Zaterdag 27/11/2021

Georg Buschner (1926-2007)

Nooit eerder stonden er twee Duitse nationale ploegen tegen elkaar. En er zou ook nooit een revanche volgen

De Oost-Duitser die even de Koude Oorlog won

Eén keer, op 22 juni 1974, stonden West- en Oost-Duitsland tegenover elkaar op een wereldkampioenschap voetbal. Oost-Duitsland won. De coach: Georg Buschner.

Door Walter Pauli

In de geschiedenis van het wereldkampioenschap voetbal is er één editie die bol staat van de frustraties: die van 1974, in West-Duitsland.

Zoals bekend is het grote Oranje van Johan Cruijff nog altijd niet over zijn trauma heen dat het de finale met 2-1 verloor. Maar ook voor winnaar West-Duitsland had de gewonnen finale in München iets van een troostprijs. Wat veertien dagen eerder was gebeurd, was minder belangrijk, maar toch veel erger. Toen hadden de Oost-Duitse troepen van coach Georg Buschner West-Duitsland de pijnlijkst denkbare nederlaag aangesmeerd. In het Volksparkstadion in Hamburg stonden in de eerste ronde West-Duitsland en Oost-Duitsland tegen elkaar. Het gevolg van een altijd onvoorspelbare loting. Nooit eerder stonden er twee Duitse nationale ploegen tegen elkaar. En er zou ook nooit een revanche volgen.

Precies dat maakt het verhaal extra pijnlijk. Want West-Duitsland, een van de beste voetbalnaties ter wereld, verloor die dag. Uitgerekend in eigen land, met uitgerekend de beste lichting ooit - Franz Beckenbauer, Gerd Müller, Günther Netzer, Sepp Maier, Berti Vogts, Paul Breitner - en geleid door de beste bondscoach ooit, Helmut Schön. En dat tegen het 'andere', communistische, 'slechte' Duitsland. Maar het tactische plan van Georg Buschner klopte tot in de details, en tegen het heerlijke en zowel sportief als politiek gezien historische doelpunt van Jürger Sparwasser had ook Sepp Maier geen verhaal.

Toch kon Buschner zijn DDR ('Deutsche Demokratische Republik') niet in de finale brengen. Daarvoor was Brazilië te sterk, of beter: te vaardig. Nochtans hadden zijn Ossies ook tegen Brazilië stug standgehouden. Tot in de tweede helft een vrije schop viel voor Brazilië. De Oost-Duitsers stelden een muur op, maar de Braziliaan Jairzinho kon zich tussen Buschners blauwhemden wurmen. Het ingestudeerde nummer wordt magistraal uitgevoerd. Ineens laat Jairzinho zich pal achteruit vallen, en precies door die smalle opening kogelt Rivelino de bal. "Het enige gat ooit in de Berlijnse Muur werd de DDR fataal", schrijven West-Duitse kranten vol leedvermaak. Buschners WK zat erop, en de WK's van zijn land ook, want nooit meer onder of na hem kon Oost-Duitsland zich plaatsen.

1974 was het hoogtepunt van deze coach in eeuwig trainingspak, van een voetbalploeg ook die werd onderschat omdat de spelers 'staatsamateurs' heetten.

Zouden twintigjarigen eigenlijk nog weten wat 'staatsamateurs' waren? Twintig, dertig jaar lang was het een van de sleutelbegrippen in de sport. Het sloeg namelijk op alle Oost-Europeanen, toen nog 'Oostblokkers' genoemd, plus een handvol superieure Cubanen als Teofilo Stevenson of Alberto Juantorena. Omdat de communistische praxis officieel geen 'professionele sportbeoefening' erkende, waren al hun beroepssporters officieel 'amateurs'. In theorie. In de praktijk waren het evengoed fulltime professionals, niet betaald door een sponsor of club weliswaar, maar door de staat. Vandaar de naam. Daardoor mochten zij aan de Olympische Spelen meedoen, toen nog afgesloten voor profs.

Georg Buschner dankte zijn onaantastbare positie aan de Olympische resultaten: brons in München 1972, goud in Montreal 1976 en zilver in Moskou 1980.

Het waren de hoogdagen van het Oost-Duitse voetbal. Eerder in 1974 had FC Magdenburg in Rotterdam de Europacup II gewonnen door AC Milan netjes met 2-0 te verslaan. Tamelijk onterecht hadden Oost-Europese ploegen de naam saai voetbal te brengen. Dribbelkoningen hadden ze niet echt, maar in hun beste dagen brachten die ploegen tegen een hoog tempo een wervelend spel, perfect combinatievoetbal, strak georganiseerd, fysiek veeleisend, en ten slotte: gedragen door een paar individuele talenten.

Buschner beschikte over sterspelers als doelman Jürgen Croy, spelers Martin Hoffmann, Joachim Streich en dus Jürgen Sparwasser, allemaal van Europees niveau.

De coach zelf bleef al die tijd onbekend, maar de prestaties van zijn team hebben de geschiedenis gehaald. Nog altijd is die ene wedstrijd én een collectief trauma (voormalig West-Duitsland), én een nationale heldendaad (voormalig Oost-Duitsland). Zelfs Jürgen Sparwasser, die aan het einde van de jaren zeventig naar West-Duitsland vluchtte, reageerde verbijsterd toen hij de dood van zijn ex-coach vernam. Oost-Duitsland kan geen nationale rouw meer afkondigen, maar veel Oost-Duitsers treurden wel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234