Zaterdag 28/11/2020

Gered door de gong

Vroeger dan verwacht werden gisteren de subsidies bekend gemaakt. Zeven miljoen extra heeft de minister gevonden. 'De Morgen' zoomt

in op vijf mensen die bang hebben afgewacht en nu weer mogen ademhalen. Een reconstructie van de preadviezen tot nu.

Alain Platel

'Opgelucht, maar ik zit nog met veel vragen'

Alain Platel kreeg de langste staande ovatie ooit bij de Belgische première van C(H)OEURS vorige week, na twee internationale successen van formaat met Out Of Context en Gardenia. Toch zou zijn compagnie Les Ballets C de la B ongeveer de helft van de middelen verliezen, tot de minister sprak.

Subsidie werkjaar 2011: 950.000 euro

Geadviseerde subsidie 2013-2016: 530.000 euro

Toegekende subsidie: 870.000 euro

EERSTE REACTIE:

Alain Platel: "O mens, ik ben blij. Ongelooflijk. Wat een opluchting. Dat is het eerste gevoel. Eindelijk kunnen we wat ontstressen. Ik hoop wel dat we met de commissie een gesprek kunnen organiseren, met de dansers erbij. Want dat is nodig. Verder heb ik nu geen zicht op de concrete gevolgen van wat natuurlijk een lager subsidiebedrag blijft. Dat is het onderwerp van intern gesprek de komende dagen."

VAN DE PREADVIEZEN TOT VRIJDAGMIDDAG

Alain Platel: "Eigenlijk was dat debat rond subsidies zo relatief. Het gaat om ongeveer twee procent van het budget van de Vlaamse regering, dus we moeten niet doen alsof besparingen in cultuur de economische problemen hadden kunnen oplossen. Het irriteert mij dat de commissies niet formeel zijn opgekomen voor meer geld voor de sector, terwijl investeren in kunst, wetenschap, onderwijs volgens mij meer dan ooit nodig is. Er wordt altijd maar gedaan alsof wij van cultuur de bloedzuigers zijn, maar dat klopt niet.

Ik ben erg blij dat de minister dat zelf heeft ingezien. Toch moet ik zelfs vandaag zeggen dat er voor ons onherstelbare schade is aangericht. Het voelde zoals vals beschuldigd worden van een misdaad. Als maker moet ik voortdurend uitleggen aan de buitenwereld dat wij geen profiteurs zijn. En dan komt er een commissie waarvan je verwacht dat ze geen strafpeloton is, maar een groep experts met liefde voor de kunsten, met zo'n verdict. Dat bevestigt die vooroordelen, dat blijft voor altijd aan ons kleven.

Wij hadden verwacht dat de hele sector financieel zware klappen zou krijgen. Maar toen we de gepubliceerde lijst van adviezen bekeken, bleek dat wij binnen de dans de enige waren die zo getroffen werden. Blijkbaar begrijpt de commissie het verhaal van de balletten niet. Dat is jammer, want over de hele wereld zijn er zoveel mensen die dat wel ontzettend goed begrijpen. En nu de minister blijkbaar goddank ook.

Toch zit ik met nog veel vragen. Les ballets C de la B bestaat artistiek uit Koen Augustijnen, Christine De Smedt en Lisi Estaras en mezelf. De commissie vond dat alleen mijn werk gesteund moest worden. Wij hebben preventief die drie mensen moeten ontslaan. Zo heftig. Misschien is er een verschil in het succes van de artiesten, maar ik kan maar maken wat ik maak met die familie in de buurt. Ondertussen moest ik horen dat ze letterlijk in hun advies schrijven dat ze 'verheugd waren' dat die drie mensen ontslagen werden. Kan je je voorstellen hoe dat voelt? Tweederde van ons kader is in vooropzeg geplaatst. Hoe we met dat ene derde de boel draaiende zouden moeten houden, is een raadsel.

De commissie bewees met zijn cijfer zijn gebrek aan vertrouwen in ons. Dat doet zeer. En dat vraagt sowieso om zelfreflectie, ook nu de minister het bedrag heeft aangepast. Want wat moeten we doen als mogelijks diezelfde commissie ons over vier jaar opnieuw zal beoordelen? Wat kan ik nog meer doen? Ik heb net drie successen op rij geboekt waarvan je blij mag zijn dat je er zo eentje kent op tien jaar tijd. Ik kan alleen maar hopen dat de discussie over de manier waarop de sector geëvalueerd wordt, na alle commotie ten gronde zal worden gevoerd."

Kristof Blom

'Nu kunnen we verder werken'

CAMPO is het Gentse kunstencentrum dat ontstond na het samengaan van Victoria en het Nieuwpoort-theater. Na het pensioen van de alom gerespecteerde Dirk Pauwels nam Kristof Blom de fakkel over. Zij dreigden de helft van hun middelen kwijt te geraken, maar het advies werd bijgestuurd.

Subsidie werkjaar 2011: 1.272.000 euro

Geadviseerde subsidie 2013-16: 635.000 euro

Toegekende subsidie: 1,165.000 euro

DE EERSTE REACTIE:

Kristof Blom krijgt het nieuws van mij te horen. Feestelijke verrukking aan de andere kant, en stilvallen. De opluchting is enorm. "Ik ben ongelooflijk blij dat we verder kunnen werken. Het zijn bange maanden geweest. Natuurlijk blijft het een vermindering van tien procent, wat onvermijdelijk gevolgen zal hebben voor onze werking. Maar toch, ik kan nu alleen maar even echt vrolijk zijn."

VAN DE PREADVIEZEN TOT VRIJDAGMIDDAG

Kristof Blom: "CAMPO is een kunstencentrum dat werk van anderen toont én eigen producties maakt met jonge en minder jonge artiesten uit binnen- en buitenland. De commissie vond dat we ons louter moesten toeleggen op produceren, en kende ons minder geld toe dan Victoria had. Daarmee zou de hele fusie - destijds vanuit het beleid nochtans zwaar toegejuicht - ongedaan worden gemaakt. Begrijpe wie begrijpe kan.

We staan open voor kritiek, maar na de feedback van de commissie, op anderhalf A4'tje, waren we diep ontgoocheld: we voelden ons totaal niet begrepen. Hun punten van kritiek waren zo makkelijk te weerleggen. Zij zeiden bijvoorbeeld dat we met onze receptieve werking verloren lopen tussen het NTGent en de Vooruit. Terwijl we een zaalbezetting hebben van gemiddeld 80 tot 85 procent. Terwijl we internationale groepen introduceren die nergens anders te zien zijn. Terwijl artiesten als Benjamin Verdonck en Abattoir Fermé al jaren bij ons hun vaste presentatieplek hebben. Punt voor punt konden we zo alles weerleggen. Geen enkel commissielid is ook maar één keer bij ons naar een voorstelling komen kijken. Ondertussen dreigden zij wel onze toekomst te bepalen. Maar artiesten en publiek staan totaal achter ons, we slepen prijzen en festivalnominaties in de wacht, we zijn - alweer - geselecteerd voor Circuit X, een initiatief van Joke Schauvliege om jonge artiesten kansen te bieden, terwijl we volgens de commissie zogezegd niet genoeg aan trajectbegeleiding doen. Vreemd toch?

Heel veel mensen begrepen dit verdict van de commissie geenszins. Gelukkig vond de minister het blijkbaar ook verkeerd. Nu kunnen we tenminste verder werken."

Jan Denolf

'Het blijft toch wrang'

Jan Denolf is artistiek leider van kunstencentrum De Werf in Brugge. Waar jazzmuzikanten thuis zijn, waar jonge makers kansen krijgen en waar gezelschappen hun werk tonen. Volgens het advies zouden zij meer dan één derde van hun subsidie verliezen. Dat bedrag werd opgetrokken.

Subsidie 2011: 950.000 euro

Geadviseerd subsidiebedrag2013-16: 600.000 euro

Toegekende subsidie: 870.000

EERSTE REACTIE:

Jan Denolf blijft er behoorlijk kalm onder. Hij had in de wandelgangen al één en ander opgevangen. Maar toch is hij blij om te horen dat het zwart op wit staat. "Het zou verwaand klinken om nu niet tevreden te zijn. Maar toch, in kleine lettertjes: het blijft ook wrang. De commissie heeft ons toch maar mooi 100.000 euro door de neus geboord. Volgens de administratie verdienden we dezelfde middelen als het voorbije jaar."

VAN DE PREADVIEZEN TOT VRIJDAGMIDDAG

Jan Denolf: "Toen we de preadviezen kregen, dachten we echt: dit gaat niet over ons. In letterlijk zestien regels kregen we van de commissie feedback op ons artistiek werk, samen te vatten in drie punten. Eén: De Werf zet niet in op jong talent op het vlak van muziek. Twee: De Werf is niet scherp wat theater betreft. Drie: De Werf moet meer samenwerken. Conclusie: halvering van de middelen. Die kritiek was zo makkelijk te weerleggen dat ik me afvroeg of het een grap was. Er zijn maar liefst vierendertig jonge muzikanten de revue gepasseerd. En in verband met het tweede punt: tja, wat is scherp? Wat zijn de criteria? Is onze tweevoudige selectie voor het theaterfestival een criterium? Is werken met gasten die recht uit hun opleiding komen en die bij ons succes boekten een criterium? En wat dat samenwerken betreft, viel ik helemaal van mijn stoel. Als ik intern één kritiek almaar weer te horen kreeg, was het dat ik tevéél samenwerkte. We hebben geen enkele productie alleen gerealiseerd. Dat hebben we allemaal laten weten aan de commissie. Verder hebben we de wereld geïnformeerd via sociale media. Ik heb het voorbije jaar 430.000 euro loon betaald aan artiesten. Het ging over hun toekomst. Groot was hun verontwaardiging, er kwam veel reactie. Gevolg: het uiteindelijke advies bleek stevig bijgespijkerd: opeens deden we het bijzonder goed. Fijn. Maar ze bleven wel steken op een bedrag van 600.000 euro. Dat klopte echt niet. Dat heeft de minister blijkbaar ook begrepen. Anders hadden we naar de Raad van State gemoeten, en dat was voor de hele sector een slechte zaak geweest."

Eric Joris

'Er is continuïteit nu'

Eric Joris werkt met zijn gezelschap Crew aan producties die verregaand experimenteren met totaal nieuwe technologieën. Daar oogst hij succes mee tot in verre buitenlanden. Deze pioniers dreigden al hun subsidies te verliezen.

Subsidie 2011: 240.000 euro

Geadviseerd subsidiebedrag

2013-16:O euro

(wegens te laag in de ranking)

Toegekende subsidie: 250.000

EERSTE REACTIE:

Eric Joris hoort van mij het nieuws. Hij is blij. "Dit is natuurlijk goed nieuws. Er is continuïteit nu, erg belangrijk. Tegelijk is 250.000 euro 30.000 minder dan wat we zelf als het absolute werkbare minimum beschouwden, dus zullen we alles uit de kast moeten halen om elders middelen te vinden."

VAN DE PREADVIEZEN TOT VRIJDAGMIDDAG

Eric Joris: "Het preadvies bleek negatief. Een echte teleurstelling, omdat de kritiek gebaseerd was op een aantal oudere voorstellingen, en niet op Terra Nova en C.a.p.e. , de twee nieuwste. Terra Nova bijvoorbeeld ging op het Festival van Avignon succesvol in première, en het eerste deel van de tournee was ook grotendeels in Europa, waardoor het ontsnapt was aan de aandacht van de commissieleden, vermoed ik. Maar na ons weerwoord zijn ze wél komen kijken, en zo is dat negatieve advies omgevormd tot een positief. Maar we zijn onderaan de ranking blijven bungelen, waardoor uit de boot vielen.

Crew is een moeilijk dossier, omdat we niet in een hokje passen. En de theatercommissie gaat in de eerste plaats voor die harde theaterprojecten. Het kan geen toeval zijn dat vooral de organisaties die aanhaken bij wetenschap, architectuur, enzovoort, het zwaarst getroffen werden in hun adviezen. Terwijl het Vlaamse podiumkunstenlandschap onder meer daarom in het buitenland zoveel bewondering oogst.

Ik durf beweren: Crew maakt radicaal oorspronkelijk werk. Speciaal voor ons worden nieuwe tools ontwikkeld, het geld om dat te financieren halen we trouwens uit wetenschappelijke programma's. En die tools zijn geen middel, ze bepalen de inhoud van onze projecten. Zelfs naar internationale normen staan we daar heel ver in. Het is ook niet zomaar dat onze internationale verankering zo groot is: we hebben partners tot in verre uithoeken van de wereld.

Was de subsidie weggevallen, dan hadden we de deuren moeten sluiten. Projectmatig werken was voor onze groep ondenkbaar. De opgebouwde knowhow is zo groot, de samenwerking zo intens, we kunnen geen enkele schakel missen. Dat al dat potentieel verloren zou gegaan zijn, vond ik een onverdraaglijke gedachte.

Bart Van Nuffelen en Johan Petit

'Commissiesysteem is prima'

Bart Van Nuffelen en Johan Petit vormen samen de artistieke leiding van het Martha!tentatief, een gezelschap dat voorstellingen wil maken met twee voeten in de wereld van vandaag. Als de minister het advies gevolgd had, verloren zij al hun middelen, maar dat deed ze niet.

Subsidie 2011: 250.000 euro

Geadviseerd subsidiebedrag 2013-16: 0 euro

(wegens te laag in de ranking)

Toegekende subsidie: 260.000

EERSTE REACTIE:

Ik krijg Bart Van Nuffelen te pakken, letterlijk een minuutje nadat hij het nieuws heeft gehoord: "We zijn heel blij, dankbaar dat we mogen verder werken. En gemotiveerd om het nóg beter te gaan doen. We zullen evengoed moeten bekijken hoe het met dit bedrag verder moet."

VAN DE PREADVIEZEN TOT VRIJDAGMIDDAG

Johan: "Ik ben van nature een optimist, maar toen ik hoorde dat het gedaan kon zijn met het Martha!tentatief ben ik even heel, heel triest geworden. De mogelijkheid dat dat zou stoppen, kwam hard aan."

Bart: "Ik hield altijd al enigszins rekening met dat scenario. We hebben goed werk geleverd, maar anderen ook. Ik vond het een groot voorrecht om met geld van de gemeenschap te mogen werken. Ik heb me altijd voorgehouden: ooit gaat dat stoppen. Dat neemt niet weg dat het vernederend is om zo laag in de ranking te staan."

Johan: "Wij zijn geen STAN of geen Toneelhuis, een kleintje zet je makkelijker onderaan. Bovendien stond in het advies dat mijn laatste twee producties niet goed waren. Op de première stond ik er inderdaad nog niet. Ik had wat meer tijd nodig, nadien zijn die projecten wel geworden wat ik wou. Maar de commissieleden hebben die allereerste gezien. Ik weet dat het gezelschap mij dat niet kwalijk neemt, maar het ligt voor mij wel wat moeilijk."

Bart: "Ik wil toch even zeggen: ik vind het commissiesysteem het beste dat er is."

Johan: "Die mensen hebben in eer en geweten beslissingen genomen, we respecteren dat."

Bart: "Ze hebben ons uiteindelijk ook positief geadviseerd, en daarom zijn we nu opgevist. Ik vind ook dat wij echt een plek verdienen in het landschap. Wij maken kwetsbaar werk. Wij kunnen dat: met honderd mensen uit de stad spreken en daar een voorstelling van maken die iets vertelt over het hier en nu. Dat begint bovendien steeds beter te lukken. Onze beste jaren komen er aan, dat voel je."

Johan: "Ik kan niet doen wat ik doe zonder subsidies. Ik ben zo dankbaar dat ik mag blijven denken en zoeken. Dat is een groot

cadeau van deze minister."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234