Donderdag 19/09/2019

Gered van het haardvuur

Het tijdschrift Das Magazin viert zijn 5de jaargang en 20ste jubileumboek-nummer met graafwerken in schrijverskamers: 28 auteurs stonden hilarische fragmenten uit hun 'ongepubliceerde debuten' af.

Het is een verzoek met bijna sadomasochistische allures. Ga spitten op je zolders, doorgrond je oude harde schijven en woel in vergeten lades. Zoek naar fragmenten die je als 20-jarige, nog totaal onbekende auteur schreef. En bezorg ze ons.

Voor zijn 20ste jubileumnummer richtte het tijdschrift Das Magazin deze smeekbede aan 28 Nederlandse en Vlaamse schrijvers. Het resultaat is het vermakelijke, pretentieloze en licht voyeuristische boek Gekrenkt en hongerig, waarin de erg uiteenlopende antwoorden en inzendingen zijn verzameld - van J.M.A Biesheuvel en Kristien Hemmerechts tot Jamal Ouariachi en Herman Koch.

Talloos zijn de auteurs die hun papieren jeugdzonden liever niet meer onder ogen zien. Ze kunnen immers een smet werpen op hun huidige literaire niveau. Wie zit te wachten op puberaal geklungel of gezwollen vingeroefeningen? Sommigen flikkerden onvoltooi- de probeersels al eerder in het vuur. Er zijn zelfs schrijvers - remember Franz Kafka - die hun complete oeuvre na hun dood liefst aan de vergetelheid wilden prijsgeven, een opdracht die zijn vriend Max Brod (gelukkig?) in de wind sloeg.

Zachtjes flirten

Het schaamrood op de wangen, dat is het meest courante verschijnsel bij het oprakelen van premature pennenvruchten. 'IJdele onderneming, teksten van vroeger aan de openbaarheid prijsgeven', bedenkt Jamal Ouariachi. 'Wat kun je anders dan koketteren met je onkunde van toen? Terwijl je stiekem ook hoopt dat er eigenlijk al wat briljante trekjes van het latere genie in zo'n vroege tekst te zien zijn.'

Is dat het geval in Gekrenkt en hongerig? Slechts af en toe. Je ontdekt weleens hoe sommigen zachtjes flirten met de toonzetting van hun komende boeken. Yves Petry's stem valt te detecteren in De grote slaap, een tekst die hij schreef voor Vak Z, het krantje van het lokale jeugdhuis in Borgloon, toen hij zowaar leider was bij jeugdbeweging KSA. 'Het antiburgerlijke pathos herken ik wel nog steeds. Maar de stijl? Het taalgebruik? Ik ben blij dat het allemaal al erg lang geleden is. Enfin, ik mag tenminste trots zijn op de gemaakte vordering', schrijft hij ironisch.

Oek de Jong laat weten hoe hij vanuit Zeeuws-Vlaanderen in Amsterdam ging wonen en er zichzelf zeven jaar gaf om uit te vinden of er een schrijver in hem zat. Hij schreef Alruin, voor zijn doen nogal plechtstatig en reviaans van inslag. Maar: 'Nadat ik Alruin geschreven had, voelde ik me ongemakkelijk. Had ik niet te veel prijsgegeven over mijzelf? Alruin was het eerste verhaal waarin ik op een rijke ader stuitte.' De tekst vormde een beslissend opstapje naar een volwaardig schrijverschap.

Van Adriaan van Dis lezen we De film van je leven, een dagboekfragment over zijn jeugd en een flard Indië dat hij pas op z'n 30ste schreef. Hijzelf ontwaart er eveneens de kern van zijn 'toekomstige schrijverschap'. Hij merkte dat 'verzonnen zinnen' veel beter liepen dan wat hij als journalist voor de krant schreef.

Bolleboos Joost de Vries doet ook een bekentenis: 'Disclaimer: ik was heel irritant toen ik 18 was. Echt heel irritant.' Hij las te veel Brusselmans en zette - 'overdreven studentikoos' - de kraagjes van zijn overhemden omhoog. Van het verhaal Wladimir! blijft niet zo veel hangen.

Uit verveling

Toch bevat Gekrenkt en hongerig hilarische spielerei. Zo werkte Herman Koch een poos als uitzendkracht op de kantoren van de Vrije Universiteit Amsterdam en zette hij zijn chefs sardonisch in de zeik met het feuilleton De verdwenen dossiers. Het kende gretig aftrek bij de collega's, bij elke editie steeg de oplage. 'Het begon uit verveling: iedereen verveelde zich op die kantoren.'

Uiteraard schreef hij de afleveringen tijdens de werkuren. Het subversieve proza werd nooit getraceerd, 'ontdekking zou voor mij op staande voet ontslag hebben betekend'.

J.M.A. Biesheuvel liet dan weer een tekst bezorgen door zijn vrouw Eva, daterend uit 1964. 'Nadat hij in 1966 vijf maanden opgenomen was in een psychiatrische inrichting heeft hij nooit meer zoiets normaals geschreven, voor zover ik mij herinner.'

Sommige schrijvers gingen doortastend te werk. Connie Palmen schrok zich een hoedje toen ze een map met oud werk opende. Ze besliste meteen om ze integraal tot snippers te verscheuren. 'Te veel walging. Het heeft me enorm opgelucht, dus ik dank jullie voor de prikkel tot deze verwoesting.' Marja Pruis bewaarde haar vroege schriften tussen haar ondergoed. Kristien Hemmerechts schreef ooit 'zinnetjes die veel zeggen, maar vooral veel NIET zeggen, (...) beschroomd, schuchter'.

Maar, zo vraag je je ten slotte af, zijn jonge, aanstormende schrijvers niet vooral in de weer met liefde en erotiek? Ellen Deckwitz alvast wel: 'Toen ik 20 was, was ik vooral bezig mijn hart te breken. Ik dacht dat er nog zoiets als ware liefde bestond.' Tot de liefde meer vragen dan antwoorden bood en ze veiligheidshalve een aandoenlijke Liefdesbrief voor de volgende componeerde.

Merijn de Boer zorgt voor de klap op de vuurpijl: een rechttoe, rechtaan erotisch verhaal dat ooit in Penthouse verscheen en hem precies 50 euro opleverde. In Zeeuwse mosselen wordt de hoofdfiguur in bekoring gebracht door zijn wulpse tante. 'Hij zakte naar beneden en dompelde zijn dikke lul in haar geile vijver.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234