Maandag 28/11/2022

Gents kunstencentrum zoekt met theater, dans en film de dunne grens op tussen gek zijn en gezond zijn

CAMPO brengt waanzinnig kunstenfestival

Gek zijn of gek doen: waar ligt de grens? Een week lang leeft het Gentse kunstencentrum CAMPO in de waan tijdens het festival De Waanzin van het Spel. Theater, dans, film en een heuse stoet annex zottenommegang staan op het programma.

Door Liv Laveyne

GENT l Vanavond opent het festival met La conférence de la folie, waarin columniste Chris Van Camp, acteur Benny Claessens en theatermaker Pieter De Buysser een origineel statement brengen over gekheid en kunst.

De Waanzin van het Spel vormt de eerste editie van De Seizoenarbeiders, een festivalreeks gespreid over de vier jaargetijden. Volgens CAMPO-directeur Dirk Pauwels is dat nodig: "Er zijn zoveel interessante projecten die te specifiek, te klein of te fragiel zijn om in de reguliere programmatie op te nemen. Dit concept geeft ons de gelegenheid om enkele rode draden in het kunstencircuit te traceren en te bundelen in een festivalformule, weliswaar met een zeer beperkt budget." Van de zomer volgt tijdens de Gentse Feesten het festival Het Ritueel van het Feesten, in de herfst focust CAMPO op Nooit Gezien Theater naar aanleiding van een theaterproductie met blinden, en in de winter worden de dekentjes bovengehaald voor Theater en Documentaire.

Dat de lentekriebels nu worden ingezet met een beetje zottigheid is geen toeval. Het festival vormt de afsluiter van de succesvolle tentoonstelling Het spel van de waanzin, die nog tot 15 april te zien is in het Museum dr. Guislain. "Interessante kunstenaars zijn voortdurend bezig met het verleggen van hun grenzen en die van de maatschappij. Ze stellen in vraag wat er is. Ze zijn begaan met wat er in de maatschappij gebeurt en willen vanuit dat engagement die maatschappij provoceren", vindt Pauwels.

Zo nodigt performancekunstenaar Ben Benaouisse met No Dogs het publiek uit voor de vernissage van een geënsceneerde tentoonstelling waarin hij de kunstmarkt-fabriek, met zijn Damien Hirsts en Documenta's, op de korrel neemt. Het filmprogramma Cinémario toont David Lynch' The Grandmother, waarin een jongetje uit een hoopje aarde een grootmoeder kweekt. Schrijver Lieven Deflandre brengt als Don Limpio dagelijks verslag uit van zijn tragikomische lotgevallen. En Eric De Volder van Toneelgroep Ceremonia sluit het festival af met de stoet Washes to Washes, waarin vijftig personages en evenveel zakken vuile was een ommegang doen op de site van het Museum dr. Guislain, dat paalt aan het gelijknamige psychiatrische instituut.

La conférence de la folie

De opening van het festival belooft al evenveel waanzin aangezien de 'sprekers' voor La conférence de la folie geen enkele regel opgelegd kregen. Columniste Chris Van Camp (die ook de tekst schreef van het toneelstuk BVBA Borderline, dat op het festival te zien is) brengt er een hoogstpersoonlijke bekentenis. "Ik ben een psychiatrische hypochonder. Ik zou BVBA Borderline nooit hebben kunnen schrijven als ik niet een beetje het gevoel had: ja, die symptomen herken ik. Soms komen verplegers met patiënten naar de voorstelling kijken en vragen ze me nadien: 'Op welke dienst heb je meegelopen om inspiratie op te doen?' Als ik dan zeg: 'Nergens, ik dacht dat ik zelf borderline had, dan trekken ze grote ogen.' De grens tussen tussen gezond en gek zijn is ook heel dun: iedereen heeft wel eens een goede en een slechte dag. Trek dat in extremis door en je bent manisch-depressief."

Ook acteur Benny Claessens kan ervan meespreken: "Als kunstenaar ben je hypergevoelig: je staat open voor wat er in de wereld gebeurt. Daardoor komt alles veel heftiger op je af en is de stap naar prozac soms klein. In het begin dacht ik dat toneelspelen metier was, een job. Maar steeds meer besef ik dat je daar op scène staat met alles wat je bent, fysiek en emotioneel. Ik denk soms: 'Dit kan elk moment ontploffen.' Maar je moet die grens als kunstenaar durven op te zoeken: het is je manier om de dingen eens goed uit te schudden. En dan krijg je al vlug het label van 'die zotte acteur' opgeplakt. Persoonlijk heb ik een enorme bewondering voor Jan Decorte, die ook wel eens als een zot wordt bestempeld door wie hem niet goed kent, maar voor mij komt hij vaak het dichtst bij de waarheid."

Voor zijn conference baseerde Claessens zich op een brief die hij schreef tijdens een vakantie in Amerika. "Het is een heel persoonlijk document, te persoonlijk om zelf te brengen. Ik heb danseres Lara Barsacq de tekst laten instuderen. Zij brengt een danssolo geïnspireerd op de spastische bewegingen van catatonische psychiatrische patiënten, maar dan op De notenkraker."

Schizofrene wereld

Al even bevreemdend belooft het filmpje van NU-architecten Halewijn Lievens en Armand Eeckels te worden. "Wat zou er gebeuren mocht er geen architectuur zijn? Dat is ons uitgangspunt," aldus Lievens. "Stel dat er geen muren zouden zijn en we voortdurend geconfronteerd worden met de fysieke aanwezigheid van anderen? Hoe zouden we onze samenleving organiseren? Zou het escaleren? Omringd door muurtjes van amper 25 centimeter slagen we erin ons eigen wereldje te creëren. En dat maakt van onze maatschappij een schizofrene wereld, met allemaal aparte werkelijkheden."

Kunst en waanzin, voor theatermaker Pieter De Buysser heeft de combinatie al snel iets pathetisch. "Met een kunstenaar die echt gek is, heb ik te doen: die moet verzorgd worden. Een artiest die koketteert met waanzin vind ik getuigen van een hopeloos achterhaald romantisch idee van het kunstenaarschap. Wat me boeit, is het raakvlak tussen kunst en waanzin: beide morrelen aan de grenzen van het gangbare, het normale. Bij schrijver-schilder Henri Michaux, uit zich dat in het excessieve. Schrijver Willem Elsschot, ziet dan weer de waanzin in het alledaagse. Tijdens La conférence de la folie breng ik in allusie op Erasmus' Lof der zotheid de Lof der speculatie. In deze crisistijden is het een nationale sport om bankiers uit te spuwen, maar ik wil hen rehabiliteren als deel van ons cultureel erfgoed. Het spel van de waanzin zoals ik dat nu ervaar, dat zijn die alchemisten-tovenaars met hun passie voor meer."

La conférence de la folie, vanavond om 20.30 uur in Museum dr. Guislain. Gratis, reserveren aangewezen. De Waanzin van het Spel nog tot zondag 5/4, www.campo.nu.

Columniste Chris Van Camp:

Ik ben een psychiatrische hypochonder

Acteur Benny Claessens:

Dit is een manier om de dingen eens goed uit te schudden

Architect Halewijn Lievens:

Onze maatschappij is een schizofrene wereld vol aparte realiteiten

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234