementsblok.

De crisis van de jaren dertig gooide roet in het eten: de wijk raakte maar niet volgebouwd. Dat voltrok zich wel in de jaren vijftig en zestig, maar helaas werden de bouwvoorschriften versoepeld. En dus heeft de wijk misschien niet de homogeniteit die oorspronkelijk werd nagestreefd, maar toch ademt hij ook nu nog de sfeer van het moderne interbellum. Een wandeling waard.

Boek: Van sprookjestuin tot modelstad, Dirk Laureys en Serge Migom, 10 euro. Wandelingen: www.antwerpenaverechts.be en 03/260.39.39

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234