Donderdag 03/12/2020

Portret

George Soros, de meest omstreden weldoener ter wereld, neemt nu ook Trump in het vizier

George Soros.Beeld AP

Eén miljard dollar om de dictators van morgen te bestrijden. Dat heeft George Soros (89) in Davos aan de wereld beloofd. De steenrijke Amerikaan, die ook gruwt van Donald Trump, spendeerde al 30 miljard aan een betere wereld – of toch zijn idee daarvan. Want niemand duikt meer op in complottheorieën dan Soros zelf.

“De man die de bank van Engeland failliet deed gaan.” Zo geraakte Soros 28 jaar geleden bekend. Hij was toen al behoorlijk welgesteld als beursspeculant en streek in één dag tijd een miljard dollar op met een massieve gok tegen het Britse pond. Hij was van oordeel dat die munt veel te hoog werd aangeslagen en kreeg behalve zijn grote gelijk dus ook een smak geld toen de Britse regering het pond moest devalueren. De ‘Zwarte Woensdag’ die hij zo mee op gang hielp brengen, zou de Britse schatkist bijna 5 miljard euro hebben gekost.

Zijn rijkdom gebruiken om op het wereldgebeuren te wegen, dat is Soros blijven doen. Maar dan niet voor zijn eigen gewin – of toch niet alleen. Zo droegen de miljarden die hij uitdeelt via zijn ‘Open Society Foundations’ al rechtstreeks bij tot een regimewissel in Georgië. Daar steunde hij in 2003 de Rozenrevolutie, een prowesterse opstand tegen het gewezen Sovjet-kopstuk Edvard Sjevardnadze.

Soros werd als György Schwartz geboren in een joods gezin in Hongarije, dat de bezetting door de nazi’s overleefde door zich als christenen voor te doen. Zijn vader, die de bui voelde hangen, had hun naam in 1936 al ‘ontjoodst’. Vluchten deed de jonge Soros pas toen de nazi’s waren verslagen en de Sovjets Hongarije waren binnengerold. Hij trok naar Londen, waar hij ging studeren aan de befaamde School of Economics. Daar raakte Soros in de ban van Karl Popper, een filosoof uit Oostenrijk die er lesgaf.

Popper was een pleitbezorger van de liberale democratie en zijn streven naar een ‘open samenleving’ werd ook het levensdoel van Soros, die later verhuisde naar de VS. Hij zag aanvankelijk vooral het communisme als de vijand en in 1979 begon hij al groeperingen zoals Solidarnosc te steunen – de Poolse vakbond waarmee Lech Walesa de ijzeren greep van Moskou bestreed. Dat leverde Soros algauw de verdachtmaking op dat hij voor rekening van Washington reed – en wie geld van hem ontving, werd in het toenmalige Oostblok als een infiltrant van de VS beschouwd.

Anti Bush

Maar in de VS zelf steunde Soros ook initiatieven die daar absoluut niet mainstream zijn. Zo gaf hij geld aan campagnes om cannabisgebruik te legaliseren en drugsverslaafden hulp te bieden in plaats van te bestraffen. Hij ijvert ook voor het recht op euthanasie en onthulde dat hij zijn terminaal zieke moeder aanbood om haar te helpen toen ze uit het leven wou stappen. 

Van de Amerikaanse politiek heeft Soros zich lang afzijdig gehouden. Maar het militaristische antwoord van president George W. Bush op de terreur van 11 september 2001 bracht daar verandering in. “Ik zou er alles wat ik bezit aan willen spenderen als iemand mij de garantie kan geven dat ik Bush zo weg krijg uit het Witte Huis”, verklaarde hij toen. Die garantie kwam er niet en de 23 miljoen euro die hij uiteindelijk in de strijd gooide, volstond niet om de Democraat John Kerry in 2004 te laten winnen.

Soros hield er wel een uitgesproken Democratisch stempel aan over en doneerde later ook miljoenen aan de campagnes van Barack Obama en Hillary Clinton. Dat maakte hem tot zwart beest van de Republikeinen. In radicaal-rechtse kringen borrelt het nu van de complottheorieën als zou hij aan het hoofd staan van een joodse samenzwering om over de wereld te heersen – en een totaal misplaatste tweet van actrice Roseanne Barr, die stelde dat Soros een nazi geweest is die joden verklikte, werd in mei 2018 geretweet door Trump.

Zelf heeft hij het huidige staatshoofd al ‘een would-bedictator’ genoemd. Het lijdt dan ook weinig twijfel dat de nieuwe missie die hij vorige week in Davos heeft voorgesteld – “de allerbelangrijkste van mijn leven” – ook tegen Trump is gericht. Hij gaat één miljard dollar (ruim 900 miljoen euro) spenderen aan de strijd tegen dictatoriale tendensen in landen zoals Rusland, China en de VS. Het geld gaat in de eerste plaats naar onderzoek en onderwijs.

Het project zal Soros wel wat nieuwe vijanden bezorgen, terwijl hij nu al ’s werelds meest omstreden weldoener is. In veel landen volstaat het om van een dissident te zeggen dat die geld ontvangt van Soros – terecht of niet – om hem in diskrediet te brengen. Uit zijn geboorteland Hongarije is de stichting van Soros verbannen door de autoritaire premier Viktor Orbán, en de Turkse president Recep Tayyip Erdogan heeft de ‘Hongaarse jood’ er al publiekelijk van beticht dat die ‘terroristen’ steunt.

Maar het zijn niet alleen halve of hele dictators die bedenkingen hebben bij wat Soros doet. Diens credo dat een democratie pas kan opbloeien met westerse hulp, lijkt verdacht veel op de boodschap waarmee ook al oorlog is gesticht. Het geld van Soros gaat dan wel uitsluitend naar vreedzame middelen, soms zo banaal als kopieerapparaten voor een oppositiepartij. Maar de sommen die hij in de strijd kan werpen, leveren hem de kritiek op dat hij eigenhandig over de loop van de geschiedenis beslist – en dus zelf als een verdoken dictator optreedt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234