Dinsdag 18/06/2019

Feministisch café

Geniaal of truttig? Eerste 'vrouwencafé' opent de deuren in Schaarbeek

Het vrouwencafé Le Poisson Sans Bicyclette opent op 27 september de deuren in Schaarbeek. Beeld Tim Dirven

In Brussel opent het eerste feministische café de deuren. Van vrouwen voor vrouwen. Met 'vrouwelijk' bier, en vrouwenvoetbal op groot scherm. Geniaal idee, of net heel truttig en belegen?

We waren gewaarschuwd. “Het café opent pas op 27 september de deuren en moet nog worden aangekleed”, zei mede-initiatiefneemster Charlotte Chatelle (33) aan de telefoon. “Om dat te betalen zijn we begonnen met een crowdfundingactie.” Le Poisson Sans Bicyclette (niet de best bekkende naam voor een bar) heeft met zijn witte tafels, dito muren en moderne groene toog inderdaad meer weg van een steriele cafetaria dan een gezellige kroeg. Wel grote ramen en een aangenaam terras, dat dan weer wel.

“Maar zelfs gedecoreerd wordt het hier anders dan het doorsnee café.” Cafés zijn te veel op mannen afgesteld, vindt Chatelle. Te macho. Van de 'mannen weten waarom'-pintjes en de inrichting, tot de Champions League op tv. “Veel vrouwen voelen zich er niet op hun gemak”, meent de master in antropologie. “Zeker niet als een dronken man aan de toog je nog lastig valt ook.”

Hoog tijd, bedacht ze samen met goede vriendin Amandine Chatelain (30), voor een café dat zich net op vrouwen richt. Een feministisch café. Ook met muziek en concerten, maar dan wel door vrouwelijke bands. Ook met sportwedstrijden op groot scherm, zij het met de Belgian Red Flames op het veld en Serena Williams aan het net. Ook met bier en wijn, “geen kriek of andere zogenaamde vrouwendrankjes, wel lekker spul door vrouwen gebotteld en gebrouwen”.

Charlotte Chatelle (links) en Amandine Chatelain. Beeld RV LE POISSON SANS BICYCLETTE

Niet omdat ze 'mannenhaters' zijn, zegt Chatelle om de bekende kritiek voor te zijn. Wel omdat die vrouwelijke brouwers en artiesten wel wat steun en stimulans kunnen gebruiken, “meer dan hun mannelijke collega's”.

Discriminatie

Pro vrouw dus. Maar je zou het evengoed anders kunnen opvatten, als seksistisch en discriminerend zelfs. Alsof vrouwen sowieso liever naar de Red Flames dan naar de Rode Duivels kijken. Alsof vrouwen per definitie liever gezonde veggiesnacks verkiezen boven een handvol plakkerige borrelnootjes. Alsof ze niet graag in een bruine vuile kroeg zouden hangen, of liever naar vrouwen op een podium luisteren. In tijden waarin er net voor wordt gepleit om genderstempels en termen als 'typisch vrouwelijk' en 'typisch mannelijk' overboord te gooien, lijkt een vrouwencafé eerder bij cliché hokjesdenken aan te leunen. Om woorden als truttig en achterhaald niet te gebruiken. Zitten vrouwen anno 2017 hier nog op te wachten?

Chatelle wuift de kritiek weg. “Als je als vrouw een bruine kroeg met een Stella prefereert, is dat prima. Vooral doen. Aan zulke plekken geen gebrek. Een café van vrouwen met de focus op vrouwen is gewoon nog een gat in het aanbod. Een broodnodige extra.”

Chatelle en co. plannen ook debatmomenten over thema's als man-vrouwongelijkheid en andere feministische thema's. “Thema's die in andere cafés misschien minder makkelijk aan bod komen. Waarom heeft de term feminisme zo'n negatieve bijklank? Beyoncé noemt zichzelf feministe. Die is toch cool? En waarom zou een vrouwencafé truttig zijn, en mancaves normaal?”

Soms wordt het vrouwencafé een filmcafé. “Met vrouwelijke films, ja.” Dat betekent niet: romcoms met Richard Gere. Eerder films van vrouwelijke regisseurs en feministische documentaires. “Wederom: niet omdat vrouwen geen films van mannelijke regisseurs zouden appreciëren. Of omdat mannen geen goede films zouden maken. Wel om vrouwelijke regisseurs en hun vrouwelijke blik te promoten. De filmbusiness is nog een heel mannelijke wereld.”

Ook mannen welkom

Le Poisson Sans Bicyclette is gelegen in hartje Schaarbeek. Op het gelijkvloers van het Huis van de Vrouw, een centrum van de gemeente waar in de kelder zumbalessen en workshops Verbale Verdediging worden gegeven. De locatie, tussen kruidenier Ali Baba aan de ene kant en prachtige dure herenhuizen aan de andere, is niet toevallig gekozen.

“Het is de bedoeling om een heel divers publiek binnen te trekken. We willen geen wit of middenklasse-feminisme uitdragen, wel een inclusieve ontmoetingsplek zijn. Maar nu zitten we met zijn allen, zelfs in Brussel, nog heel hard op ons eigen eiland. Een café van vrouwen voor vrouwen, met lage prijzen, kan voor sommigen de drempel verlagen. De vrouwen achter dit project – intussen zijn we met zo'n vijftien – zijn ook een diverse groep. Dat is alvast een begin.”

Beeld Tim Dirven

Ook mannen zijn welkom. Sommige (retro-)barbiers mogen dan vrouwen weren (onlangs nog, in Ternat), een feministisch café mag niemand uitsluiten, vindt ze. “Ook bij de producenten zullen enkele mannen zijn. En mannen mogen tijdens debatten ook interessante dingen over feminisme komen vertellen. Kijk: wars van hokjes.”

Le Poisson Sans Bicyclette is een knipoog naar het archaïsche gezegde 'une femme sans homme c'est comme un poisson sans bicyclette'. De naam dekt dan wel de lading, het klinkt niet bepaald als een publiekstrekker. Het sluitingsuur – 22 uur – evenmin. Maakt niet uit, zegt Chatelle. Ze zijn een vzw, winst is geen doel, werk in de buurt creëren wel. Momenteel werken de organisatoren nog fulltime elders. Chatelle bij de feministische organisatie Vie Feminine, Chatelain in de jeugdsector. “Nu is het een hobby. Maar wie weet hebben de critici ongelijk, en wordt het een instant hit.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden