Dinsdag 02/03/2021

Geofferd op het altaar van het genot

Kunstcriticus Frank Vande Veire leeft zich helemaal uit in zijn onbeschroomd pornografische roman Bloeiende Agatha. Maar de seks biedt geen bevrijding en taal is de ultieme triomfator.

Tussen 2003 en 2007 werkte Frank Vande Veire in alle stilte aan een boek dat "alle pornografie overbodig moest maken". Pas eind 2013 zag Bloeiende Agatha het daglicht. Het was de kleine maar kwaliteitsvolle uitgeverij Het Balanseer die het scabreuze werkstuk van Vande Veire onder de pannen nam. Eerder vonden dertien uitgevers de roman te gewaagd. Zelfs Prometheus, de uitgever van Vijftig tinten grijs, durfde de publicatie niet aan.

Frank Vande Veire (°1958), bekroond en begenadigd kunstcriticus, grijpt in zijn roman terug naar de Franse pornografische traditie, om er op slimme wijze referenties uit te putten. Niet alleen Histoire d'O van Pauline Réage werpt zijn schaduw vooruit, ook Georges Bataille, Alain Robbe-Grillet, Jean Genet, André Pieyre de Mandiargues en Pierre Bourgeade praten een mondje mee. Bloeiende Agatha cirkelt om een haast vernietigende obsessie en resulteert in een verontrustende afdaling naar een pornografische schemerwereld. Het boek had destijds niet misstaan op de schappen van L'Enfer, de gesloten afdeling van de Bibliothèque Nationale de France, waar in de ban geslagen erotica achter slot en grendel werden bewaard.

Vande Veire voorziet zijn Bloeiende Agatha van een sacrale atmosfeer. De roman is een hemel- en hellevaart in één perfide trip, in een opbod van ultiem maar leeg genot. Negen hoofdstukken lang streeft Philippe het volledige bezit na van de bloedmooie Agatha, die zich vrijelijk onderwerpt met haar "lichaam dat modieuze strakheid verenigt met een klassieke, lome weelderigheid". Hun kennismaking in een rumoerig café is redelijk banaal. Philippe weet haar te 'bevrijden' uit de armen van twee opdringerige creaturen en krijgt haar als het ware in de schoot geworpen. Hij doopt haar 'Agatha'.

Vanaf dat moment is hij "onderworpen aan een fatale logica." Agatha levert zich over, Philippe dirigeert. Maar in zekere zin verliest hij toch ook de controle. Stelselmatig worden alle taboes op het altaar van het genot geofferd, ontaardt de seks in een opeenvolging van ingewikkelde, weldoordachte rituelen - zweepslagen, martelingen, fotosessies en tapes - tot Agatha in 'een instituut' verzeild raakt waar mannen haar tegen betaling anaal mogen gebruiken.

Vande Veire laat alle teugels los in zijn erotische labyrint waarin geen enkel lichaamsdeel onbezoedeld blijft. Philippe en Agatha zitten gevangen in een erotische rondedans waaruit geen bevrijding mogelijk is. "Een verrukking die zichzelf zoekt, een bloeien dat aan zijn eigen beweging wil raken", luidt het in een droom van Philippe.

Ook hun identiteitsverlies zit in de kern van hun diabolische begeerte verscholen. Seks wordt een inhoudsloos mechaniek. Pornografie als bedrieglijke roes, erotiek als fata morgana? Deze roman is een zware dobber om te lezen - vanwege de intensiteit én door de wel erg dicht bedrukte bladspiegel - maar het is een ontregelende ervaring, die pertinente vragen over macht, pijn en lust aan de orde stelt. Vande Veires taal heeft een haast bezwerend effect, soms bewust protserig, potsierlijk en overdadig, dan weer precieus elegant, vol slingerende, inventieve zinnen. Uiteindelijk besef je dat deze roman zo én niet anders geschreven had kunnen worden. Bloeiende Agatha is een rechtstreekse aanslag op onze erotische comfortzone. Geen geringe prestatie.

Frank Vande Veire, Bloeiende Agatha, Het Balanseer, 285 p., 22,50 euro.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234