Zondag 29/03/2020

Gentse cultuurschepen zet vaart achter nieuwe stadsbibliotheek

De Gentse schepen van Cultuur Sas Van Rouveroij (VLD) wil nog voor de zomer van 2006 een concept voor de nieuwe multimediale, multifunctionele stadsbibliotheek, het alternatief voor het Muziekforum. Om geen tijd te verliezen stelt hij voor om de architectuurwedstrijd te vervangen door een bestekprocedure.

Gent

Van onze medewerker

Thomas Dierckens

Vanwaar die haast ineens?

Sas Van Rouveroij: "Haast is relatief in dit verhaal. Het idee voor het Forum dateert al van 1997 en sinds 1999 zijn we bezig met de stedenbouwkundige herinrichting van de Krook. Het is een plek die schreeuwt om aangepakt te worden en daar willen we niet langer mee wachten. Mocht alles vandaag vastliggen, dan duurt het nog minstens drie jaar om de eerste steen te metselen. Maar in de praktijk zal het wellicht wachten zijn tot 2010. Het komt er dus op aan om geen tijd te verliezen."

Het concept voor de nieuwe multimediale bibliotheek moet voor volgende zomer op tafel liggen, niet toevallig vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2006.

"Ik ben nog tot eind 2006 bevoegd voor cultuur en die bevoegdheid wil ik graag uitputten. Dat is toch normaal? Als men van mij verlangt dat ik niets meer doe omdat er volgend jaar gemeenteraadsverkiezingen zijn, dan gaan we weer een jaar tijd verliezen. Bovendien vervul ik dan niet de opdracht die de kiezer mij gegeven heeft, want die heeft me voor zes en niet voor vijf jaar verkozen. Tot eind 2006 blijf ik mijn best doen voor de ontwikkeling van de Krook, juist omdat het dossier al zeven jaar aansleept. Niet omdat er dat jaar toevallig gemeenteraadsverkiezingen zijn."

Kom, wilt u niet vooral uitpakken met een ambitieus project voor die verkiezingen?

"Kijk, de Krook is een site waarvan alle Gentenaars overtuigd zijn dat er iets mee moet gebeuren. Het is een kankergezwel in een prachtige stedelijke omgeving. Het is mijn opdracht om ervoor te zorgen dat daar iets verandert. Ondertussen is er de consensus dat de Krook een culturele invulling moet krijgen, met name een nieuwe stadsbibliotheek. De vraag draait alleen nog om het uitzicht en de invulling ervan. Net daarom is er een werkgroep opgericht om het project vorm te geven en een externe manager (Dany Wijgaerts, TD) aangesteld om de neuzen in dezelfde richting te krijgen."

Wat is de opdracht van Wijgaerts?

"Een draagvlak creëren voor de nieuwe bibliotheek: bij de verschillende overheden, de sector en de bevolking. Het Muziekforum is net ten onder gegaan omdat er geen consensus omtrent was. Op die manier verliezen we zo weinig mogelijk tijd, want daar heeft niemand baat bij."

'Een draagvlak creëren', dat klinkt alsof u iets gaat opleggen aan de Gentenaars.

"Maar er is al een draagvlak voor. De bibliotheek is de meest laagdrempelige culturele instelling die er is. Elke dag komen er 3.000 tot 5.000 bezoekers over de vloer, in totaal zijn er 83.000 geregistreerde ontleners die gemiddeld om de twee dagen de bibliotheek bezoeken. Het draagvlak is dus veel groter in vergelijking met het Forum. Dus snap ik niet waarom daar nu ineens discussie over is."

De discussie gaat niet zozeer over het nut van een nieuwe bibliotheek, wel over de manier waarop die er komt. Aan het Muziekforum is een hele inspraakronde voorafgegaan, voor de bibliotheek is dat blijkbaar niet nodig.

"Geen tijd verliezen betekent ook dat je rekening houdt met wat al voorhanden is. Anders gaat de burger die zich destijds heeft uitgesproken over de plannen zich bedrogen voelen. Over de plek is geen discussie en iedereen is het erover eens dat een nieuwe bibliotheek een goed alternatief is voor het Forum. Voor mij is dat een draagvlak. We kunnen toch moeilijk weer helemaal opnieuw beginnen? Af en toe moet je durven door te zetten."

Verwart u nu draagvlak niet te veel met inspraak? De Gentenaars mogen toch ook hun zegje doen over hoe zij die nieuwe multimediale bibliotheek zien?

"Het kan toch niet de bedoeling zijn dat mensen zelf gaan definiëren hoe een bibliotheek er moet uitzien, daar zijn specialisten voor. Er zijn grenzen aan inspraak. Inspraak zonder inzicht is uitspraak zonder uitzicht. Het heeft weinig zin aan de bevolking te vragen hoe zij de nieuwe bibliotheek zien. Volgens mij zijn ze daar ook geen vragende partij voor."

Het gaat niet alleen over de invulling, ook over het uitzicht. Een versnelde aanpak betekent immers dat er geen tijd is voor een architectuurwedstrijd, waarrond doorgaans een publiek debat ontstaat. Nochtans was het van meet af aan de bedoeling om op de Krook een architecturaal baken met internationale uitstraling neer te poten.

"Dat blijft ook de bedoeling. Bestaat er dan een vaste wetmatigheid tussen architectuurwedstrijden en kwaliteit?"

De Vlaamse bouwmeester Marcel Smets vindt het toch onverstandig om voor een complex project als dit niet met een wedstrijd te werken.

"Het uitgangspunt voor de site blijft kwalitatieve architectuur. Of dat nu via een architectuurwedstrijd of een bestek moet, de doelstelling blijft dezelfde. Het verschil tussen beide is dat een architectuurwedstrijd het gemakkelijker maakt om kwaliteit te onderscheiden, zeker in hoofden van mensen die daar niet in geschoold zijn. Wedstrijden leiden tot maquettes, terwijl bestekken schriftelijk zijn. Maar je kunt evengoed via een bestek internationaal hoogstaande architectuur binnenhalen."

Maar hebt u met een architectuurwedstrijd niet meer garanties dat het ontwerp hoogstaand zal zijn? Gent heeft niet meteen goede ervaringen met bestekken en grootschalige projecten. Kijk maar naar het Urbiscomplex en het administratief centrum aan het Zuid.

"Architectuurwedstrijden krijgen meer aandacht in de media en daardoor leeft het idee dat je met een bestek geen goede architectuur kunt krijgen. Maar dat klopt niet. Je moet er wel voor zorgen dat je bestek goed omschreven is zodat private ontwikkelaars er geen misbruik van kunnen maken. Een private ontwikkelaar is op zich niet geïnteresseerd in kwaliteit, maar in winst. Met die kennis in het achterhoofd kan ik met hen onderhandelen en een gedetailleerd bestek laten opstellen. Een private ontwikkelaar is pas een bondgenoot als hij precies weet wat de overheid van hem verlangt."

Dus loopt u meer risico met een bestek dan met een architectuurwedstrijd.

"Niet noodzakelijk. Je moet er alleen voor zorgen dat het bestek zodanig goed is opgesteld dat de ontwikkelaar geen speelruimte heeft om lagere kwaliteit af te leveren dan is vooropgesteld. Vergeet ook niet dat een wedstrijd uitschrijven dubbel zo lang duurt dan met een bestek werken. En zelfs al heb je een winnaar, dan zal er nog steeds discussie zijn of het beste ontwerp het wel heeft gehaald zoals nu het geval was met het Muziekforum."

Zal een bestek een architect met even grote internationale uitstraling opleveren als een wedstrijd?

"Waarom niet? We gaan nog altijd voor internationale architectuur. Dat zal het belangrijkste criterium zijn als we de curricula van de bureaus evalueren. Als Toyo Ito meedoet, weet je op voorhand dat hij een architecturaal baken zal neerzetten. De keuze tussen bestek of wedstrijd is geen keuze tussen minder of meer kwaliteit, want bij beide is het einddoel exact hetzelfde. Bepalend is wel dat we geen tijd meer willen verliezen."

De vrees bestaat dat door met projectontwikkelaars te werken Gent weer opgezadeld zal zitten met een gedrocht in plaats van met een baken.

"De realisatie van de nieuwe multimediale bibliotheek zal meer geld kosten dan de Vlaamse overheid en de stad Gent kunnen samenleggen. Hoe dan ook heb je een private ontwikkelaar nodig die bereid is een deel van de bouwkost op zich te nemen. De 20 miljoen euro die we van Anciaux krijgen is bovendien geen zak geld, maar een vergoeding voor het opnemen van een lening. Het is dus een derde partij die kapitaal inbrengt en het tekort moet dichtrijden. Die private partner zal alleen bereid zijn om dat te doen als hij in de rest van het gebied aan ontwikkeling kan doen."

De rest van het gebied, dat is het oude wintercircus. Als dat de pasmunt is voor de ontwikkelaars, dan komt er sowieso een commerciële invulling van het circus.

"Over wat er komt, is nog geen akkoord. Maar het ziet er inderdaad naar uit dat er een commerciële invulling komt. Dat kan een winkelcentrum, hotel of bioscoop zijn, niets valt uit te sluiten. Met de centen die we hebben kunnen we geen nieuwe bibliotheek bouwen, laat staan dat we er het circus mee kunnen renoveren. De renovatie van het circus alleen al kost 25 miljoen euro."

Dus de Gentenaars zullen sowieso geen inspraak hebben in wat er met het circus gebeurt? Nochtans heeft de stad eerder aangekondigd dat er een grootschalig publiek stadsdebat komt.

"(aarzelend) Ik ben natuurlijk niet bevoegd voor participatieprocessen, maar voor cultuur. Die kwestie zou ik nog moeten voorleggen aan mijn collega's uit het college. Het is eerder de taak van Dany Wijgaerts om een draagvlak te zoeken voor het project. In welke mate is het relevant dat mensen daarover een uitspraak kunnen doen?"

Uit bezorgdheid voor hun stad of voor een van de uniekste gebouwen in Gent?

"Zouden ze ook niet trots zijn op een mooi winkelcentrum? Het is niet omdat de huidige winkelcomplexen zo lelijk zijn dat een nieuw dat ook is. Ook daar zal de kwaliteit uitdrukkelijk aanwezig moeten zijn. Gentenaars willen een karaktervolle context en daar zitten we bij het circus Mahy wel goed. Of je het nu graag hebt of niet, elke ontwikkeling kost geld. Dat geld moet van ergens komen. Ofwel laat je de belastingbetaler dat ophoesten en snij je in andere sectoren, ofwel zoek je privékapitaal."

Welke garantie hebben de Gentenaars dat een projectontwikkelaar hun circus niet verknoeit?

"Niet de commercie maar de kwaliteit staat voorop in dit verhaal. Dat is de norm en daar zullen we streng op toekijken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234