Vrijdag 22/01/2021

Postuum

Geoffrey Howe (1926 - 2015): de moordenaar van Thatcher, met woorden dan toch

Geoffrey Howe, toen hij nog bevoegd was voor Financiën. Howe overleed aan een hartaanval na het bezoeken van een jazzconcert.Beeld GETTY

De voormalige Britse vicepremier Geoffrey Howe is vrijdag gestorven op 88-jarige leeftijd. Hoewel hij aan de basis lag van het thatcherisme, konden hij en The Iron Lady het bepaald niet met elkaar vinden.

In de Britse geschiedenis zijn twee premiers op de burelen van het parlement vermoord. Spencer Perceval werd er in 1812 doodgeschoten door een boze burger. Bij de tweede moordpartij werden geen kogels gebruikt, maar woorden.

Op 13 november 1990 verrees Geoffrey Howe om in een volgepakt parlement zijn ontslagrede te houden. Het was een twintig minuten durende aanval op Margaret Thatcher, waarbij het slotakkoord een van de beroemdste zinnen zou worden die ooit in het Lagerhuis zijn uitgesproken.

"Voor anderen is de tijd gekomen om hun eigen antwoord te vormen," zo oreerde Howe, "op de tragische verstrengeling van loyaliteiten waarmee ik zelf wellicht te lang heb geworsteld."

Op de voorste bankjes hoorde de IJzeren Dame deze oproep tot een revolte met een stalen gezicht aan. Twee weken later verliet ze met een betraand gezicht 10 Downing Street. Typisch voor de bedeesde Howe is dat hij achteraf spijt had van deze dolkstoot, maar zijn ergernissen over de 'leaderene', wier toegewijde bondgenoot hij jarenlang was, hadden de overhand genomen.

Eurofiel pur sang

De advocatenzoon uit Zuid-Wales, naast jurist ook classicus, had als minister van Financiën met neoliberale begrotingen de grondvesten gelegd voor het thatcherisme. Het leverde hem waardering op van Thatcher, die hem in 1983 op Buitenlandse Zaken posteerde.

De liefde bekoelde omdat Howe een eurofiel pur sang was, terwijl Thatcher met het jaar meer bedenkingen kreeg bij het Europese eenwordingsproject. In zijn autobiografie Conflict of Loyalty schrijft Howe hoe hij zich geneerde wanneer Thatcher weer eens foeterde.

De toetreding, tegen Thatchers zin, tot het wisselkoersmechanisme leidde in 1989 tot een crisis in Westminster. Na de Europese top in Madrid - Howe was zo dol op topontmoetingen dat hij zijn hond Summit noemde - verving ze hem door John Major. Als troost kreeg hij het vicepremierschap.

Howes ergernis beperkte zich niet tot het Europese beleid. Thatcher, die hem een slak noemde die afremt in een flauwe bocht, vernederde hem regelmatig. "We weten allemaal wat je gaat zeggen, Geoffrey", beet ze hem eens toe tijdens een kabinetsberaad. "Het is dus niet nodig het uit te spreken."

"Verscheurd door schaap"

Dat deze sublieme vakminister van de oude stempel nooit reageerde op zulke sneren, leek de ergernis bij de premier slechts te vergroten. De sneren kwam overigens niet alleen van Thatcher. Labour-coryfee Denis Healey, die vorige week overleed, zei dat een aanval van Howe zoiets was als "te worden verscheurd door een dood schaap".

Op die novemberdag in 1990 bewees Howe dat het woord dodelijker kan zijn dan het zwaard. Hij overleed aan een hartaanval na het bezoeken van een jazzconcert. Howe laat zijn echtgenote Elspeth, die Thatcher niet kon uitstaan, en drie kinderen achter.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234