Zondag 26/01/2020

Volksraadpleging

Gent kan niet om volksraadpleging van 1 miljoen euro heen

Gents burgemeester Daniël Termont: 'In heel Europa staat Gent bekend als voorbeeld van burgerparticipatie.' Beeld BELGA

De volksraadpleging over het Gentse circulatieplan zal zowat 1 miljoen euro kosten. Kan dat in deze digitale tijden, waarbij razendsnel nieuwe technologieën worden ontwikkeld, niet anders en goedkoper?

1 miljoen euro. Zoveel kost de hele organisatie van de volksraadpleging over het veelbesproken circulatieplan in Gent. Het forse bedrag doet vele wenkbrauwen fronsen. Waarom is dat zo duur? In dat bedrag zitten onder meer de personeelskosten voor het controleren van de handtekeningen en voor het tellen van de stemmen op de dag van de volksraadpleging, de kosten voor het drukken van informatiebrochures, stembiljetten en oproepingsbrieven en voor het installeren van stemhokjes. 

Op sociale media gaan stemmen op dat dat vandaag de dag eenvoudiger en goedkoper moet kunnen. In het buitenland, bijvoorbeeld in de Verenigde Staten, wordt regelmatig vanop afstand gestemd, via een soort e-ID. Op dat vlak staan we in België nog niet ver, zegt Bas Baccarne, die aan de UGent onderzoek voert naar burgerparticipatie. "Tax-on-web is een uitzondering die wel goed werkt, maar in het algemeen kampt de overheid toch vaak met heel wat technische problemen. Het is dus te kort door de bocht om te zeggen dat je een volksraadpleging kunt vervangen door digitale systemen."

Toch is een volksraadpleging niet de aangewezen manier, vindt Wietse Van Ransbeeck van Citizenlab, een bedrijf dat gemeenten helpt om meer burgerparticipatie te organiseren. "Behalve de kostprijs is het grote nadeel aan een volksraadpleging de polarisatie: je bent voor of tegen. Dat is geen constructieve vorm van samenwerking." Hij pleit voor een permanente vorm van participatie, waarbij burgers al in een veel eerder stadium bij het beleid betrokken worden. Op die manier kan ook het aantal klachten worden gereduceerd.

Digitale ongeletterdheid

Als een overheid burgers inspraak geeft, is het belangrijk dat ze de hele bevolking aanspreekt, en niet enkel de hoogopgeleide twintigers en dertigers. Baccarne: "Burgerparticipatie wordt al snel geïnterpreteerd als iets louter digitaals. Maar op die manier bereik je niet iedereen. Daarom is het belangrijk dat de onlineplatformen complementair zijn met de offlinevormen."

Dat er nog steeds heel wat 'digitale ongeletterdheid' is, mag inderdaad niet uit het oog worden verloren, zegt Van Ransbeeck. Voor een project rond een mobiliteitsdossier in Lommel combineert Citizenlab daarom een website met informatie- en inspraakavonden. "De wisselwerking tussen online en offline kan een meerwaarde betekenen. Je bereikt telkens andere groepen, die elkaar kunnen versterken. Het komt erop aan de juiste participatievorm op het juiste moment te gebruiken."

Voorbeeld in Europa

Het Gentse stadsbestuur maakt van meer inspraak voor de burgers een prioriteit. Voor Groen was het enkele weken geleden zelfs een voorwaarde om het kartel met sp.a voort te zetten. Dat wil niet zeggen dat de stad de afgelopen jaren heeft stilgestaan op het vlak van burgerparticipatie, zegt Baccarne. Zo is er crowdfunding.gent, waarmee de stad ondernemers wil aanmoedigen. Via 'Ruimte voor Gent' konden burgers input geven over de ruimtelijke ordening. Verder zijn er nog de burgerbudgetten waarbij Gentenaars een budget kunnen krijgen voor eigen projectvoorstellen, en wordt er momenteel een burgerkabinet opgericht dat de stad moet adviseren over het circulatieplan.

"In heel Europa staat Gent bekend als voorbeeld van burgerparticipatie. Veel steden komen kijken hoe wij dat hier organiseren", klopt burgemeester Daniël Termont (sp.a) zich op de borst.

Maar ondanks al die nieuwe participatieprojecten kan Gent niet om de dure volksraadpleging heen"Het wettelijk kader is nu eenmaal behoorlijk strikt", zegt schepen van Burgerzaken Sofie Bracke (Open Vld).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234