Zondag 01/11/2020

Gerhard Schröder scoort door blunders van de conservatieven

'Ik heb niets tegen mevrouw Merkel. Maar of we ze nu de derde economische macht ter wereld moeten laten leiden...'

'Die hebben daar zo'n professor uit Heidelberg'

Gerhard Schröder is een performer. Of het publiek nu voor de beeldbuis hangt of een meetingszaal vult, op het podium is de kanselier op zijn best. De achtduizend toeschouwers in de Hamburgse congreshal krijgt hij moeiteloos in vervoering, vooral wanneer hij met zijn tegenstanders de vloer aanveegt.

Hamburg

Van onze verslaggever

Kris Hendrickx

Woensdag, stipt 20 uur, der Bundeskanzler stapt de afgeladen Hamburgse congreshal nummer 4 binnen. Niet door de achterdeur aan het podium, maar dwars door de massa gaat het. Van politici die zich onder het volk begeven verwacht je dat ze glimlachen en handjes geven. Bij Schröder is het allemaal een beetje meer. De kleine kanselier wankelt van de ene omarming naar de andere, op zijn gezicht is een grijns van diepe voldoening gebeiteld, zijn armen gaan om de haverklap zegezeker de hoogte in. Dit is Gerhard Schröder, publieksmenner en Medienkanzler.

De stemming in de hal, waar opvallend veel jongeren verzameld zijn, is opperbest. Een pepfilmpje over Schröders regeringsperiode, de politieke liefdesverklaring van een bekende bokser en het luidsprekervolume dat met een rockconcert concurreert, zijn daar niet vreemd aan. Als Schröder ook nog begint te brullen in de microfoon, klaagt de 82-jarige Günther dat hij maar de helft verstaat. Al snel beginnen de eerste jongeren de zaal te verlaten. Is de kanselier te sloganesk, ontbreekt het hen aan uithouding, of hebben ze te laat bemerkt dat er echt geen concert is, het is niet zo meteen uit te maken.

Als Schröder regelmatig op luid applaus kan rekenen is dat niet omdat het publiek zijn politiek zo goed vond. Integendeel, telkens als de spreker zijn eigen verwezenlijkingen ter sprake brengt, krijgen de gezichten in de massa iets verveelds. Iedereen beseft dat de werkloosheidscijfers de voorbije zeven jaar zijn gestegen. Het zijn vooral de frontale aanvallen op de CDU die voor jubel zorgen. De kanselier schakelt plots van schreeuwvolume naar een vertrouwelijke conversatietoon. "Die hebben daar zo'n professor uit Heidelberg... Dat is zeer interessant." De zaal houdt het niet meer van het lachen. Iedereen weet ondertussen dat Paul Kirchhof, de omstreden outsider en kandidaat-minister van Financiën van de CDU, door Schröder praktisch nooit bij naam wordt genoemd.

Met Kirchhof heeft Schröder een gevoelige snaar geraakt. 's Mans plan om naar een enkele inkomensbelasting van 25 procent over te schakelen heeft in Duitsland een golf van afgrijzen veroorzaakt, ook in de CDU en zelfs bij heel wat beterverdieners, die het plan gewoon onrechtvaardig vinden. De radicale frisheid van Kirchhof, zo wordt in Duitsland geanalyseerd, heeft Merkel eerst flink wat procentjes opgebracht in de opiniepeilingen, maar dreigt haar nu fataal te worden.

"Het plan van die professor daar betekent 53 miljard euro minder inkomsten voor de staat!", dondert Schröder in de microfoon. Wie daar de dupe van wordt is voor de kanselier duidelijk: Duitsers die het minder breed hebben, het onderwijs, iedereen die gehecht is aan de Duitse verzorgingsstaat.

De kans dat Gerhard Schröder nog eens kanselier wordt is niet erg groot. De SPD mag er sinds het tv-debat dan op vooruitgaan in de peilingen, dat de CDU nog ingehaald wordt geloven maar weinigen. Van enig fatalisme is bij de kanselier echter niets te bespeuren. Hij schreeuwt zijn gelijk uit, haalt de ene retorische truc na de andere uit de kast en brengt de zaal tot een nieuw kookpunt met het thema Irak.

"Wij geloven rotsvast dat de conflicten in deze wereld vreedzaam moeten worden opgelost." Daverend applaus. De sneer naar Merkel en de CDU, die Bush tijdens de Irak-oorlog openlijk opvrijden, begrijpt iedereen. Voor een buitenstaander oogt het een beetje vreemd. Schröder kon de nek-aan-nekrace met Stoiber bij de vorige verkiezingen al eens in zijn voordeel beslechten door diezelfde Irak-onthouding in de verf te zetten. Drie jaar later heeft dat argument zijn versheidsdatum nog altijd niet bereikt. "Voor Duitsers ligt het onderwerp militaire interventies nu eenmaal heel erg gevoelig", legt Christina (33) uit. Ingo (39) wijst erop dat het algemener het internationale niveau is waar de CDU en Merkel niet overtuigen. "Ik wil FDP kiezen en ben voor Merkel als kanselier. Maar alleen al het idee dat Merkel ons land in de VS gaat vertegenwoordigen bezorgt me kippenvel. Jeder weiss, dass sie Bush in den Arsch kriechen wird, bis sie nicht mehr zu sehen ist", formuleert de man het wat plastischer.

Ook Schröders voormalige partijvriend en huidige concurrent Oskar Lafontaine moet het ontgelden. Lafontaine gaat deze verkiezingen samen met de post-communistische PDS in als Linkspartei. "Het onzalige woord 'Fremdarbeiter' zou in Duitsland nooit meer mogen gebruikt worden", fulmineert de kanselier en oogst daarmee opnieuw bijval een goed rocknummer waardig. Schröder verwijst met zijn aanval naar uitspraken waarin Lafontaine tegen buitenlandse lageloonklachten te keer gaat. Hij koos daarbij een term die regelrecht uit het nazi-tijdperk stamt, voor nogal wat analisten het bewijs dat Lafontaine en zijn partij minder links zijn dan de naam aangeeft, maar ook op protestkiezers aan de extreem-rechtse rand van het spectrum mikken.

Na een optreden van anderhalf uur verlaat Schröder zijn podium. De armen gaan nog één keer de hoogte in, de kleine man met de stropdas heeft nog het meest weg van een bokser na een onverhoopte k.o. Of hij echt zo zeker is van de zege of gewoon geniet van zijn laatste dagen als kanselier, weet alleen Gerhard Schröder.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234