Donderdag 22/04/2021

Europese islam

Gentse imam Brahim Laytouss wil Europese islam: "Jihad kan een streven naar vrede worden"

null Beeld illias teirlinck
Beeld illias teirlinck

Met rationele argumenten, frisse ideeën en WhatsApp ijveren Brahim Laytouss en zijn medestanders voor de verspreiding van een Europese islam. Een moeizame strijd waarbij zowel bange politici als conservatieve imams obstakels vormen. 'We mogen niet verder aanmodderen.' Koen Vidal

Laytouss heeft niet de gewoonte om rond de pot te draaien. Ook als hij wordt geconfronteerd met een vraag die velen dezer dagen trachten te omzeilen. Is er een verband tussen de aanslagen in Parijs en de islam? Laytouss: "Met een korte 'neen' zouden we er ons wel heel gemakkelijk van afmaken. Binnen de moslimgemeenschap moeten we toegeven dat we een heel diverse godsdienst zijn met veel stromingen.

"Voorts heb je de verschillende interpretaties van de heilige teksten. De Arabische wereld maakt sinds enkele jaren een bijzonder turbulente periode mee, en dat maakt dat extremistische bewegingen de kans grijpen om aan macht en invloed te winnen. Ik heb het dan over groeperingen die de gewapende jihad afkondigen en zich evengoed beroepen op de Koran. De islamisten intepreteren die op een manier die hun gewapende strijd goed uitkomt. Maar je kunt de islam natuurlijk ook op een moderne en Europese manier benaderen.

"Daarvoor pleiten wij: een wetenschappelijke benadering die rekening houdt met de Europese waarden, waarbij de heilige teksten niet vanuit de 7de eeuw maar vanuit het Europa van de 21ste eeuw worden geïnterpreteerd. Geen islam die op een geïmproviseerde manier wordt verkondigd, maar een rationele en meetbare benadering, waarbij aan jongeren wordt uitgelegd dat er radicale en gematigde interpretaties zijn van de islam. Nu komen veel jongeren zonder enige kennis en bagage op internet in contact met radicale stromingen. Als je hen daar niet tegen wapent, dan zijn het vogels voor de kat."

Zo'n jonge gefrustreerde moslim die op internet radicale websites raadpleegt; wat voor teksten krijgt die voorgeschoteld?
"Die zal vooral worden geconfronteerd met Koran-teksten over de gewapende strijd. IS-ideologen sleuren teksten uit de 7de eeuw naar de 21ste eeuw om jongeren op te jutten. Verzen worden gekoppeld aan de situatie in Palestina en ideeën van kolonialisme en imperialisme. Het is net dat wat gebeurt in de indoctrinatie-kampen van Islamitische Staat (IS)."

Dat is een explosieve, maar blijkbaar ook aantrekkelijke boodschap. Hoe slaagt u erin op een efficiënte manier tegengas te geven?
"Je moet die strijdteksten onder de loep durven te nemen en ze op een correcte, wetenschappelijke wijze interpreteren. Je mag zo'n tekst nooit afzonderen, je moet hem interpreteren binnen het geheel van heilige teksten die vooral een streven naar menselijk geluk propageren.

"Voorts zijn alle belangrijke islamtheologen het erover eens dat je nooit een gewapende strijd omwille van de godsdienst mag voeren. Terwijl dit nu net een van de uitgangspunten is van IS. Een van hun beginselen is dat hun aanhangers zich met wapens moeten afzetten tegen niet-moslims. Hun doel is het scheppen van haat en vijandigheid. Indien de Europese islam meer ingang zou vinden, dan zouden we dat IS-dogma op wetenschappelijke wijze kunnen onderuithalen. We zouden jongeren kunnen overtuigen dat de islam nooit een reden tot oorlog kan zijn. We zouden ook kunnen uitleggen dat jihad in feite staat voor een strijd tegen onrecht. Jihad wordt dan een streven naar vrede."

Waarom kost het dan zoveel moeite om die Europese islam te verspreiden?
"Belgische politici staan weigerachtig tegenover deze evolutie. Misschien hebben ze schrik van een maatschappelijke grondstroom die de islam in al zijn gedaanten afwijst. Een andere reden waarom bepaalde moskeeën niet aan de Europese islam willen meedoen, is dat ze afhankelijk zijn van landen als Saudi-Arabië, Marokko en Turkije. Zulke moskeeën willen niets met ons te maken hebben. Het zijn op zich staande clubjes. Zolang de Belgische overheid hier niets aan doet, zitten wij deels geblokkeerd."

null Beeld illias teirlinck
Beeld illias teirlinck

"Tegelijk laten wij ons niet tegenhouden. Zo hebben we na de aanslagen in Parijs via WhatsApp een gesloten forum gecreëerd waarop meer dan honderd imams van over heel Europa met elkaar in contact staan. Via dit netwerk konden we heel snel een internationale perstekst verspreiden waarin we de aanslagen veroordeelden en geweld afzwoeren. Op langere termijn zal dit platform bijzonder nuttig zijn om van gedachten te wisselen en acties op te zetten. We denken er ook aan om via WhatsApp een opendiscussieplatform voor jongeren op te zetten."

De islam in België is momenteel chaotisch georganiseerd. Niemand heeft eigenlijk een goed zicht op de verschillende moskeeën en imams. Wat kun je daaraan doen?
"Een chaos is het inderdaad. Tegenwoordig kan iedereen zich imam noemen en is er behoorlijk wat verwarring omdat er erkende en niet-erkende moskeeën zijn. De 380 moskeeën worden geleid door heel verschillende imams, van wie sommige theologisch geschoold zijn en andere helemaal niet. De huidige Moslimexecutieve is veel te zwak om orde te scheppen.

null Beeld illias teirlinck
Beeld illias teirlinck

"Met de huidige structuren zal de islamvernieuwing in België niet lukken. En dat heeft dramatische gevolgen: omdat moskeeën vaak zwak georganiseerd zijn, kunnen zoekende jongeren er niet terecht. We hebben dat gezien met de Syrië-strijders: sommigen klopten met hun existentiële vragen aan bij de moskee en kregen te horen dat de imam geen tijd had. De overheid moet hier een belangrijke beslissing nemen: ofwel een Europese islam, ofwel aanmodderen en de strijd tegen de extremisten verliezen."

Onder vrijzinnigen is een verhit debat aan de gang, waarbij de ene helft beweert dat de islam niet deugt, terwijl de andere helft staande houdt dat de islam niets met terreur en IS te maken heeft. Wat vindt u daarvan?
"De waarheid ligt ergens in het midden. Maar het is wel belangrijk dat beide kampen inzien dat de ontwikkeling van een Europese islam cruciaal is. Ik denk dat iemand als Etienne Vermeersch, die dezer dagen erg hard is voor de islam, ook begrijpt dat een Europese islam, die gebaseerd is op een humane voedingsbodem, een noodzakelijke evolutie is. Vooruitstrevende imams en mensen als Vermeersch delen die humane sokkel, en dat zorgt ervoor dat we uiteindelijk samen vooruitgang kunnen boeken. Wij willen niet polariseren, maar mensen verbinden."

null Beeld illias teirlinck
Beeld illias teirlinck
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234