Maandag 19/08/2019

In memoriam

Georges Wolinski (1934-2015): Het scherpste potlood van Frankrijk

Georges Wolinski. Beeld Reporters / iimages

Met Georges Wolinski verliest Frankrijk een van zijn bekendste, en meteen scherpste cartoonisten. Een man die niet te beroerd was om heikele politieke en religieuze thema's in zijn werk onder te brengen en zijn soms harde en/of controversiële keuzes vurig te verdedigen.

De in Tunesië geboren jood George Wolinski verhuisde op twaalfjarige leeftijd met zijn familie naar Frankrijk om enkele jaren later in Parijs met zijn studies architectuur te beginnen. Dat diploma mocht hij echter nooit op zak steken: strips en cartoons hadden hem in zijn greep.

Eind jaren vijftig begon hij al sporadisch cartoons te tekenen. Toen hij voor het satirische maandblad voor volwassenen Hara Kiri begon te werken, kwam hij naar eigen zeggen thuis. De gedurfde thematieken - van erotiek tot politiek - en tekenstijlen die het blad poneerde, inspireerden hem.

In de jaren en decennia die volgden werkte hij mee aan zowat elke satirisch Frans blad. Compromissen sloot hij niet. De titels van zijn verzamelbundels, als Tout est politique of Le programme de la droite, waarin hij genadeloos karikaturen maakte van Jean-Marie Le Pen, spraken voor zich. "Politieke cartoonisten mogen niet tolerant zijn. Wij moeten wild zijn, eenzelvig, onrechtvaardig, tegen de haren instrijkend", klonk het. Volgens Wolinski's vrouw Maryse, die in 2011 de memoires van haar man optekende, was hij erg geïnspireerd door zijn joodse roots, terwijl ook de moord op zijn vader -in 1936 door een misnoegde ex-werknemer van diens bedrijf in smeedijzer - een impact had. Wolinski was nog een kind toen, maar vertelde zijn vrouw vaak dat de moord op zijn vader hem zijn hele leven achtervolgde.

Wolinski was niet enkel bekend in de cartoon- maar ook in de stripscène. In 2005 kreeg hij de Grand Prix de la ville d'Angoulême, zowat de belangrijkste Europese stripprijs. Philippe Geluck, cartoonist van De Kat, omschrijft Wolinski als een vriend en een van Frankrijks grootste cartoonisten.

"Samen met Reiser, Gébé en de gisteren ook vermoorde Cabu, maken zij de top vier uit van belangrijkste politieke cartoonisten van Frankrijk. Wolinski had een geheel eigen identiteit. Je kon in één oogopslag zien of een cartoon van hem was. Zijn personages, zijn stijl, zijn thematieken... allemaal zo herkenbaar. Naast erg grappig was hij ook wat literair. Men vergeet soms dat hij vele theaterstukken schreef. Dat alles maakte hem zonder meer een van de grootsten van deze tijd."

Geluck ontmoette Wolinski verschillende keren. "Zowel onze stijl, humor als de bladen en doelgroepen voor wie we werkten waren totaal verschillend, maar we mochten elkaar. Hij gaf me raad, apprecieerde wat ik deed, bezocht mijn exposities wanneer hij dat kon. Als mens was hij erg amicaal en vriendelijk, hij hielp en ondersteunde zijn jonge collega's steeds weer en was erg gecultiveerd. Een monument. Hij zal gemist worden. Verschrikkelijk is dit."

Beeld wolinski

De stem van een generatie

Cartoonist Marec noemt Wolinski zijn grote voorbeeld. "Ik keek echt naar die man op. Hij was afgelopen zomer tachtig geworden en net omwille van die leeftijd had hij een heel mooie kijk op het leven. Daar tekende hij ten slotte over, over alles wat het leven bepaalt. Enkele jaren geleden bracht hij een boek op de markt over seksualiteitsbeleving gespreid over een halve eeuw in Frankrijk. Heel mooi.

"Hoe ouder hij werd, hoe beter hij als cartoonist werd, vond ik. Zijn stijl was soms zo mooi, zo poëtisch ook. Ik ben hier echt niet goed van... Weet je, ik had niet de indruk dat de islam zo belangrijk was voor hem. Hij maakte ook heel mooi werk over zijn reizen, over andere thema's. Daarom ben ik zo onder de indruk dat hij er niet meer is. Ik hoopte gisterenmiddag echt dat hij niet bij de slachtoffers was. Maar helaas...

"Ik mis vandaag in de cartoonwereld de stem van een generatie. Wolinski was een stem van vele generaties. Nu is hij weg. De moordenaars hebben gestreden voor hun God, maar de mijne hebben ze intussen vermoord."

En ook...

Jean 'Cabu' Cabut
¿Geboren op 13 januari 1938 in Châlons-sur-Marne (Champagnestreek)
¿Eerste tekeningen verschenen in 1954 in een krant uit Reims
¿Bleef ook tijdens twee jaar durende legerdienst tekenen
¿Leerde Georges Wolinski in de jaren zestig kennen bij het tijdschrift Hara-Kiri
¿Begon in de jaren zeventig te tekenen voor Charlie Hebdo en later voor Le Canard Enchaîne
¿Groeide uit tot een van de bekendste tekenaars van Frankrijk

Bernard 'Tignous' Verlhac
¿Geboren in 1957 in Parijs
¿Begon in 1990 te werken voor het tijdschrift L'Idiot International
¿Tekende vervolgens voor het gestopte satirische blad La grosse Bertha
¿Werkte bij Charlie Hebdo en nieuwsmagazine Marianne

Bernard 'Oncle Bernard' Maris
¿Geboren op 23 september 1946 in Toulouse
¿Behaalde in 1975 een doctoraat in de economie aan de universiteit van Toulouse
¿Gaf les aan de Université Paris-VIII en was een bewonderaar van econoom John Maynard Keynes
¿Werkte mee aan de herlancering van Charlie Hebdo in 1992
¿Schreef voor onder meer Le Figaro Magazine, Le Monde en Charlie Hebdo
¿Was geregeld te gast op televisie en radio voor economische duiding

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden