Dinsdag 03/08/2021

InterviewGert Verstraeten

Geograaf na overstromingen: ‘Voor vele Vlaamse valleigebieden kunnen we nog heel wat rechtzetten’

Pepinster de dag na de overstromingen. 'Niet uniek, maar wel heel uitzonderlijk.' Beeld Eric de Mildt
Pepinster de dag na de overstromingen. 'Niet uniek, maar wel heel uitzonderlijk.'Beeld Eric de Mildt

De grote wateroverlast in België, Nederland en Duitsland roept veel vragen op. Hoe kun je dergelijke overstromingen vermijden? De Leuvense geograaf Gert Verstraeten pleit voor robuuste valleigebieden waar rivieren hun gang kunnen gaan.

Is deze hoeveelheid neerslag in historisch perspectief uniek?

“Specifiek voor België ontbreekt het ons aan historische data om daar echt uitspraken over te doen. Maar we hebben wel gegevens uit andere landen. Dan zien we dat in West- en Centraal-Europa ook in het verleden zeer grote en uitzonderlijke overstromingen voorkwamen in de zomer. Een zeer gekend voorbeeld is de ‘Magdalenenflut’ in juli 1342 in Duitsland. Daarvoor worden dezelfde meteorologische condities verantwoordelijk geacht, met zware neerslag over het hele land. Behalve de grote rivieroverstromingen veroorzaakte de vloed van 1342 lokaal enorm veel schade, zoals we ook nu zien. Het is dus niet uniek, maar het blijft wel heel uitzonderlijk.”

Voor de Ardennen valt daar niet veel aan te verhelpen, waarschuwt u?

“Met de hoge piekwaarden zoals nu helpen lokale maatregelen niet veel. Je houdt niet zomaar een vloedgolf tegen. Grote bufferbekkens aanleggen helpt hier ook niet. Je zou in elke Ardense vallei permanent een groot stuwmeer moeten hebben dat het merendeel van de tijd leegstaat en dus niet voor andere doeleinden zoals drinkwatervoorziening kan worden gebruikt. Cru gesteld, de Ardennen zitten vast met dit reliëf.”

Is er in Vlaanderen wel meer ruimte om overstromingen tegen te gaan?

“Het is cruciaal dat we de rivieren de ruimte geven. Een mooi voorbeeld is de Dijlevallei, een van de zeldzame valleigebieden in Vlaanderen die weinig bebouwd zijn en waar het natuurlijke karakter bewaard is gebleven. Dat is vooral zo in het natuurreservaat van de Doode Bemde. Hier kan de rivier nog vrij haar gang gaan. Omgevallen bomen worden niet geruimd en verruigen het rivierkanaal, waardoor de snelheid daalt. Oevererosie zorgt voor een verhoogde rivierdynamiek, waarbij lokaal de oevers lager komen te liggen en bij piekdebieten het water sneller over de oevers kan treden. Ook op 16 juli gebeurde dat, en daardoor kon Leuven gevrijwaard blijven.”

Is dat haalbaar op andere locaties? Nu investeren we vooral in wachtbekkens.

“Wachtbekkens vangen veel water op en controleren zo het debiet van de rivier, maar ze kunnen ook een vals gevoel van veiligheid geven. Het kan zeker geen vrijgeleide zijn om de valleigebieden nog meer in te nemen. Dijkdoorbraken, zoals langs de Demer in Herk-de-Stad, blijven mogelijk, waardoor lokaal toch opnieuw problemen kunnen ontstaan.

“We hebben nood aan robuuste valleigebieden die over grotere afstanden kunnen overstromen en zo hopen water kunnen opvangen. De kostprijs is lager dan de aanleg van wachtbekkens, alleen vergt het meer inspanning, overleg en moed om ruimte te geven aan het water. Je gaat een aantal onteigeningen moeten doen en de landbouwers vergoeden voor het jaar dat hun grond overstroomt. Maar de winst op economisch en ecologisch vlak is groot. Om nog niet te spreken van de emotionele schade als je woning onder water loopt. Voor vele Vlaamse valleigebieden kunnen we nog heel wat rechtzetten.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234