Maandag 25/10/2021

Geologie

Meteoor kan worden verward met nucleaire test

Brussel / Nature

Philip Ball

Seismologen van het Nederlands Koninklijk Meteorologisch Instituut kwamen tot de ontdekking dat meteoren die inslaan op de aarde een identiek seismografisch effect teweegbrengen als nucleaire testen. Een juist inschatten van nucleaire proeven behoort dus tot het verleden.

Het Comprehensive Nuclear Test Ban Treaty (CTBT), dat in het leven werd geroepen om een punt te zetten achter het testen van allerlei nucleaire wapens, zal daardoor een nieuwe toetsingsprocedure moeten instellen om bevolking en regering op een efficiënte manier in te lichten over nucleaire testen. Läslo Evers en Hein Haak namen een supersonische knal waar bij een meteoorexplosie, met een toestel dat sterk gelijkt op datgene dat in de maak is voor het ontdekken van nucleaire proeven. De onderzoekers berekenden dat de vrijgekomen energie gelijk was aan 1,5 kiloton TNT. De kracht zou even groot zijn als bij de verschillende Amerikaanse atoomproeven in het begin van de jaren zestig en iets minder groot dan bij de Pakistaanse proeven in 1998. De toekomst van het CTBT werd sinds de afkeuring ervan door de Amerikaanse Senaat dan ook onduidelijk. Andere landen zetten hun plannen voor de ontwikkeling van detectiesystemen echter verder en hopen via deze systemen de internationale gemeenschap te kunnen waarschuwen voor geheime nucleaire testen. Ondergrondse testen zenden dezelfde schokgolven uit, als die door seismografische instituten bij aardbevingen worden opgevangen. Atmosferische testen creëren een infrasone knal die door zeer gevoelige microbarometers kan vastgesteld worden.

Over de hele wereld vindt men zo'n zestigtal seismografische detectoren. Zo is ook het instrument dat Evers en Haak gebruikten geen karakteristiek instrument volgens CTBT-normen, maar in de eerste plaats een meteorologisch meetinstrument. In november 1999 registreerde ditzelfde instrument in het Nederlandse Deelen een uitzonderlijk fenomeen. Op 8 november waren enkele vroege vogels in Duitsland en Nederland om 4 uur 's morgens getuige van een lichtflits boven Noord-Duitsland. Deze lichtflits bleek veroorzaakt te zijn door een meteoriet die op een hoogte van 20 kilometer boven de aarde was ontploft. Deze ontploffing leek sterk op een beter gedocumenteerd voorval in Nieuw-Zeeland in juli 1999. Dit fenomeen werd door waarnemers beschreven als "een helder licht, sterk gelijkend op een seinvuur", afwisselend beschreven als blauw, rood, oranje of geel. Deze flits werd gevolgd door een luide knal die op zijn beurt een bruine rookwolk teweegbracht. Volgens wetenschappelijke gegevens ontploft er elke week gemiddeld één meteoor. Daarvan kunnen er slechts enkele door het menselijk oog waargenomen worden, aangezien de meeste op een te grote hoogte exploderen.

Zelden gebeurt het dat er een meteoor vlak boven het aardoppervlak ontploft, zoals dat in 1908 in Siberië het geval was. Daar werden honderden vierkante kilometers bos met de voet gelijkgemaakt door een meteoorexplosie. Naast het voorval in Siberië is er weinig gekend over de grote verwoesting die een meteoorinslag meebrengt. De hoogte en het zeldzame voorkomen verbergen dan ook enigszins het overweldigende gevaar van deze meteoren. Bij de explosie in 1999 toonde de microbarometer in Deelen een infrasonisch geknars dat niet veel groter was dan het achtergrondsgeluid bij oceanische golven. Evers en Haak benadrukten met hun onderzoek dan ook hoe belangrijk het is bij infrasonische metingen om een duidelijk onderscheid te maken tussen een meteoorontploffing en een zuiver nucleaire uitbarsting.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234