Woensdag 23/09/2020

Georgische droom ligt aan diggelen

Na tien jaar komt er een einde aan het tijdperk Saakasjvili in Georgië. Hij wist af te rekenen met de corruptie in het land, maar laat een verdeelde samenleving achter waar de echte politieke problemen nog altijd niet zijn opgelost.

'Goedemiddag. Kan ik u helpen?' Nog altijd schrikken Georgiërs van de vraag. Nog niet zo lang geleden was de kafkaiaanse bureaucratie in het Kaukasusland berucht. Geboorteaktes werden met de hand geschreven, wie een nieuw paspoort nodig had, moest een paar dollarbiljetten in het oude paspoort wegmoffelen. Dat is allemaal verleden tijd.

In het futuristische gemeentehuis in de hoofdstad wijzen behulpzame medewerkers de weg. Trouwakten, bijschrijvingen of een nieuw paspoort, het is allemaal in een paar minuten gedaan. Bouwvergunningen worden met een paar stempels afgegeven, wie een zaak wil beginnen staat na drie handtekeningen weer buiten als directeur. Een unicum in de voormalige Sovjet-Unie en het werk van president Michail Saakasjvili. Na twee termijnen komt er zondag een einde aan tien jaar hoop, vrees, hervorming en terugslag in Georgië.

De jonge jurist Saakasjvili was korte tijd minister onder Eduard Sjevernadze, de gewezen Sovjet-Buitenlandminister die later president van Georgië werd. Na de gefraudeerde parlementsverkiezingen van 2003 dwong Saakasjvili met behulp van straatprotesten zijn oude leermeester tot aftreden. De rozenrevolutie was geboren, het begin van een golf aan veranderingen in de hele voormalige Sovjet-Unie. Het zette kwaad bloed in het Kremlin, waar allerlei organisaties werden opgericht om straatprotesten neer te slaan en de druk op het kleine buurland stelselmatig werd opgevoerd.

Einde van corruptie

In eigen land begon Saakasjvili een ambitieus pakket aan hervormingen. Nog altijd geprezen is een van zijn eerste presidentiële decreten: het collectieve ontslag van de corrupte verkeerspolitie. Wie zijn baan terug wilde, moest opnieuw solliciteren en onder ede verklaren nooit meer een steekpenning aan te zullen nemen. De oude garde van Sovjet-bestuurders maakte plaats voor jonge hemelbestormers.

In rap tempo voerde Saakasjvili de hervormingen door die hij aan Amerikaanse universiteiten had geleerd. Aan ambitie ontbrak het niet, op alle overheidsgebouwen wapperden plots EU-vlaggen. "Ons gemeenschappelijke doel is integratie met de EU en de NAVO" staat er tot op de dag van vandaag op een billboard tegenover het parlementsgebouw. Donkere politiebureaus werden omgebouwd tot transparante glazen vestigingen. Om het geheel te financieren kregen corrupte bestuurders en criminele zakenlieden de kans zichzelf vrij te kopen.

Fouten gemaakt

Nog voor de oorlog met Rusland in 2008 raakten steeds meer Georgiërs het vertrouwen in hun leider kwijt. Het land groeide in alle indexen, van investeringsklimaat tot politieke vrijheden, maar het gewone volk bleef achter. Om nog meer buitenlandse investeerders aan te trekken werd het ontslagrecht dusdanig versoepeld dat de werkeloosheid groeide. De wereldwijde crisis en de vijfdaagse oorlog met Rusland - waar Saakasjvili zijn hand overspeelde - maakte het hem onmogelijk. Hij liet vreedzaam protest tegen zijn eigen bewind neerslaan en begon zijn politieke vijanden op te sluiten.

Tijdens parlementsverkiezingen vorig jaar werd de partij van Saakasjvili verslagen door zijn aartsrivaal Bidzina Ivanisjvili, een excentrieke miljardair die de draak stak met de façadepolitiek in het land. Zijn partij, de 'Georgische Droom', beloofde een terugkeer van de politieke vrijheden en een betere relatie met buurland Rusland.

Beide kemphanen doen niet mee aan de verkiezingen deze zondag. Ivanisjvili belooft de politiek te verlaten, Saakasjvili heeft er al twee termijnen opzitten. Op de achtergrond speelt een machtsstrijd tussen de president en de premier. Ivanisjvili heeft herhaaldelijk gedreigd zijn rivaal op te laten sluiten wanneer zijn presidentiële onschendbaarheid afloopt.

In zijn laatste speech als president liet Saakasjvili vorige maand tijdens de algemene vergadering van de Verenigde Naties doorschemeren dat hij de politiek niet op een lijn heeft kunnen krijgen en dat er de afgelopen tien jaar veel fouten zijn gemaakt. "We hebben een hoop goede dingen kunnen doen. Maar ik realiseer me ook dat dit soms hoge kosten heeft gehad. In alle haast en met de constante dreiging uit binnen- en buitenland zijn er fouten gemaakt en zijn we vaak te kort door de bocht geweest."

Voor veel spanningen zorgen de verkiezingen vooralsnog niet. Georgië is het politieke steekspel moe. Het parlement knipte eerder al de vleugels van het hoogste ambt in het land, een functie die nu grotendeels symbolisch is geworden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234